Khác biệt giữa các bản “Ngụ binh ư nông”

n
Robot: Sửa đổi hướng
n (→‎Chú thích: clean up, replaced: {{reflist}} → {{Tham khảo}})
n (Robot: Sửa đổi hướng)
'''Ngụ binh ư nông''' ([[chữ Hán]]: 寓兵於農), theo nghĩa [[tiếng Việt]] là “gửi binh ở nông”, là chính sách xây dựng lực lượng quân sự thời [[phong kiến]] ở [[Việt Nam]], áp dụng từ thời [[nhà Lý]] đến thời [[Nhà Lê sơ|Lê sơ]]<ref name="bachkhoathu">[http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=13E5aWQ9MjM5OTQmZ3JvdXBpZD05JmtpbmQ9JmtleXdvcmQ9&page=23 “NGỤ BINH Ư NÔNG”]</ref>.
 
== Nội dung ==
Đây là chính sách xây dựng quân đội gắn liền với [[nông dân]], [[nông nghiệp]] và [[đồng quê|nông thôn]]. [[Quân đội nhà Đinh|Nhà Đinh]] là triều đại [[phong kiến]] đầu tiên ở Việt Nam áp dụng chính sách này. Những đinh nam từ 18 tuổi trở lên đến tuổi binh dịch được gọi là ''hoàng nam'', từ 20 tuổi trở lên gọi là ''đại hoàng nam'', phải gia nhập quân ngũ.
 
Lực lượng cấm quân chuyên bảo vệ cung điện của nhà vua, đóng xung quanh kinh thành, gọi là ''thiên tử binh'', còn lực lượng quân tại các địa phương gọi là ''lộ quân'' hay ''sương quân''. Triều đình chia số quân trong bộ phận sương quân thành từng phiên, một số phiên thường trực, còn lại về quê làm sản xuất nông nghiệp; cứ như vậy từng lượt luân phiên nhau. Số quân không có số nhất định mà cốt lấy người khỏe mạnh đủ có thể tham gia quân ngũ<ref>Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn, sách đã dẫn, tr 182</ref>.
Như vậy trong thời bình, binh lính chia nhau vừa sản xuất vừa tập luyện. Việc để binh lính tại các địa phương làm nông nghiệp được gọi là gửi binh ở nông (ngụ binh ư nông). Từ tháng 10 năm 1790,
 
[[Nhà Trần]] kế thừa chính sách này của nhà Lý. Thời Lý, Trần triều đình chỉ cấp lương cho quân túc vệ, còn sương binh tự túc lương thực. Sang thời Hậu Lê, chính sách ngụ binh ư nông áp dụng cả với cấm quân ở kinh thành<ref name="bachkhoathu"/>. Từ thời [[nhà Mạc|Mạc]], áp dụng chế độ "lộc điền" (hay còn gọi là “binh điền”) nhằm ưu đãi cho lực lượng quân đội, chính sách ngụ binh ư nông không còn được triều đaị nào áp dụng<ref name="vsh52">Viện sử học (1996), sách đã dẫn, tr 52</ref>. Tới khoảng năm 1790, một dạng của phép ngụ binh ư nông được [[Gia Long|Nguyễn Ánh]] thi hành ở khu vực [[Gia Định]], miền cực nam [[Đại Việt]], theo đó binh lính cũng được huy động vào việc sản xuất [[nông nghiệp]]. Họ vừa [[Gia Long#Ổn định Nam Hà|được khuyến khích lẫn bị bắt buộc cầy cấy]] để tận dụng các mảnh đất bị bỏ hoang vì chiến tranh<ref>Sơn Nam, sách đã dẫn, tr 55-56</ref>.
 
== Tác dụng ==
Nhu cầu bảo vệ đất nước và bảo vệ chính quyền cai trị cần một lực lượng quân đội hùng hậu. Tuy nhiên, nhu cầu nhân lực để sản xuất [[nông nghiệp]] cho đời sống cũng rất lớn. Vì vậy việc đưa quân về địa phương luân phiên cày cấy giúp lực lương này tự túc được về lương thực, bớt gánh nặng về lương thực nuôi quân cho triều đình<ref>Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn, sách đã dẫn, tr 126</ref>.
 
Ngụ binh ư nông là việc liên kết hài hoà giữa việc quân sự và nông nghiệp, giữa kinh tế và quân sự, chuyển hóa nhanh từ thời bình và sang thời chiến khi cần. Nhờ chính sách này, triều đình có được lực lượng quân đội hùng mạnh, đông đảo trong khi sản xuất nông nghiệp vẫn được duy trì. Thời Lý có số quân tham chiến chống [[nhà Tống]] khoảng 10 vạn người<ref>Đại Việt sử lược, quyển 2</ref>, thời Trần khi có chiến tranh chống quân [[nhà Nguyên|Nguyên]] có hơn 20 vạn quân<ref>Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn, sách đã dẫn, tr 181</ref>, sang thời [[Nhà Lê sơ|Lê sơ]] khi có chiến tranh có thể huy động 26-30 vạn quân<ref>Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 174</ref>.
 
Chính sách ngụ binh ư nông phản ánh tư duy ''nông binh bất phân'' (không phân biệt quân đội và nông dân), đâu có dân là đó có quân, phù hợp với điều kiện xây dựng nền quốc phòng của một nước đất không rộng, người không đông, cần phải huy động tiềm lực cả nước vừa sản xuất, vừa đánh giặc<ref>[http://www.vientriethoc.com.vn/?vientriet=articles_deltails&id=1206&cat=52&pcat= Nguyễn Trọng Tuấn - ĐẶC SẮC TƯ DUY QUÂN SỰ VIỆT NAM THỜI PHONG KIẾN]</ref>.
 
==Xem thêm==
* [[Quân đội nhà Lê sơ|Quân đội nhà Lê Sơ]]
* [[Quân đội nhà Trần]]
* [[Quân đội nhà Mạc]]
986.568

lần sửa đổi