Khác biệt giữa các bản “Tiên Chẩn”

n
Robot: Sửa đổi hướng
n (→‎Chú thích: clean up using AWB)
n (Robot: Sửa đổi hướng)
'''Tiên Chẩn''' ([[chữ Hán]]: 先軫/先轸; ?-[[627 TCN]]) là tướng [[tấn (nước)|nước Tấn]] thời [[Xuân Thu]] trong [[lịch sử Trung Quốc]]. Ông có công giúp [[Tấn Văn công]] xây dựng nghiệp bá chủ [[chư hầu]].
 
== Thân thế ==
Tiên Chẩn vốn mang họ Cơ, cùng một dòng họ với các vua [[tấn (nước)|nước Tấn]]. Tổ tiên ông là con thứ của Tây bá [[Cơ Xương]] (tức Chu Văn vương), được phong ở đất Nguyên<ref name="cth77">Chu Thiệu Hầu, sách đã dẫn, tr 77</ref>.
 
== Thời Tấn Văn công ==
Tiên Chẩn bắt đầu xuất hiện trong sử sách từ thời [[Tấn Văn công]]. Cuối năm [[633 TCN]], Tấn Văn công lập 3 đạo quân, thì Tiên Chẩn và Loan Bá chỉ huy đạo hạ quân.
 
[[Sở Thành vương]] mang quân bao vây nước Tống. [[Tống Thành công]] sai Công Tôn Cố mang hậu lễ sang cầu viện [[tấn (nước)|nước Tấn]]. Đầu năm [[632 TCN]] khi Tấn Văn công chưa ra quân thì Khước Hộc qua đời, Tấn Văn công bèn cho Tiên Chẩn làm trung quân nguyên soái<ref name="cth77"/>. Tấn Văn công hỏi ông:
:''[[Tống (nước)|Nước Tống]] lại đến cầu cứu, nếu bỏ không cứu thì hai bên tuyệt giao; mà đòi Sở giải vây thì nước Sở không chịu. Nếu đánh nhau với Sở thì Tần và Tề không ủng hộ. Vậy phải làm thế nào?''
 
Ông hiến kế cứu nước Tống đánh Sở với [[Tấn Văn công]]:
:''Hãy đánh [[tào (nước)|nước Tào]] và [[vệ (nước)|nước Vệ]]. Tào, Vệ là đồng minh của Sở, thế nào Sở cũng phải mang quân lại cứu, có thể giải vây cho Tống. Lễ của nước Tống mà ta lấy thì mất đi nhân nghĩa vì nhận của mới cứu người, nên sai sứ Tống mang bớt lễ sang cho Tề và Tần nhờ nói hộ với nước Sở. Nếu Tề và Tần nói mà Sở không nghe thì Tề và Tần sẽ sinh hiềm khích với Sở.''
 
Tấn Văn công theo kế Tiên Chẩn, bèn dẫn cả 3 đạo quân đi đánh nước Tào là chư hầu theo Sở, đồng thời báo thù việc đối xử không tốt của Tào Cung công trên đường lưu lạc trước đây. Tấn Văn công định mượn đường nước Vệ nhưng Vệ Thành công không cho, vì vậy chuyển sang đánh nước Vệ trước, đánh chiếm thành Ngũ Lộc.
Tiên Chẩn nói với Tấn Tương công rằng quân Tần nhân lúc nước Tấn có tang mà đến đánh là phi đạo đức, nên đánh thẳng tay không cần kể đến ơn với [[Tấn Văn công]] trước đây nữa<ref name="sk">Sử ký, Tấn thế gia</ref>. Tấn Tương công nghe lời, cử Tiên Chẩn mang quân ra mai phục ở đất Hào Sơn hiểm yếu. Quân Tần lọt vào trận địa, bị quân Tấn đánh thua to. Cả 3 tướng Tần đều bị bắt. Vợ thứ của Tấn Văn công là Hoài Doanh xin Tấn Tương công thả các tướng Tần về. Tương công đồng ý.
 
Tiên Chẩn nghe tin các tướng Tần được thả, rất tức giận vì công lao tướng sĩ đánh trận lập công bị bỏ, bèn chạy vào trách Tương công. Trong lúc tức giận, Tiên Chẩn gắt gỏng và nhổ [[nước miếng|nước bọt]] vào mặt vua<ref name="xt209">Xuân Thu tam truyện, tập 2, tr 209</ref>. Tấn Tương công không trách Tiên Chẩn, sai Dương Xử Phủ đuổi theo bắt giữ các tướng Tần lại. Quân Tấn đuổi theo đến sông [[Hoàng Hà]] thì các tướng Tần đã có thuyền đón đi thoát<ref name="sk">Sử ký, Tấn thế gia</ref>.
 
Cùng năm, nước Địch phía bắc mang quân xâm lấn nước Tấn, tiến vào đất Cơ. Tiên Chẩn lại mang quân ra cự địch, đánh tan quân Địch. Thắng trận xong, Tiên Chẩn tự phạt mình tội vô lễ với Tấn Tương công, bèn cởi giáp và mũ trụ xông vào đám đông quân nước Địch mà chết. Quân nước Địch trả lại xác ông cho nước Tấn, mặt ông vẫn tươi như lúc còn sống<ref name="xt209"/>.
986.568

lần sửa đổi