Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Tùy Cung Đế”

n
không có tóm lược sửa đổi
n (Robot: Sửa đổi hướng)
nKhông có tóm lược sửa đổi
| tước vị =Hoàng đế Trung Hoa
| thêm = china
| tên đầy đủ =[[Họ]]: [[Dương (họ)|Dương]]Hựu (楊, Yáng) <br> [[Tên gọi|Tên]]: Hựu (, You)
| chức vị = Hoàng đế nhà Tùy
| tại vị =18 tháng /12 năm /617<ref name=AS/><ref name=ZZTJ184>''Tư trị thông giám'', [[:zh:s:資治通鑑/卷184|quyển 184]].</ref> - 12 tháng 6 năm 618<ref name=AS/>6618<ref name=ZZTJ185>''[[Tư trị thông giám]]'', [[:zh:s:資治通鑑/卷185|quyển 185]].</ref>({{age in days|617|12|18|618|6|12}} ngày)
| tiền nhiệm = <font color="grey">[[Tùy Dạng Đế]]</font>
| kế nhiệm = <font color="blue">Triều đại sụp đổ</font>
| sinh =605<ref name=BS5>''[[Tùy thư]]'', [[:zh:s:隋書/卷05|quyển 5]].</ref>
| nơi sinh =
| mất =14 tháng 9 năm 619<ref name=AS>[http://db1x.sinica.edu.tw/sinocal/ [[Academia Sinica]] Chinese-Western Calendar Converter].</ref><ref name=ZZTJ187>''Tư trị thông giám'', [[:zh:s:資治通鑑/卷187|quyển 187]].</ref>
| nơi mất =
}}
'''Tùy Cung Đế''' (隋恭帝) (605<ref name=BS5/> – 14 tháng 912 năm 619<ref name=AS/><ref name=ZZTJ187/>), tên thật của ônghúy là '''Dương Hựu''' ({{zh|t=楊侑|s=杨侑|p=Yáng Yòu}}), tên chữ'''Nhânmột Cẩn'''vị (仁謹).hoàng Ông là cháuđế của vua [[Tùytriều Dạngđại Đế]].Trung Dạng Đế nhường ngôi cho ông làm [[Thái thượng hoàngQuốc|triều]], chưa được bao lâu thì bị [[nhà Văn Hóa CậpTùy|Tùy]] giết. ÔngTheo làmtruyền vuathống, từông nămđược 618xem - 619.vị Ônghoàng đế vịcuối vuacùng thứcủa 3triều đại cũngdovịngười vuađã cuốichính của triều đạithức [[nhàthiện Tùynhượng]] trongcho [[lịch sử Trung QuốcUyên]],- sauhoàng đóđế khai bịquốc [[Vương Thếtriều SungĐường]], hạimặc chết luôn.sau Sauđó, khi[[Dương giếtĐồng]] vua,đã Vươngxưng Thếđế Sung truytiếp hiệutục chotại ôngvị cho '''Hiếuđến Cungnăm hoàng đế'''619.
 
Lý Uyên đã nổi dậy chống lại sự cai trị của [[Tùy Dạng Đế]] vào năm 617 và chiếm được kinh thành [[Trường An]] trong cùng năm, bắt giữ Dương Hựu và tuyên bố lập ông làm hoàng đế, song chỉ có các quận nằm dưới quyền cai quản của Lý Uyên mới công nhận ông là hoàng đế; các quận khác tiếp tục công nhận Tùy Dạng Đế là hoàng đế. Năm 618, sau khi biết tin Tùy Dạng Đế bị tướng [[Vũ Văn Hóa Cập]] sát hại, Lý Uyên đã buộc thiếu hoàng đế phải thiện nhượng cho mình. Dương Hựu qua đời vào năm sau đó, có thể là theo lệnh của Lý Uyên.
==Gia quyến==
 
* Cha
== Dưới thời Tùy Dạng Đế ==
** [[Dương Chiêu|Nguyên Đức Vương]]
Dương Hựu sinh năm 605, là đệ tam tử của [[Dương Chiêu]]- thái tử của [[Tùy Dạng Đế]]. Mẫu thân của Dương Hựu là Vi thái tử phi. Trên ông là đại huynh [[Dương Đàm]] (楊倓) và nhị huynh [[Dương Đồng]]. Tuy nhiên, theo nguyên tắc kế thừa của [[Nho giáo]], ông được xem là người thừa kế hợp thức do có mẫu thân là chính thất, trong khi mẫu thân của Dương Đàm và Dương Đồng là tiểu thiếp.
* Mẹ
 
** Lưu phu nhân
Dương Chiêu qua đời vào năm 606. Tuy nhiên, Tùy Dạng Đế không lập Dương Hựu hay các huynh cảu ông làm hoàng thái tôn, khiến việc ai sẽ kế vị ngai vàng trở nên không rõ ràng. Tùy Dạng Đế phong vương cho ba nhi tử của Dương Chiêu, trong đó Dương Hựu được phong tước Đại vương.<ref>''[[Tùy thư]]''- Dạng Đế tam nam truyện, ghi rằng ban đầu ông được phong là Trần vương và sau được cải phong là Đại vương, song trong Cung Đế bản kỉ lại viết rằng Dương Hựu ngay từ lúc đssù đã được phong là Đại vương.</ref> Do Tùy Dạng Đế không thường xuyên ở tại kinh thành [[Trường An]], bắt đầu từ năm 613, Dạng Đế giao cho hoàng tôn Dương Hựu mới 8 tuổi lưu thủ Trường An trên danh nghĩa, song trách nhiệm trên thực tế thuộc về tướng [[Vệ Văn Thăng]] (衛文昇). Cũng trong năm đó, khi tướng [[Dương Huyền Cảm]] nổi dậy và tấn công vào đông đô [[Lạc Dương]], Vệ Văn Thăng là người dẫn quân từ Trường An đễn cứu viện Lạc Dương.
 
Năm 617, tướng [[Đường Cao Tổ|Lý Uyên]] đã nổi dậy tại căn cứ ở Thái Nguyên (太原, nay thuộc [[Thái Nguyên, Sơn Tây|Thái Nguyên]], [[Sơn Tây (Trung Quốc)|Sơn Tây]]). Lý Uyên vừa muốn cách biệt với Tùy Dạng Đế lại vừa tuyên bố với quân Tùy rằng mình vẫn trung thành với triều đình, nói rằng mục tiêu của mình là để ủng hộ Dương Hựu lên làm hoàng đế và thuyết phục Tùy Dạng Đế trở về từ Giang Đô (江都, nay thuộc [[Dương Châu]], [[Giang Tô]]) làm ''[[Thái thượng hoàng]]''. Lý Uyên nhanh chóng tiến quân đến Trường An, còn Vệ Văn Thăng đã chết trong chiến dịch này. Các thuộc cấp của Vệ Văn Thăng là [[Âm Thế S]] (陰世師) và [[Cốt Nghi]] (骨儀) lưu thủ kinh thành và bảo vệ Dương Hựu.
 
Vào đông năm 617, quân của Lý Uyên chọc thủng tuyến phòng thủ của Trường An. Lý Uyên bắt được Dương Hựu và tôn Dương Hựu là hoàng đế, tức Cung Đế, tuyên bố Tùy Dạng Đế trở thành ''Thái thượng hoàng'', song địa vị hoàng đế của Dương Hựu chỉ được các lãnh thổ nằm dưới quyền kiểm soát của Lý Uyên công nhận.
 
== Trị vì ==
Mặc dù tôn Dương Hựu làm hoàng đế, quyền lực vẫn nằm trong tay Lý Uyên, Lý Uyên đã buộc Tùy Cung Đế phải phong cho ông ta làm Đường vương. Trong một thời gian ngắn, các quận xung quanh, bao gồm hầu hết [[Thiểm Tây]], [[Tứ Xuyên]] và [[Trùng Khánh]] ngày nay, đã khuất phục Lý Uyên.
 
Do Lạc Dương phải hứng chịu cuộc tấn công của thủ lĩnh khởi nghĩa nông dân [[Lý Mật (Tùy)|Lý Mật]], vào mùa xuân năm 618, Lý Uyên phái hai nhi tử là [[Lý Kiến Thành]] và [[Lý Thế Dân]] dẫn một đội quân tiến đến, tuyên bố là đi cứu viện Lạc Dương. Quân Tùy ở Lạc Dương từ chối công nhận quyền lực của Lý Uyên và không giao thiệp với quân của Lý Kiến Thành và Lý Thế Dân, đội quân này cũng triệt thoái sau khi giao chiến ngắn ngủi với quân Lý Mật
 
Vào mùa hè năm 618, chỉ sáu tháng sau khi Tùy Cung Đế đăng cơ, Lý Uyên đã buộc ông phải thiện nhượng cho mình, trở thành Đường Cao Tổ và lập ra [[triều Đường]].
 
== Sau khi trị vì ==
Đường Cao Tổ giáng Tùy Cung Đế là Hi (Huề) quốc công. Hi quốc công qua đời vào mùa thu năm 619, và mặc dù sử sách cổ xưa không đề cập một cách trực tiếp, song chúng ngụ ý rằng ông bị giết theo lệnh của hoàng đế triều Đường. Dương Hựu không có nhi tử, và tước hiệu của ông do chất tôn Dương Hành Cơ (楊行基) kế tập.
 
== Tham khảo ==
{{s-roy|cn}}
{{s-bef| rows = 2 | before = [[Tùy Dạng Đế]] }}
{{s-ttl| title = [[Hoàng đế nhà Tùy]] (Miền tây bộ)
| years = 617–618 }}
{{s-non| reason = Triều đại sụp đổ }}
|-
{{s-ttl| title = [[Danh sách vua Trung Quốc|Hoàng đế Trung Hoa]] <br />(Miền trung/Miền bộ/nam bộ [[Thiểm Tây]]/[[Tứ Xuyên]]/[[Trùng Khánh]]/[[Sơn Tây]])
| years = 617–618 }}
{{s-aft| after = [[Đường Cao Tổ]] }}
 
{{Vua nhà Tùy}}
{{Tùy mạt Đường sơ}}
 
[[Thể loại:Vua nhà Tùy|Cung đế]]
[[Thể loại:Vua thiếu nhi]]
[[Thể loại:Sinh 605]]
[[Thể loại:Mất 619]]
[[Thể loại:Người nhà Đường]]