Khác biệt giữa các bản “Nhất thiết hữu bộ”

n
Robot: Sửa đổi hướng
n (Bot: Di chuyển 16 liên kết ngôn ngữ đến Wikidata tại d:q633994 Addbot)
n (Robot: Sửa đổi hướng)
'''Thuyết nhất thiết hữu bộ''' (zh. 說一切有部, sa. ''sarvāstivādin''), còn gọi là '''Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ''' (根本說一切有部, sa. ''mūlasarvāstivādin'', bo. ''thams cad yod par smra ba`i sde'' ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་) hoặc '''Nhất thiết hữu bộ''' (zh. 一切有部), là một bộ phái [[Phật giáo]] cho rằng mọi sự đều có, đều tồn tại (nhất thiết hữu, sa. “sarvam asti”). Là một nhánh của [[Tiểu thừa]] tách ra từ [[Thượng tọa bộ|Thượng toạ bộ]] (sa. ''sthaviravādin'') dưới thời vua [[A-dục vương|A-dục]]. Giáo phái này quan niệm là tất cả, hiện tại, quá khứ, vị lai đều hiện hữu đồng thời. Tông phái này hoạt động mạnh tại [[Kashmir]] và [[Càn-đà-la]] (gandhāra). Quan điểm của bộ này được xem như nằm giữa [[Tiểu thừa]] và [[Đại thừa]]. Thuyết nhất thiết hữu bộ có kinh điển riêng viết bằng văn hệ [[Tiếng Phạn|Phạn ngữ]], ngày nay chỉ còn bản dịch [[chữ Hán]] và [[tiếng TâyTiếng Tạng|Tây Tạng]].
 
Tác phẩm quan trọng nhất của bộ này là ''[[A-tì-đạt-ma-câu-xá luận]]'' (sa. ''abhidharmakośa'') của [[Thế Thân]], ''[[Đại tì-bà-sa luận]]'' (sa. ''mahāvibhāṣā''), một bộ luận được biên soạn trong lần [[Kết tập]] tại Kashmir dưới sự chủ trì của [[Thế Hữu]] (sa. ''vasumitra''). ''Đại tì-bà-sa luận'' trình bày quan điểm chính thức của Thuyết nhất thiết hữu bộ và là tác phẩm được hoàn tất cuối cùng trong bảy tác phẩm của Luận tạng (sa. ''abhidharmapiṭaka'', xem [[A-tì-đạt-ma]]). Một số tác phẩm khác cần được nhắc tới là ''[[A-tì-đàm tâm luận]]'' (sa. ''abhidharma-hṛdaya''), là bộ luận trung tâm của A-tì-đạt-ma với mười chương. ''Tì-bà-sa luận'' của [[Ca-chiên-diên tử]] cũng viết tổng quát về giáo lí bộ này. Tác phẩm ''Thế gian giả thiết'' (sa. ''lokaprajñapti'') trình bày quan điểm về sự hình thành thế giới đáng lưu ý. Các quan điểm về giới luật được trình bày trong ''Tì-nại-da-tì-bà-sa'' (sa. ''vinayavibhāṣā'').
Các pháp độc lập là [[Hư không]] (sa. ''ākāśa''), [[Niết-bàn]] vô trụ (sa. ''apratiṣṭhita-nirvāṇa'') và Niết-bàn thường trụ (sa. ''pratiṣṭhita-nirvāṇa'').
 
Các pháp hữu vi được chia làm bốn nhóm: Sắc pháp (sa. ''rūpadharma''), Tâm (Thức) pháp (sa. ''citta'', ''vijñāna''), các hoạt động của những [[Tâm sở|Tâm sở hữu pháp]] (sa. ''cetasikadharma'') và [[Tâm bất tương ưng hành pháp]] (sa. ''cittaviprayuktasaṃskāra'')—các pháp không thuộc tâm không thuộc vật như già, [[chết]], [[Vô thường]]...
 
Các pháp hữu vi này—theo quan điểm của Thuyết nhất thiết hữu bộ—không phải từ đâu sinh ra mà luôn luôn đã có, chỉ đổi từ trạng thái tiềm tàng qua hiện hữu. Vì quan điểm này mà Thuyết nhất thiết hữu bộ có tên "Nhất thiết hữu", nghĩa là quá khứ vị lai đều được chứa trong một "pháp" duy nhất. Trong Thuyết nhất thiết hữu bộ, người ta cũng khám phá vài yếu tố nguyên thuỷ của [[Đại thừa]], như quan điểm [[Tam thân]] (sa. ''trikāya'') và niềm tin nơi [[Bồ Tát]] [[Di-lặc]], vị Phật tương lai.
986.568

lần sửa đổi