Khác biệt giữa các bản “Chi Cáng lò”

n
Robot: Sửa đổi hướng
n (Bot: Di chuyển 1 liên kết ngôn ngữ đến d:q25243 tại Wikidata (Addbot))
n (Robot: Sửa đổi hướng)
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ DẻCử|Fagales]]
| familia = [[Họ Bạch dương|Betulaceae]]
| genus = '''''Betula'''''
| genus_authority = [[CarolusCarl Linnaeusvon Linné|L.]]
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision =
''và [[phân loại chi Bạch dương|phân loại]]''
}}
'''Chi Bạch dương''' <ref>Tên gọi bạch dương là từ phiên dịch từ ''берёза'' trong [[tiếng Nga]], tên gọi phổ biến trong ngôn ngữ này để chỉ các loài trong chi này.</ref> hay '''chi Bulô''' <ref>Tên gọi bulô là từ phiên âm từ ''bouleau'' trong [[tiếng Pháp]], tên gọi phổ biến trong ngôn ngữ này để chỉ các loài của chi này.</ref> hoặc '''chi Cáng lò''' <ref>Trong các tài liệu bằng [[tiếng Việt]] hay gọi là chi Cáng lò, do sự có mặt của một loài tại [[Việt Nam]] là cây [[cáng lò]] (''Betula alnoides'')</ref>([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: '''''Betula''''') là chi chứa các loài cây thân gỗ trong [[họ Bạch dương]] (''Betulaceae''), có quan hệ họ hàng gần với [[họ Dẻ gai]] (''Fagaceae''). Chúng là các loài cây thân gỗ kích thước từ nhỏ tới trung bình hay các cây bụi, chủ yếu sinh sống trong khu vực có khí hậu ộn đới phương bắc. Các lá đơn có thể khía răng cưa hay có thùy. Quả là loại [[quả cánh]] nhỏ, mặc dù các cánh có thể không thấy rõ ở một số loài. Chúng khác với các loài [[chi Tống quán sủ|tống quán sủ]] (chi ''Alnus'' cùng họ) ở chỗ các [[hoa đuôi sóc]] cái không phải dạng gỗ và bị tan rã ra khi thuần thục, rụng thành từng mảnh để giải phóng hạt, chứ không giống như các hoa đuôi sóc cái dạng gỗ hình nón của tống quán sủ.
 
Danh pháp khoa học ''Betula'' có nguồn gốc từ [[latinh|tiếng La tinh]]. Các loài bạch dương bị [[ấu trùng]] của nhiều loài côn trùng [[Bộ Cánh vẩy|cánh vẩy]] (''Lepidoptera'') phá hại, cụ thể xem [[Danh sách côn trùng cánh vẩy phá hại bạch dương]].
 
Bạch dương được coi là quốc thụ của [[Nga]], nó được sùng bái như là một nữ thần trong [[Semik|tuần lễ xanh]] vào đầu tháng sáu. Người ta còn gọi nước Nga là xứ sở của bạch dương là vì lý do như vậy.
Các hoa đuôi sóc cái đã phát triển đầy đủ gọi là bông cầu và mang các quả hạch nhỏ có cánh, được bao gói trong đường cong bảo vệ của mỗi vảy bắc màu nâu dạng gỗ. Các quả hạch này màu nâu nhạt, được bao quanh ở phần đỉnh là các núm nhụy không rụng. Hạt nằm đầy khoang của quả hạch. Các lá mầm dẹt và nhiều cùi. Tất cả các loài đều dễ dàng trồng từ hạt.<ref name=Keeler />
 
Quả bạch dương đã từng được sử dụng như là nguồn lương thực chính của [[đế chế Inca|người Inca]].
== Các loài ==
Xem thêm: [[Phân loại chi Bạch dương]]
 
=== Thực phẩm ===
Tại [[Belarus]], [[Nga]], các quốc gia vùng [[Biển Baltic|Baltic]], [[Phần Lan]], phần phía bắc [[Trung Quốc]], nhựa bạch dương được uống như là một loại đồ uống dễ chịu, và người ta cho rằng nó có tính bổ dưỡng. Nhựa bạch dương lỏng và có màu xanh lục nhạt, với hương vị hơi thơm, và nó được đóng chai ở quy mô thương mại. Nhựa bạch dương cũng có thể dùng để sản xuất [[kvasskvas]]s, một loại đồ uống chứa cồn nhẹ. Nhựa của một số loài bạch dương cụ thể cũng có thể dùng để chế biến thành [[xi rô bạch dương]], [[giấm|dấm]], [[bia bạch dương]] (một loại đồ uống nhẹ tương tự như [[bia rễ cây]]), và một số loại đồ thực phẩm khác. Trái với [[xi rô phong]], xi rô bạch dương rất khó sản xuất, làm cho nó trở thành đắt đỏ hơn so với các loại xi rô khác. Nó cũng ít ngọt hơn xi rô phong và nhựa để sản xuất xi rô cũng có muộn hơn nhựa phong khoảng 1 tháng. Xi rô bạch dương được sản xuất chủ yếu tại [[Alaska]] (từ bạch dương Alaska) và [[Nga]] (từ vài loài), còn ở các nơi khác thì ít thấy hơn.
 
[[Xylitol]] cũng có thể chiết ra từ bạch dương, nó là một loại [[chất làm ngọt nhân tạo]], đã thể hiện tính hiệu quả trong việc ngăn ngừa [[sâu răng]].
986.568

lần sửa đổi