Khác biệt giữa các bản “Ferdinand Foch”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
}}
 
'''Ferdinand Foch''' ({{IPA-fr|fɔʃ}}), ([[2 tháng 10]] năm [[1851]] – [[20 tháng 3]] năm [[1929]]) là một quân nhân và nhà lý luận [[quân sự]] [[Pháp]], đồng thời là người hùng quân sự của khối [[Entente|Đồng minh]] thời [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]]. Sau sự thua trận của Pháp cuộc [[Chiến tranh Pháp-Phổ]] ([[1870]] &ndash; [[1871]]), Foch giảng dạy quân sự.<ref name="stansandler284"/> Ông nhanh chóng được thăng lên như "diều gặp gió", trở nên một nhà thuyết giảng quân sự có nhiều ảnh hưởng.<ref name="cowley165"/> Ông trở thành một tướng lĩnh Pháp từ năm [[1907]], và tham gia trong cuộc [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]]<ref name="grossoman116"/>. Ông thể hiện sự quyết đoán và can đảm trong [[Trận Biên giới Bắc Pháp]]<ref name="spencertucker2"/> &ndash; trận đánh đầu tiên trong cuộc đời của ông,<ref name="cowley165"/> và đóng vai trò quan trọng đối với [[thắng lợi chiến lược]] của liên quân [[Lực lượng Viễn chinh Anh (Thế chiến thứ nhất)|Anh]] - Pháp trong [[trận sông Marne lần thứ nhất]], và kể từ sau trận đánh này Foch đã trở nên nổi tiếng và lòng dũng cảm của mình.<ref name="michaelneiberg39">Michael S. Neiberg, ''Foch: Supreme Allied Commander in the Great War'', các trang 3-9.</ref> Tuy vậy, học thuyết chủ trương tấn công của Foch cũng khiến cho quân Đồng minh bị đánh thiệt hại nặng trong trận Marne.<ref name="grossoman116">Mark Grossman, ''World military leaders: a biographical dictionary'', trang 116</ref> Trong cuộc "[[Chạy đua ra biển]]" ngay sau đó, ông hợp tác chặt chẽ với các lãnh đạo quân sự của [[Bỉ]] và Anh Quốc.<ref name="spencertucker2"/> Dù không thể chủ trương tấn công, ông cũng ngăn được bước tiến của Đức vào các cảng [[eo biển Manche|eo biển Anh]].<ref name="cowley165"/> Trong [[trận Ypres lần thứ nhất]], học thuyết của ông lại gây cho khối Đồng minh những tổn thất lớn.<ref name="n116"/> Sang năm [[1915]], ông bị chịu chỉ trích do quá xem trọng tấn công khiến Đồng minh bị thiệt hại nặng.<ref>Michael S. Neiberg, ''Foch: Supreme Allied Commander in the Great War'', các trang 38-43.</ref> Sau khi quân Đức đánh gãy chiến tuyến của Đồng minh trong [[trận Ypres lần thứ hai]] (1915), ý định phản công của ông chỉ làm phung phí binh lực của Đồng minh. <ref name="cowley165"/>
 
Vào năm [[1916]], [[Trận Somme (1916)|Chiến dịch tấn công Somme]] với thiệt hại rất lớn cho liên quân Anh - Pháp đã khiến cho Tổng tư lệnh quân đội Pháp [[Joseph Joffre]] bị sa thải và Foch mất uy tín nghiêm trọng do sự hợp tác vững chãi của ông với Joffre.<ref name="spencertucker2">Spencer Tucker, Laura Matysek Wood, ''The European powers in the First World War: an encyclopedia'', trang 257</ref> Tuy nhiên, sau khi [[Philippe Pétain]] lên nắm quyền Tổng tư lệnh vào năm [[1917]], Foch trở thành Tổng Tham mưu trưởng quân dội Pháp.<ref name="grossoman116"/> Nhưng, khi [[Quân đội Đức (Đế quốc Đức)|quân đội của Đức hoàng]] phát động [[tổng tấn công Mùa xuân 1918|cuộc Tổng tấn công Mùa xuân]] năm [[1918]] đẩy quân Đồng minh vào tình thế bất lợi,<ref name="spencertucker2"/> khí thế của viên tướng Pháp<ref name="cowley165"/> đã khiến ông được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh tối cao của các lực lượng Đồng minh, với hàm ''[[Tổng thống lĩnh|Đại Thống chế]]''. Nắm trọng trách này, Foch phải áp dụng mọi kinh nghiệm tác chiến của mình từ đầu cuộc [[chiến tranh]].<ref name="greenhal10"/> Dưới sự chỉ huy táo bạo và quyết đoán của ông, quân đội Đồng minh đã cản được cuộc tổng tấn công của Đức và giành [[thắng lợi quyết định]] trong [[trận sông Marne lần thứ hai]] vào [[tháng bảy|tháng 7]] &ndash; [[tháng tám|tháng 8]] năm 1918, tạo bước ngoặt cho chiến tranh.<ref name="neiberg7586">Michael S. Neiberg, ''Foch: Supreme Allied Commander in the Great War'', các trang 75-86.</ref> [[Chiến thắng]] Marne khiến ông được phong hàm [[Thống chế Pháp]]<ref name="stansandler284"/>, và đây được cho là đỉnh cao vinh quang trong cuộc đời của ông.<ref name="greenhal10">Elizabeth Greenhalgh, ''Foch in Command: The Forging of a First World War General'', các trang 1-2.</ref> Tiếp theo đó, quân Đồng minh dưới quyền Foch giành đại thắng trong [[Trận Amiens (1918)|trận Amiens]], khởi đầu cuộc [[Tổng tấn công Một trăm ngày]].<ref name="neiberg7586"/> Trận Amiens được xem là thắng lợi lớn nhất của người tổng chỉ huy phe Đồng minh.<ref name="stewartro"/> Sau khi cuộc Tổng tấn công Một trăm ngày thành công, cảm thấy nước Đức đã thất trận<ref name="cowley165">Robert Cowley, Geoffrey Parker, ''The Reader's Companion to Military History'', trang 165</ref>, Foch đề xướng những điều khiển trong [[hiệp định đầu hàng của Đức]] ở [[Compiègne]] vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm 1918.<ref name="neiberg7586"/> Do bằng được phải xóa bỏ mối đe dọa từ nước Đức láng giềng đối với Pháp, viên thống chế trở nên thất vọng, cay đắng do [[Hòa ước Versailles]] ([[1919]]) đã không hoàn thành điều mà ông khao khát. Trong cơn thịnh nộ ấy Foch tuyên bố: ''"Đó không phải là hòa bình. Đó là sự hưu chiến trong vòng 20 năm"'' - lời tiên đoán này đã trở thành hiện thực khi cuộc [[Chiến tranh thế giới thứ hai]] bùng nổ 20 năm sau, tức năm [[1939]].<ref name="neiberg101104">Michael S. Neiberg, ''Foch: Supreme Allied Commander in the Great War'', các trang 101-104.</ref><ref>R. J. Overy, Andrew Wheatcroft, ''The road to war'', trang 122</ref>
 
== Thân thế ==
Ferdinand Foch chào đời vào năm [[1851]], trong một gia đình "Pháp cổ". Gia tộc này hết mực sùng tín [[Giáo hội Công giáo Rôma|Công giáo La Mã]], bảo thủ và hết mực [[Chủ nghĩa yêu nước|yêu nước]]. Cũng giống như những tướng lĩnh Pháp khác trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất như [[Joseph Joffre]] và [[Noël Édouard, vicomte de Curières de Castelnau|Noël de Castelnau]], ông là người vùng núi [[Pyrénées|Pyrenees]] - một miền đất lâu đời nằm gần biên giới [[Tây Ban Nha]], cách xa trung tâm [[chính trị]] và [[xã hội]] của Pháp ở [[Paris]]. Nơi Foch sinh ra, là [[Tarbes]], chỉ cách [[Lourdes]] có 12 cây số, mà người ta kể rằng, hồi năm [[1858]] [[Maria|Đức Mẹ Maria]] đã hiện ra nói chuyện với một cô gái ở Lourdes. Do đó, vùng này nhanh chóng trở thành điểm đến cho những tín đồ đi hành hương. Vốn Công giáo La Mã đã là đức tin mà hết thế hệ này đến thế hệ khác của gia đình Foch tôn thờ, "Phép lạ" nêu trên đã khiến cho Foch càng sốt sắng niềm tin của ông vào Công giáo. Em trai của ông là Germain Foch đã theo [[Dòng Tên]] - điều này khiến cho Ferdinand Foch sau này chịu những rắc rối không xác đáng ; bản thân Ferdinand Foch thì vẫn luôn là một con chiên ngoan đạo của Công giáo trong suốt phần đời còn lại của ông.<ref name="michaelneiberg39"/>
 
Ngoài đạo Công giáo ra thì một truyền thống quý giá nhất của dòng họ Foch chính là nền [[quân sự]]. Người ông ngoại của ông khi xưa đã được [[Napoléon Bonaparte]] trao tặng [[Bắc Đẩu Bội tinh|Bắc đẩu bội tinh]] vì đã lập nhiều công lớn trong [[các cuộc chiến tranh của Napoléon|các chiến dịch của Napoléon]] ở [[Ý]], [[Tây Ban Nha]], và trong [[trận Austerlitz]]. Trong một lần người ông ngoại của Foch theo hầu Napoléon, vị [[Danh sách vua và hoàng đế Pháp|hoàng đế]] đã giới thiệu : ''"Đây là một người dũng cảm"''. Một trong những người chú của Foch từ một cậu bé đánh trống trong Quân đội Pháp trở thành tướng lĩnh - người chú này trở thành niềm tự hào của cả gia tộc. Cả nhà đều có một truyền thống rất đặc sắc là sùng bái Napoléon Bonaparte. Họ còn xem nền [[Đế chế thứ hai]] do [[Napoléon III]] lập ra là một thành tựu vẻ van, thể hiện niềm kiêu hãnh của nước Pháp. Ngay cả người cha của Foch cũng có tên là Napoléon ; tuy nhiên, cha ông muốn Foch tham gia việc phục vụ dân sự vì đây là điều mà trước đây bản thân ông cũng đã hoàn thiện. Thất bại thảm hại của Pháp trong cuộc chiến tranh với Đức năm 1870 &ndash; 1871 đã gây tổn hại nghiêm trọng cho quốc gia này.<ref name="michaelneiberg39"/>
5.681.853

lần sửa đổi