Khác biệt giữa các bản “Phiên phiệt”

không có tóm lược sửa đổi
n (Bot: Di chuyển 8 liên kết ngôn ngữ đến Wikidata tại d:q1150742 Addbot)
{{unreferenced}}
'''Phiên phiệt''' (藩閥, はんばつ, ''hanbatsu'') hay '''Chính thể đầu sỏ thời Minh Trị''', với các nhà sử học là tầng lớp nắm quyền mới vào [[thời kỳ Minh Trị]] của [[Nhật Bản]], là một nhóm đặc quyền, sử dụng quyền lực [[Thiên hoàng]], đôi khi mang tính chuyên chế. Thành viên của tầng lớp này là người trung thành với chủ trương ''[[kokugaku|quốc học]]'' và tin rằng mình là người tạo ra trật tự mới, và cũng vĩ đại như người ban đầu đã lập ra nước Nhật.
==Lãnh đạo==
Hai nhân vật chính của nhóm này là [[Ōkubo Toshimichi|Okubo Toshimichi]] (1832–78), con trai của một phiên sĩ [[phiên Satsuma]], và [[samurai|võ sĩ]] [[Saigō Takamori]] (1827–77) của phiên Satsuma, họ đã liên kết với các phiên [[phiên Chōshū|Chōshū]], [[tỉnh Tosa|Tosa]], và [[tỉnh Hizen|Hizen]] để lật đổ [[Mạc phủ Tokugawa]].
 
Okubo trở thành [[Tài vụ tỉnh (Nhật Bản|Bộ trưởng Tài chính]] và Saigo là nguyên soái lục quân; cả hai đều là các cố vấn cho Thiên hoàng.
'''Phiên phiệt''' (藩閥, はんばつ, ''hanbatsu'') hay '''Chính thể đầu sỏ thời Minh Trị''', với các nhà sử học là tầng lớp nắm quyền mới vào [[thời kỳ Minh Trị]] của [[Nhật Bản]], là một nhóm đặc quyền, sử dụng quyền lực [[Thiên hoàng]], đôi khi mang tính chuyên chế. Thành viên của tầng lớp này là người trung thành với chủ trương ''[[kokugaku|quốc học]]'' và tin rằng mình là người tạo ra trật tự mới, và cũng vĩ đại như người ban đầu đã lập ra nước Nhật. Hai nhân vật chính của nhóm này là [[Ōkubo Toshimichi|Okubo Toshimichi]] (1832–78), con trai của một phiên sĩ [[phiên Satsuma]], và [[samurai|võ sĩ]] [[Saigō Takamori]] (1827–77) của phiên Satsuma, họ đã liên kết với các phiên [[phiên Chōshū|Chōshū]], [[tỉnh Tosa|Tosa]], và [[tỉnh Hizen|Hizen]] để lật đổ [[Mạc phủ Tokugawa]]. Okubo trở thành [[Tài vụ tỉnh (Nhật Bản|Bộ trưởng Tài chính]] và Saigo là nguyên soái lục quân; cả hai đều là các cố vấn cho Thiên hoàng. [[Kido Takayoshi|Kido Koin]] (1833–77) người Chōshū, học trò của [[Yoshida Shoin]], và là người đồng chủ mưu với Okubo và Saigō, trở thành Bộ trưởng Giáo dục và Chủ tịch Hội nghị các Thống đốc và thúc đẩy một chính thể đai nghị. Một người nổi bật nữa là [[Iwakura Tomomi]] (1825–83), người Kyoto chống lại Tokugawa và sẽ là Đại sứ đầu tiên tại [[Hoa Kỳ]], và [[Okuma Shigenobu]] (1838–1922), người Hizen, từng học tập [[Lan học]] (''Rangaku''), [[tiếng Trung Quốc]],và [[tiếng Anh]], người giữ nhiều chức Bộ trưởng, cuối cùng trở thành [[Thủ tướng Nhật Bản|Tổng lý Đại thần]] năm 1898.
 
[[Kido Takayoshi|Kido Koin]] (1833–77) người Chōshū, học trò của [[Yoshida Shoin]], và là người đồng chủ mưu với Okubo và Saigō, trở thành Bộ trưởng Giáo dục và Chủ tịch Hội nghị các Thống đốc và thúc đẩy một chính thể đai nghị.
Để hoàn thành mục đích của trật tự mới, các phiên phiệt bắt đầu giải thể [[4 tầng lớp xã hội]] qua hàng loạt các cải cách kinh tế và xã hội. Thu nhập của [[Mạc phủ]] dựa vào thuế địa tô từ đất của nhà Tokugawa và các lãnh chúa đại danh (''daimyo'') khác, các khoản vay từ các nông dân giàu có và miễn cưỡng chấp nhận các khoản vay nước ngoài. Để gia tăng thu nhập và phát triển cơ sở hạ tầng, chính quyền mới cấp tiền nâng cấp cảng biển, hải đăng, nhập khẩu máy móc, trường học, và du học cho sinh viên, lương cho [[O-yatoi gaikokujin|cố vấn và giáo viên nước ngoài]], hiện đại hóa [[Lục quân Đế quốc Nhật Bản|lục quân]] và [[Hải quân Đế quốc Nhật Bản|hải quân]], mạng lưới đường sắt và điện tín, và các phái đoàn ngoại giao nước ngoài, ví dụ như [[sứ tiết Iwakura|phái đoàn Iwakura]].
 
Một người nổi bật nữa là [[Iwakura Tomomi]] (1825–83), người Kyoto chống lại Tokugawa và sẽ là Đại sứ đầu tiên tại [[Hoa Kỳ]], và [[Okuma Shigenobu]] (1838–1922), người Hizen, từng học tập [[Lan học]] (''Rangaku''), [[tiếng Trung Quốc]], và [[tiếng Anh]], người giữ nhiều chức Bộ trưởng, cuối cùng trở thành [[Thủ tướng Nhật Bản|Tổng lý Đại thần]] năm 1898.
Thời kỳ khó khăn kinh tế, biểu thị bằng các cuộc bạo động ngày càng gia tăng về vấn đề ruộng đất, dẫn đến lời kêu gọi cải cách xã hội. Thêm và các khoản tiền thuê cao, thuế, và lợi tức, các công dân bình thường còn phải đối mặt với việc trả tiền mặt cho [[Cải cách địa tô (Nhật bản 1873)|các loại thuế mới]], chế độ [[nghĩa vụ quân sự]], và tiền học phí cho chế độ giáo dục bắt buộc mới ban hành. Người dân cần thêm thời gian để and tuition charges for the newly introduced compulsory education. The people needed more time for productive pursuits while correcting social abuses of the past. Để đạt được những cải cách này, hệ thống đẳng cấp cũ thời Tokugawa với võ sĩ, nông dân, thợ thủ công và thương nhân bị dỡ bỏ năm 1871, và, kể cả khi thiên kiến cũ và ý thức địa vị vẫn còn, tất cả, trên lý thuyết, đều bình đẳng trước pháp luật. Để giúp thực tế không quên sự phân biệt xã hội, chính quyền mới đặt tên cho các tầng lớp xã hội: các đại danh cũ trở thành [[kazoku|hoa tộc]], tầng lớp võ sĩ trở thành [[tốt tộc]], giai tầng có địa vị cao ngay dưới hoa tộc, và những người khác là dân thường. Tiền trợ cấp cho đại danh và võ sĩ được trả thành một khoản, và các võ sĩ sau này mất đi đặc quyền được tham gia vào các đơn vị quân đội. Các cựu võ sĩ cũng theo đuổi các nghề khác như: viên chức, giáo viên, sĩ quan quân đội, viên chức cảnh sát, nhà báo, học giả, người đi khai hoang ở phía Bắc Nhật Bản, chủ ngân hàng, và thương gia. Những nghề nghiệp này giúp ngăn chặn bớt sự bất mãn mà tầng lớp lớn này cảm nhận; một số kiếm lời lớn, nhưng nhiều người không thành công và trở thành những người đối lập quan trọng những năm sau này.
==Hoạt động==
Để hoàn thành mục đích của trật tự mới, các phiên phiệt bắt đầu giải thể [[4 tầng lớp xã hội]] qua hàng loạt các cải cách kinh tế và xã hội. Thu nhập của [[Mạc phủ]] dựa vào thuế địa tô từ đất của nhà Tokugawa và các lãnh chúa đại danh (''daimyo'') khác, các khoản vay từ các nông dân giàu có và miễn cưỡng chấp nhận các khoản vay nước ngoài.
 
Để hoàn thành mục đích của trật tự mới, các phiên phiệt bắt đầu giải thể [[4 tầng lớp xã hội]] qua hàng loạt các cải cách kinh tế và xã hội. Thu nhập của [[Mạc phủ]] dựa vào thuế địa tô từ đất của nhà Tokugawa và các lãnh chúa đại danh (''daimyo'') khác, các khoản vay từ các nông dân giàu có và miễn cưỡng chấp nhận các khoản vay nước ngoài. Để gia tăng thu nhập và phát triển cơ sở hạ tầng, chính quyền mới cấp tiền nâng cấp cảng biển, hải đăng, nhập khẩu máy móc, trường học, và du học cho sinh viên, lương cho [[O-yatoi gaikokujin|cố vấn và giáo viên nước ngoài]], hiện đại hóa [[Lục quân Đế quốc Nhật Bản|lục quân]] và [[Hải quân Đế quốc Nhật Bản|hải quân]], mạng lưới đường sắt và điện tín, và các phái đoàn ngoại giao nước ngoài, ví dụ như [[sứ tiết Iwakura|phái đoàn Iwakura]].
[[Seikanron|Cuộc khủng hoảng Triều Tiên năm 1873]] dẫn đến việc vị tướng nổi tiếng Saigō và Cố vấn Nhà nước [[Eto Shimpei]] (1834–74). Eto, người thành lập rất nhiều tổ chức ái quốc, âm mưu với các phần tử bất mãn khác khởi động một cuộc nổi dậy vũ trang chống lại quân đội triều đình tại [[Saga, Saga|Saga]], thủ phủ phiên nhà của ông tại Kyūshū năm 1874. Được giao nhiệm vụ dập tắt cuộc nổi loạn, Okubo nhanh chóng đánh bại Eto, người đã không giành được sự giúp đỡ của Saigō. 3 năm sau, cuộc khởi nghĩa vũ trang lớn cuối cùng - nhưng là thử thách lớn nhất với chính quyền Minh Trị - [[Chiến tranh Tây Nam (Nhật Bản)|bùng nổ]], lần này Saigo đóng một vai trò quan trọng. [[Cuộc nổi loạn Saga]] và phần nhiều cuộc nổi loạn của những võ sĩ bất mãn và nông dân để chống lại các cải cách của chính quyền Minh Trị dễ dàng bị quân đội đập tan. Tuy vậy, các cựu võ sĩ phiên Satsuma rất đông, và họ có truyền thống lâu dài chống lại chính quyền trung ương. Saigo, với một chút miễn cưỡng và chỉ sau khi có thêm nhiều sự bất mãn với các cải cách của chính quyền, dấy binh nổi loạn năm [[1877]]. Cả hai bên đều chiến đấu tốt, nhưng vũ khí hiện đại và tài chính tốt hơn của quân triều đình đã chấm dứt cuộc chiến tranh Tây Nam. Mặc dù bị đánh bại và tự sát, Saigo vẫn không bị coi là một tên phản tặc và trở thành một nhân vật anh hùng trong [[lịch sử Nhật Bản]]. Sự thất bại của các võ sĩ Satsuma trong chiến tranh Tây Nam đánh dấu sự kết thúc những đe dọa với chính quyền Minh Trị nhưng làm các phiên phiệt tỉnh ngộ. Cuộc chiến hút hết ngân khố, dẫn đến lạm phát nghiêm trọng, và khiến giá trị đất đai - và khoản thuế rất cần thiết - giảm xuống. Quan trọng nhất là, những lời kêu gọi cải cách được thay đổi.
 
Thời kỳ khó khăn kinh tế, biểu thị bằng các cuộc bạo động ngày càng gia tăng về vấn đề ruộng đất, dẫn đến lời kêu gọi cải cách xã hội. Thêm và các khoản tiền thuê cao, thuế, và lợi tức, các công dân bình thường còn phải đối mặt với việc trả tiền mặt cho [[Cải cách địa tô (Nhật bản 1873)|các loại thuế mới]], chế độ [[nghĩa vụ quân sự]], và tiền học phí cho chế độ giáo dục bắt buộc mới ban hành. Người dân cần thêm thời gian để
 
Để đạt được những cải cách này, hệ thống đẳng cấp cũ thời Tokugawa với võ sĩ, nông dân, thợ thủ công và thương nhân bị dỡ bỏ năm 1871, và, kể cả khi thiên kiến cũ và ý thức địa vị vẫn còn, tất cả, trên lý thuyết, đều bình đẳng trước pháp luật. Để giúp thực tế không quên sự phân biệt xã hội, chính quyền mới đặt tên cho các tầng lớp xã hội: các đại danh cũ trở thành [[kazoku|hoa tộc]], tầng lớp võ sĩ trở thành [[tốt tộc]], giai tầng có địa vị cao ngay dưới hoa tộc, và những người khác là dân thường.
 
Tiền trợ cấp cho đại danh và võ sĩ được trả thành một khoản, và các võ sĩ sau này mất đi đặc quyền được tham gia vào các đơn vị quân đội. Các cựu võ sĩ cũng theo đuổi các nghề khác như: viên chức, giáo viên, sĩ quan quân đội, viên chức cảnh sát, nhà báo, học giả, người đi khai hoang ở phía Bắc Nhật Bản, chủ ngân hàng, và thương gia. Những nghề nghiệp này giúp ngăn chặn bớt sự bất mãn mà tầng lớp lớn này cảm nhận; một số kiếm lời lớn, nhưng nhiều người không thành công và trở thành những người đối lập quan trọng những năm sau này.
 
[[Seikanron|Cuộc khủng hoảng Triều Tiên năm 1873]] dẫn đến việc vị tướng nổi tiếng Saigō và Cố vấn Nhà nước [[Eto Shimpei]] (1834–74). Eto, người thành lập rất nhiều tổ chức ái quốc, âm mưu với các phần tử bất mãn khác khởi động một cuộc nổi dậy vũ trang chống lại quân đội triều đình tại [[Saga, Saga|Saga]], thủ phủ phiên nhà của ông tại Kyūshū năm 1874. Được giao nhiệm vụ dập tắt cuộc nổi loạn, Okubo nhanh chóng đánh bại Eto, người đã không giành được sự giúp đỡ của Saigō.
 
3 năm sau, cuộc khởi nghĩa vũ trang lớn cuối cùng - nhưng là thử thách lớn nhất với chính quyền Minh Trị - [[Chiến tranh Tây Nam (Nhật Bản)|bùng nổ]], lần này Saigo đóng một vai trò quan trọng. [[Cuộc nổi loạn Saga]] và phần nhiều cuộc nổi loạn của những võ sĩ bất mãn và nông dân để chống lại các cải cách của chính quyền Minh Trị dễ dàng bị quân đội đập tan.
 
Tuy vậy, các cựu võ sĩ phiên Satsuma rất đông, và họ có truyền thống lâu dài chống lại chính quyền trung ương. Saigo, với một chút miễn cưỡng và chỉ sau khi có thêm nhiều sự bất mãn với các cải cách của chính quyền, dấy binh nổi loạn năm [[1877]]. Cả hai bên đều chiến đấu tốt, nhưng vũ khí hiện đại và tài chính tốt hơn của quân triều đình đã chấm dứt cuộc chiến tranh Tây Nam. Mặc dù bị đánh bại và tự sát, Saigo vẫn không bị coi là một tên phản tặc và trở thành một nhân vật anh hùng trong [[lịch sử Nhật Bản]].
 
Sự thất bại của các võ sĩ Satsuma trong chiến tranh Tây Nam đánh dấu sự kết thúc những đe dọa với chính quyền Minh Trị nhưng làm các phiên phiệt tỉnh ngộ. Cuộc chiến hút hết ngân khố, dẫn đến lạm phát nghiêm trọng, và khiến giá trị đất đai - và khoản thuế rất cần thiết - giảm xuống. Quan trọng nhất là, những lời kêu gọi cải cách được thay đổi.
 
==Tài liệu tham khảo==