Khác biệt giữa các bản “Chùa Tây An”

n
Trình bày lại, không thêm nội dung
n (clean up, replaced: {{reflist}} → {{Tham khảo}} using AWB)
n (Trình bày lại, không thêm nội dung)
[[Tập tin:Chùa Tây An núi Sam.jpg|nhỏ|phải|250px|Chùa Tây An núi Sam]]
'''Chùa Tây An''' còn được gọi là '''Chùa Tây An núiNúi Sam''' hay '''Tây An cổ tự''', là một ngôi [[chùa]] [[Phật giáo]] tọa lạc tại ngã ba, cận kềdưới chân núi [[núi Sam]] (nay thuộc [[Núi Sam (phường)|phường Núi Sam]], [[thị xã Châu Đốc]], tỉnh [[An Giang]]).
 
Ngôi chùa này đã được Bộ Văn Hóa xếp hạng là "di tích "kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia" theo quyết định số: 92/VH.QĐ ngày 10 [[10 tháng 07]] năm [[1980]]; và đã được Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam chính thức công nhận đây là "ngôi chùa có kiến trúc kết hợp phong cách nghệ thuật [[Ấn Độ]] và kiến trúc cổ dân tộc đầu tiên tại [[Việt Nam]]" <ref>Theo [http://www.tin247.com/chua_tay_an_lap_ky_luc_viet_nam-13-21633243.html].</ref>.
 
== Lịch sử ==
Năm [[1847]], [[Tổng đốc]] An-Hà ([[An Giang]] và [[Hà Tiên (tỉnh)|Hà Tiên]]) là [[Doãn Uẩn]] ([[1795]]-[[1850]]) vui mừng vì lập được đại công đánh đuổi được quân [[Xiêm La]], bình định được [[Chân Lạp]], nên đã cho xây dựng một ngôi chùa bằng tường gạch, nền cuốn đá xanh, mái lợp ngói; và đặt tên là '''Tây An tự''' với hàm ý trấn yên bời cõi [[phía Tây]] <ref>Theo ''Địa chí An Giang'' (Tập 2, UBND tỉnh An Giang ấn hành, 2007, tr. 243). Ngoài ra, tên "Tây An" còn là đảo tự tên ''"An Tây" mưu mưu tướng'' mà nhà vua đã phong tặng cho Doãn Uẩn. '''Thông tin liên quan''': Tương truyền trước khi Tổng đốc Doãn Uẩn lập chùa Tây An vào năm [[1847]], thì nơi ấy đã có một am thờ bằng tre lá do [[Tổng đốc]] Nguyễn Nhật An lập vào năm [[1820]] dưới triều vua [[Minh Mạng]] (theo Cổng thông tin điện tử tỉnh An Giang [http://www.angiang.gov.vn/wps/portal/!ut/p/c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3j3oBBLczdTEwML_wBzA09_r0BnE18nIwNHM_2CbEdFAIy2rWE!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/web+content/angiang/dulich/khamphaangiang/dulichtinnguong/hua]). Tuy nhiên, Tổng đốc Nguyễn Nhật An là một nhân vật được dân gian phối ghép suy tôn lên. Trong lịch sử [[nhà Nguyễn]] không có nhân vật Nguyễn Nhật An giữ chức [[Tổng đốc]] năm [[1820]], vì chỉ xuất hiện chức vụ Tổng đốc ở các tỉnh [[Nam Kỳ]] từ sau cuộc cải cách hành chính của [[Minh Mạng]] năm [[1832]]. Trước đó, vùng Châu Đốc nơi chùa Tây An tọa lạc, thuộc trấn Vĩnh Thanh (năm [[1832]] được chia thành 2 tỉnh là [[An Giang]] và [[Vĩnh Long]]) do quan trấn thủ Vĩnh Thanh là [[Thoại Ngọc Hầu|Nguyễn Văn Thoại]] quản hạt vào năm [[1820]].</ref>.
 
Năm [[1861]], [[Hòa thượng]] Hoàng Ân (Nguyễn Nhất Thừa) cho trùng tu lại chính điện và hậu tổ. Năm [[1958]], Hòa thượng NguyễnThích ThếBửu MậtThọ ([[1893]]–[[1972]]) đứng ra vận động xây dựng mới ba ngôi cổ lầu, mặt chính và ngôi chính điện, nên chùa có diện mạo như ngày hôm nay.
Vị sư trụ trì đầu tiên là Hòa thượng Nguyễn Văn Giác ([[1788-]]–[[1875]]), pháp hiệu ''Hải Tịnh'', tu theo phái [[Lâm Tế tông|Lâm Tế]], nên có người còn gọi chùa Tây An là chùa Lâm Tế <ref>Phái Lâm Tế: một trong năm dòng phái chánh: ''Lâm Tế, Tào Động, Quy Ngưỡng, Vân Môn, Pháp Nhãn''. Tất cả đều phát xuất từ [[Trung Quốc]].</ref>.
 
Cũng trong khoảng thời gian này (tức vào những năm [[1850]]) ông [[Đoàn Minh Huyên]] ([[1807]]-[[1856]]), người sáng lập ra [[đạo Bửu Sơn Kỳ Hương]] (vào năm [[1849]]) đến tu tại chùa, nên chùa càng nổi tiếng.
[[Tập tin:Vườn tháp chùa Tây An.jpg|nhỏ|phải|250px|Vườn tháp chùa Tây An]]
Các vị sư trụ trì chùa Tây An gồm: Hải Tịnh (tụcthế danh Nguyễn Văn Giác), Hoàng Ân (tụcthế danh Nguyễn Nhất Thừa), Huệ Quang (tụcthế danh Nguyễn Trang Nghiêm), Thuần Hậu (tụcthế danh Huỳnh Văn Đắc), Thiện Pháp (tụcthế danh Ngô Văn Hòa), Thích Bửu Thọ (tụcthế danh Nguyễn Thế Mật), Huệ Châu (tụcthế danh Hồ Thạch Hùng), Định Long (tụcthế danh Phạm Văn Trực), Huệ Kỉnh (tụcthế danh Trần Văn Cung).<ref>[http://chaudoc.angiang.gov.vn/wps/portal/!ut/p/c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3j3oBBLczdTEwMLD383A09nx1ADT_MgXxNzA_2CbEdFAK4vDC8!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/chaudoc/siteofchaudoc/khamphachaudoc/ditichlichsu/chua+tay+an Bài "Chùa Tây An" của Yến Phượng trên cổng thông tin điện tử thị xã Châu Đốc, củatruy Yếncập Phượng,ngày 19/11/2010.].</ref>
 
Sách ''[[Đại Nam nhất thống chí]]'' viết về chùa Tây An như sau:
Các vị sư trụ trì chùa Tây An gồm: Hải Tịnh (tục danh Nguyễn Văn Giác), Hoàng Ân (tục danh Nguyễn Nhất Thừa), Huệ Quang (tục danh Nguyễn Trang Nghiêm), Thuần Hậu (tục danh Huỳnh Văn Đắc), Thiện Pháp (tục danh Ngô Văn Hòa), Thích Bửu Thọ (tục danh Nguyễn Thế Mật), Huệ Châu (tục danh Hồ Thạch Hùng), Định Long (tục danh Phạm Văn Trực), Huệ Kỉnh (tục danh Trần Văn Cung).<ref>[http://chaudoc.angiang.gov.vn/wps/portal/!ut/p/c4/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3j3oBBLczdTEwMLD383A09nx1ADT_MgXxNzA_2CbEdFAK4vDC8!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/chaudoc/siteofchaudoc/khamphachaudoc/ditichlichsu/chua+tay+an Bài Chùa Tây An trên cổng thông tin điện tử thị xã Châu Đốc, của Yến Phượng,ngày 19/11/2010.]</ref>
 
Sách [[Đại Nam nhất thống chí]] viết về chùa Tây An như sau:
:''Chùa ở địa phận thôn [[Vĩnh Tế, Châu Đốc|Vĩnh Tế]], huyện Tây Xuyên, nguyên tổng đốc Doãn Uẩn cho xây dựng năm [[Thiệu Trị]] thứ 7 ([[1847]]). Chùa đứng trên núi, mặt trước trông ra tỉnh thành, phía sau dựa vào vòm núi, tiếng người vắng lặng, cổ thụ âm u, cũng là một thắng cảnh thiền lâm vậy''<ref>Dẫn lại theo Nguyễn Hiền Đức, ''Lịch sử Phật giáo [[Đàng trong]]''. NXB TP. [[Hồ Chí Minh]], 1995, tr.380.</ref>.<ref>''Đại Nam nhất thống chí'', quyển 30, tỉnh An Giang, mục Chùa quán, trang 186.</ref>
 
== Ảnh ==
<gallery>
Hình:PhậtTượng trong chùa Tây An.jpg|TrongTượng trong chánh điện.
Mộ Phật Thầy Tây An.jpg|Mộ Phật Thầy Tây An không đấp nấm, theo lời dặn của ông.
Hình:Chánh điện chùa Tây An.jpg|Tượng trong chánh điện.
Tập tin:Tượng Hòa thượng Thích Bửu Thọ.jpg|Tượng Hòa thượng Thích Bửu Thọ được tôn thờ trong nhà Tổ.
Hình:Ohatthay.jpg|Cổng dẫn vào mộ Đoàn Minh Huyên, phía sau chùa.
Hình:Tây An cổ tự Chợ Mới.jpg|Tây An cổ tự ([[Chợ Mới]]) saungày vài lần trùng tunay.
</gallery>