Mở trình đơn chính

Đám mây Magellan lớn (viết tắt tên tiếng Anh: LMC) là một thiên hà vô định hình lùn trong nhóm láng giềng (đôi khi được coi là thiên hà vệ tinh) của Ngân Hà, là thiên hà lớn hơn trong nhóm hai thiên hà được đặt theo tên nhà thám hiểm hàng hải người Bồ Đào Nha Ferdinand Magellan (1480-1521). Với khoảng cách chưa đến 160 nghìn năm ánh sáng, LMC là thiên hà thứ ba tính từ trung tâm Ngân Hà, sau Sag DEGCanis Major; với khối lượng gấp 10 tỷ lần khối lượng Mặt Trời của chúng ta và bán kính 7.000 năm ánh sáng, LMC chỉ bằng 1/100 Ngân Hà về khối lượng nhưng bằng 1/8 nếu so về kích thước, đứng thứ tư trong nhóm địa phương. Với cấp sao biểu kiến 0,9, LMC có thể quan sát thấy như một đám mây mờ nhạt trên bầu trời đêm của thiên cầu nam, tối hơn một chút so với sao Ngưu Lang (0,77).

Large Magellanic Cloud
Large.mc.arp.750pix.jpg
The Large Magellanic Cloud
Dữ liệu quan sát (Kỷ nguyên J2000)
Chòm saoKiếm Ngư/Sơn Án
Xích kinh05h 23m 34,5s[1]
Xích vĩ−69° 45′ 22″[1]
Dịch chuyển đỏ0,000927 +/- 0,000007[1]
Vận tốc tâm thiên hà278 ± 3 km/s
Khoảng cách157×10 ly (48,5 kpc)[2][3][4]
Kiểuvô định hình lùn
Khối lượng6,82×1010 M
Kích thước biểu kiến (V)10,75° × 9,17°[1]
Cấp sao biểu kiến (V)0,9[1]
Đặc trưng đáng chú ýbán kính 7.000 ly[5]
Tên gọi khác
LMC, ESO 56- G 115, PGC 17223,[1] Nubecula Major[6]
Xem thêm: Thiên hà, Danh sách thiên hà

Lịch sử quan sátSửa đổi

 
LMC và đám mây Magellan nhỏ, nhìn từ hoang mạc Atacama của Chile, nam bán cầu

LMC có thể quan sát thấy trên bầu trời đêm từ các vùng thuộc bán cầu nam và một phần bán cầu bắc cách đường xích đạo không quá 1.000 km. Ghi chép về quan sát thấy LMC xa xưa nhất có lẽ khoảng năm 964 của nhà thiên văn học cổ đại người Ba Tư, Abd al-Rahman al-Sufi (903-986) trong cuốn sách về các định tinh viết bằng tiếng Ả Rập.[7][8].

Nhà thám hiểm người Ý Amerigo Vespucci (1454-1512) trong bức thư kể về cuộc viễn du thứ hai 1503-1504 của mình đã nhắc tới LMC khi miêu tả về thiên cầu nam: "ba tán, hai sáng và một tối" ("three Canopes, two bright and one obscure") trong đó hai sáng là về LMC và đám mây Magellan nhỏ, một tối là về tinh vân tối Coalsack.[9]

LMC sau đó có lẽ được các thủy thủ người Bồ Đào Nha và sau đó, Hà LanĐan Mạch gọi bằng "Cape-Clouds".[10]

Hình dáng

Nguồn phát xạ tia XSửa đổi

Các thiên thểSửa đổi

  • HD 269810
  • HD 37974
  • HDE 268835
  • Hodge 301
  • LH 95
  • LH54-425
  • Magellanic Stream
  • N 180B
  • NGC 1818
  • NGC 2060
  • NGC 2080
  • NGC 2100
  • PSR J0537-6910
  • R136
  • R136a1
  • R136b
  • S Doradus
  • Sanduleak -69° 202
  • SN 1987A
  • Tarantula Nebula
  • VFTS 102
  • VFTS 682
  • W Mensae
  • WOH G64

Hình ảnhSửa đổi

Trong văn hóaSửa đổi

LMC được nhắc đến khá nhiều trong các tác phẩm viễn tưởng khoa học, trong cả văn học cũng như điện ảnh.

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă â b c d “NASA/IPAC Extragalactic Database”.  Đã bỏ qua văn bản “ - Results for Large Magellanic Cloud” (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |data di accesso= (trợ giúp)
  2. ^ Macri, L. M.; et al. (2006). “A New Cepheid Distance to the Maser-Host Galaxy NGC 4258 and Its Implications for the Hubble Constant”. The Astrophysical Journal 652 (2): 1133–1149. Bibcode:2006ApJ...652.1133M. arXiv:astro-ph/0608211. doi:10.1086/508530. 
  3. ^ Freedman, Wendy L.; Madore, Barry F. "The Hubble Constant", Annual Review of Astronomy and Astrophysics, 2010
  4. ^ Majaess, Daniel J.; Turner, David G.; Lane, David J.; Henden, Arne; Krajci, Tom "Anchoring the Universal Distance Scale via a Wesenheit Template", JAAVSO, 2010
  5. ^ "Magellanic Cloud." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 30 Aug. 2009.
  6. ^ Astronomical Society of the Pacific Leaflets, "The Magellanic Clouds", Buscombe, William, v.7, p.9, 1954, Bibcode1954ASPL....7....9B
  7. ^ “Observatoire de Paris (Abd-al-Rahman Al Sufi)”. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2007. 
  8. ^ “Observatoire de Paris (LMC)”. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2007. 
  9. ^ “Observatoire de Paris (Amerigo Vespucci)”. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2007. 
  10. ^ H. Sawyer Hogg. “Out of Old Books (Von Humboldt's Account of the Magellanic Clouds)”. Truy cập 24/2/2012.  Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |accessdate= (trợ giúp)

Liên kết ngoàiSửa đổi

(tiếng Anh)