Khác biệt giữa các bản “Bầu cử tổng thống Iran, 2009”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
|after_election= [[Mahmud Ahmadinezhad|Mahmoud Ahmadinejad]]
|after_party = Liên minh Xây dựng Iran Hồi giáo
}}
 
'''Bầu cử tổng thống lần thứ 10 của Iran''' được tổ chức vào ngày 12 tháng 6 năm 2009<ref>{{chú thích báo |title=Iran To Hold Presidential Election In tháng 6 năm 2009 |curly=y |url=http://www.rferl.org/content/Iran_To_Hold_Presidential_Election_In_June_2009/1196953.html |format=[[Reuters]] |work=[[Đài Châu Âu Tự do/Đài Tự do|Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 tháng 9 năm 2008 |accessdate=2 tháng 12 năm 2008}}</ref><ref name=daily>{{chú thích web|title=Ahmadinejad Wins Landslide |url=http://www.iran-daily.com/1388/3423/html/|date=June 13, 2009|accessdate=13 tháng 6 năm 2009|publisher=''[http://www.iran-daily.com/ Iran Daily]''}}</ref>. [[Tổng thống Iran]] là vị trí cao nhất được bầu cử phổ thông, nhưng không điều khiển chính sách ngoại giao lẫn lực lượng quân đội. Các ứng viên phải được [[Hội đồng Vệ binh]], một cơ quan gồm 12 thành viên bao gồm sáu giáo sĩ (do [[Lãnh đạo Tối cao Iran]] lựa chọn), và sáu luật sư (do người đứng đầu hệ thống tư pháp Iran đề cử và được bầu lên trong Nghị viện)<ref name=baz>{{chú thích báo|first=Mohamad|last=Bazzi|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/discussion/2009/06/12/DI2009061202321.html|title=Iran Elections: Latest News|accessdate=13 tháng 6 năm 2009|publisher=Washington Post|date=12 tháng 6 năm 2009}}</ref>.
{| border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;"
|- style="background-color:#E9E9E9"
! colspan="5" | [[Bầu cử tổng thống Iran, 2009|Bầu cử tổng thống tại Iran 2009]]
|- style="background:#eee; text-align:center;"
! colspan="2" style="width: 15em" |Đảng
[[Tập tin:Tehran protest (1).jpg|250px|nhỏ|phải|Biểu tình phản đối chính phủ Ahmadinjad tại Iran ngày 16 tháng 6 năm 2009]]
 
Sau khi kết quả được công bố, ông Mir-Hossein Mousavi đã nêu nghi vấn là cuộc bầu cử bị gian lận .
 
Nhiều người Iran, đặc biệt là giới trẻ, đã tham gia biểu tình khắp các đường phố lớn của Iran, bất chấp những hàng rào cảnh sát đan dày đặc để chống bạo động. Người biểu tình ném đất đá vào cảnh sát, đốt lốp xe trên đường phố và xô đẩy hàng rào cảnh sát ở nhiều tuyến đường <ref name="vietbao.vn">[http://vietbao.vn/The-gioi/My-chua-cong-nhan-ket-qua-bau-cu-Tong-thong-Iran/65168609/159/]</ref>. Hàng ngàn người đã xuống đường phản đối kết quả, dựng và đốt các hàng rào trên phố xá Tehran và đụng độ với cảnh sát dù cho ông [[Mir-Hossein Mousavi|Mir Hossein Mousavi]], ứng cử viên theo phe cải cách đã kêu gọi những người ủng hộ tránh bạo lực. Ông Mousavi cho rằng: ''"Các vi phạm bầu cử là rất nghiêm trọng và việc các bạn tỏ thất vọng là đúng". Thế nhưng tôi kêu gọi các bạn không gây tổn hại cho bất cứ cá nhân hay nhóm người nào."''<ref>[http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2009/06/090614_iran_elex.shtml]</ref>
 
Trước đó ông Mousavi cũng đã chỉ trích cuộc bầu cử là "[[trò hề]]". Theo phe ông Mossavi, ứng cử viên ôn hoà về đầu với gần 60% phiếu.<ref>[http://www.rfi.fr/actuvi/articles/114/article_3834.asp]</ref> Theo một số [[nhà phân tích]], số đông người đi bầu có thể sẽ không đem lại kết quả tốt cho Mamoud Ahmedinejad<ref name="voanews.com">[http://www.voanews.com/vietnamese/mobile/displaystory.cfm?id=303908]</ref>.
 
Cả 3 đối thủ của đương kim Tổng thống Mahmoud Ahmedinejad, đều kêu gọi Lãnh tụ tối cao [[Ayatollah Ali Khamenei]] hãy ngăn chặn việc [[gian lận]]. Ông Mousavi than phiền với một cơ quan thông tấn Iran rằng một vài người đại diện của ông đã bị ngăn không cho tới một số [[phòng phiếu]], khiến họ không theo dõi hoạt động bầu cử được<ref name="voanews.com"/>. Phe đối lập cũng đã lên tiếng cáo buộc ông Ahmadinejad sử dụng nguồn lực của [[chính phủ]] để duy trì quyền lực khi ông dùng xe của nhà nước chuyên chở những người ủng hộ tới những buổi thuyết trình do ông chủ trì <ref>[http://www.vnmedia.vn/newsdetail.asp?NewsId=164175&Catid=8]</ref>
 
Trong một tuyên bố trên trang web riêng, ông Mousavi đã phản đối mạnh mẽ những [[vi phạm]] trắng trợn trong cuộc bầu cử tổng thống. Trước đó, tại cuộc họp báo tự tuyên bố thắng cử hôm thứ 6, ứng cử viên này đã đưa ra những dấu hiệu bất thường của cuộc bầu cử, như thiếu [[phiếu bầu]] và phòng bỏ phiếu đóng cửa quá sớm.<ref name="dantri.com.vn">[http://dantri.com.vn/c36/s36-330991/ong-ahmadinead-tai-dac-cu-my-bac-bo-ket-qua-bau-cu.htm]</ref>
 
Cơ quan lập pháp cao nhất Iran nói họ đang phải điều tra 646 đơn khiếu nại của ba ứng viên thất cử trong cuộc bầu cử Tổng thống trong khi ngày càng có thêm các nhà hoạt động, chính trị gia và các phóng viên bị bắt lúc các cuộc biểu tình tiếp diễn.<ref>[http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2009/06/090618_iran_mourning.shtml]</ref>
 
Lãnh tụ tối cao của chế độ Hồi giáo Iran, giáo chủ Khamenei, người gián tiếp ủng hộ Ahmadinejad đã gọi kết quả bầu cử là ''"ngày hội lớn"''. Ông Khamenei kêu gọi người dân Iran bình tĩnh và tránh các hành động khiêu khích. Lãnh tụ tối cao của Iran nói: ''"Kẻ thù muốn lấy đi niềm vui của bữa tiệc này bằng những hành động khiêu khích mang mục đích xấu".''<ref name="vietbao.vn"/>
 
Sau khi giáo chủ Hồi giáo [[Ali Khamenei]] tỏ ý cảnh cáo đoàn biểu tình, cảnh sát đã được điều đến để trấn áp bằng bạo lực những người biểu tình. Đã có người bị giết.<ref>http://www.etemademelli.ir/</ref><ref>http://www.ghalamnews.ir</ref>. Trong số những người bị bắn chết có cô gái [[Cái chết của Neda Agha-Soltan|Neda Agha-Soltan]], đã trở thành biểu tượng của phong trào đối lập.<ref name="ny_daily_news">[http://www.nydailynews.com/news/us_world/2009/06/21/2009-06-21_neda_young_girl_killed_in_iraq.html Neda, young girl killed in Iran, becoming symbol of rebellion], NY Daily News</ref>.
 
Hàng trăm ngàn người ủng hộ phe đối lập đã đổ ra các đường phố thủ đô Tehran của Iran để phản đối kết quả cuộc bầu cử Tổng thống và đám đông kéo dài tới 9&nbsp;km.<ref>[http://www.bbc.co.uk/vietnamese/pictures/2009/06/090616_iran_election_recount.shtml]</ref> Một số lãnh đạo biểu tình đã bị bắt và Chính quyền Tehran tiếp tục [[trấn áp]] báo chí nước ngoài, trong đó có việc trục xuất [[phóng viên]] [[BBC]] [[Jon Leyne]] trong khi Tổ chức Nhà báo không Biên giới cho biết 23 nhà báo và blogger địa phương đã bị bắt trong tuần qua.<ref name="bbc.co.uk">[http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2009/06/090622_iran_eu_calling.shtml]</ref>
5.681.853

lần sửa đổi