Khác biệt giữa các bản “Uất Trì Huýnh”

n
từ toàn dân using AWB
n (Robot: Sửa đổi hướng)
n (từ toàn dân using AWB)
 
==Thân thế==
Người ta không rõ Uất Trì Huýnh sinh năm nào. Tổ tiên của ông là một nhánh của bộ lạc [[Thác Bạt]], là bộ lạc đã lập ra [[Bắc Ngụy]], và gia tộc này được nói tới như là Uất Trì - và vì thế đã lấy tên gia tộc làm họ.
 
Cha của ông là Uất Trì Sĩ Đâu (尉遲俟兜)<ref name=CT /> cưới chị gái của thượng trụ nhà [[Tây Ngụy]] là [[Vũ Văn Thái]], và họ có với nhau 2 con trai là Uất Trì Huýnh và em trai ông là Uất Trì Cương (尉遲綱)<ref name=CT />. Mẹ của Uất Trì Huýnh sau này được biết đến là công chúa Xương Lạc thời [[Bắc Chu]]. Uất Trì Sĩ Đâu mất tương đối sớm.
 
== Thời Tây Ngụy ==
Năm 552, nhà nước kình địch là [[nhà Lương]], sau vụ nổi dậy của [[Hầu Cảnh]] và cái chết của Hầu đầu năm đó, có hai người tranh giành quyền kế vị. Người thứ nhất là [[Lương Nguyên Đế|Tiêu Dịch]], người kiểm soát các khu vực trung tâm và miền đông. Người thứ hai là [[Tiêu Kỉ]], người kiểm soát khu vực miền tây. Cả hai người đều là con trai của hoàng đế sáng lập nhà Lương là [[Lương Vũ Đế|Vũ Đế]] Tiêu Diễn.
 
Tiêu Kỉ mang quân đánh Giang Lăng - thủ phủ của Tiêu Dịch. Tiêu Dịch, dưới sức ép cuộc tấn công của Tiêu Kỉ, buộc phải nhờ sự trợ giúp của Tây Ngụy. Tây Ngụy bèn cách tấn công vào hậu phương của Tiêu Kỉ, đánh vào Ích Châu (益州, nay là miền trung [[Tứ Xuyên]]). [[Vũ Văn Thái]] tin rằng đây là cơ hội lớn cho Tây Ngụy xâm chiếm Tứ Xuyên và [[Trùng Khánh]], nhưng khi thảo luận vấn đề này thì phần lớn các tướng khác chống lại. Tuy nhiên, Uất Trì Huýnh là người ủng hộ kế hoạch này và yêu cầu tấn công ngay. Vì thế Vũ Văn Thái giao cho ông làm tổng chỉ huy cùng 6 tướng khác đem quân tấn công vào hậu phương của Tiêu Kỉ<ref name=CT />, và cuộc tấn công này bắt đầu vào mùa xuân năm 553. Uất Trì Huýnh nhanh chóng tiến tới kinh đô của Tiêu Kỉ tại Thành Đô (成都).
 
Quân đội của Tiêu Kỉ, khi đó đang giao chiến với quân của Tiêu Dịch ở gần Giang Lăng (江陵, nay thuộc [[Kinh Châu]], [[Hồ Bắc]]), bị sụp đổ. Tiêu Kỉ bị Tiêu Dịch bắt được và giết chết.
 
Sau khi Uất Trì Huýnh vây hãm Thành Đô trong 5 tháng, những người phòng giữ Thành Đô là là Tiêu Hội (蕭撝 - anh em họ của Tiêu Kỉ) và Tiêu Viên Húc (蕭圓肅 - con trai Kỉ) đầu hàng. Các tỉnh cận kề cũng nhanh chóng hàng theo và Tây Ngụy chiếm đóng lãnh thổ của Tiêu Kỉ. Vũ Văn Thái giao cho Uất Trì Huýnh làm tổng quản Ích Châu, chịu trách nhiệm quản lí cả 12 châu bao quanh.
 
Năm 554, thêm 6 châu nữa được giao cho Uất Trì Huýnh quản lí, tổng cộng là 18 châu. Tuy nhiên, do Uất Trì Huýnh là người chí hiếu<ref name=CT />, và mẹ của ông còn ở kinh đô [[Trường An]], nên Vũ Văn Thái sau đó đã cho triệu hồi ông về kinh đô.
== Thời Bắc Chu ==
===Mẫn đế và Minh đế===
Vũ Văn Thái mất năm 556, cháu của ông là [[Vũ Văn Hộ]] đóng vai trò nhiếp chính cho con trai của Vũ Văn Thái là [[Bắc Chu Hiếu Mẫn Đế|Vũ Văn Giác]], buộc [[Tây Ngụy Cung Đế]] Thác Bạt Khuếch phải nhường ngôi cho Vũ Văn Giác vào mùa xuân năm 558, kết thúc triều đại Tây Ngụy và lập ra nhà Bắc Chu, với Vũ Văn Giác là hoàng đế (nhưng dùng tước hiệu "Thiên vương" (tức Bắc Chu Hiếu Mẫn Đế). Hiếu Mẫn đế phong cho Uất Trì Huýnh làm Trụ quốc đại tướng quân, tước Ninh Thục công rồi thăng tiếp thành Thục quốc công<ref name=CT />, để vinh danh chiến thắng của ông (do khu vực Tứ Xuyên ngày nay trong thời cổ đại gọi là đất Thục).
 
Cuối năm 558, khi Hiếu Mẫn đế cố gắng giành lại quyền hành từ tay Vũ Văn Hộ thì Hộ ra tay giết chết vua Ngụy, lập anh trai của Hiếu Mẫn đế là Ninh Đô công [[Bắc Chu Minh Đế|Vũ Văn Dục]] làm hoàng đế thay thế (tức Bắc Chu Minh Đế). Uất Trì Huýnh có tham gia vào việc tranh giành quyền lực hay không thì không rõ, nhưng em trai ông là Uất Trì Cương thì đứng về phía Vũ Văn Hộ.
 
=== Tuyên đế và Tĩnh đế ===
Mùa xuân năm 579, Tuyên đế lập ra 4 chức vụ cố vấn mới, bao gồm, chú của ông là Việt vương Vũ Văn Thịnh (宇文盛), Uất Trì Huýnh, Thân quốc công [[Lý Mục]] (李穆), Tùy quốc công [[Tùy Văn Đế|Dương Kiên]] (bốcha vợ của Tuyên đế; do vợ ông, hoàng hậu [[Dương Lệ Hoa]] là con gái ông này). Ông cũng giao cho Uất Trì Huýnh làm tổng quản Tương Châu (相州, ngày nay là [[Hàm Đan]], [[Hà Bắc (Trung Quốc)|Hà Bắc]]) - nói cách khác là khu vực phía bắc [[Hoàng Hà]]. Cuối năm đó, Tuyên đế truyền ngôi cho con trai là [[Bắc Chu Tĩnh Đế|Vũ Văn Xiển]] (Bắc Chu Tĩnh Đế) để làm [[thái thượng hoàng]] - nhưng với tước hiệu cao bất thường "Thiên Nguyên hoàng đế" (天元皇帝). Ông thực hiện việc cai trị một cách thất thường và độc ác, làm cho các triều thần chán ghét. Những hành vi của ông này có thể kể tới là cưỡng hiếp cháu gái của Uất Trì Huýnh là [[Uất Trì Sí Phồn]], người đã lấy Tây Dương công Vũ Văn Ôn (宇文溫), con trai của người anh em họ với Tuyên đế là Tề công Vũ Văn Lượng (宇文亮), làm cho Vũ Văn Lượng nuôi ý định làm phản. Khi âm mưu làm phản của Vũ Văn Lượng bị phát hiện, Tuyên đế đã giết cả Lượng và Ôn, chiếm Sí Phồn làm quý phi và sau đó phong làm một trong năm hoàng hậu - điều này ngược lại với truyền thống chỉ phong một hoàng hậu. (Một người cháu gái khác của Uất Trì Huýnh, hoàng hậu [[Tư Mã Lệnh Cơ]], là vợ của Tĩnh đế).
 
Mùa hè năm 580, Tuyên đế đột tử và sau đó người cùng phe với Dương Kiên là Lưu Phưởng (劉昉) và Trịnh Dịch (鄭譯) giả lập sắc chỉ của Tuyên đế để đưa Dương Kiên làm nhiếp chính. Ông này nhanh chóng nắm quyền và kiểm soát vũ đài chính trị. Do Uất Trì Huýnh có địa vị cao, Dương Kiên e ngại rằng ông này có thể chống lại mình nên đã giao cho con trai của Uất Trì Huýnh là Ngụy An công Uất Trì Đôn (尉遲惇) tới Tương Châu truyền lệnh cho Uất Trì Huýnh trở về kinh đô chịu tang Tuyên đế, thay thế ông bằng thượng trụ quốc [[Vi Hiếu Khoan]].