Khác biệt giữa các bản “Khổ (Phật giáo)”

n
không có tóm lược sửa đổi
n (Bot: Di chuyển 22 liên kết ngôn ngữ đến Wikidata tại d:q726297 Addbot)
n
Không phải chỉ là những cảm thụ khó chịu mới là Khổ; Khổ dùng để chỉ tất cả mọi hiện tượng vật chất và tâm thức, xuất phát từ [[Ngũ uẩn]], chịu dưới quy luật của [[vô thường|sự thay đổi]] và biến hoại. Như thế tất cả những điều an lạc đang có cũng là khổ vì chúng sẽ hoại diệt. Khổ xuất phát từ Ái (sa. ''tṛṣṇā'') và con đường thoát khổ là [[Bát chính đạo]].
 
Chân lí thứ nhất - Khổ đế - của Tứ diệu đế nói về tính chất của khổ như sau: ''Sinh là khổ; già là khổ; bệnh là khổ; chết là khổ; lo lắng, than thở, buồn rầu, tuyệt vọng là khổ; không đạt gì mình ưa thích là khổ; nói tóm lại: mọi thứ dính líu đến [[Ngũ uẩn]] là khổ." (sanh khổ, lão khổ, bệnh khổ, tử khổ, ái biệt ly khổ, oán tằng hội khổ, cầu bất đắc khổ, ngũ uẩn xí thạnh khổ.)''
 
== Bát khổ ==
Bát khổ ([[chữ Hán]]: 八苦) là tám nỗi [[khổ (Phật giáo)|khổ]] xét theo hình thức sự việc,<ref>{{chú thích sách |tựa đề=Đố vui Phật pháp |họ = Diệu |tên =Kim |đồng tác giả=Nguyễn Minh Tiến |năm=2008 |nhà xuất bản=Nhà xuất bản Tôn giáo |nơi= |isbn= |trang=137}}</ref> được trình bày trong Khổ đế - trình bày lý luận về những nỗi khổ rõ ràng trên thế gian.<ref name=dhkt>{{chú thích sách |tựa đề=Triết học Mác-Lênin |họ =Bộ môn Triết học (Khoa Triết học) |tên =Trường ĐH Kinh tế TP.HCM |năm=2007 |nhà xuất bản=Trường ĐH Kinh tế TP.HCM |nơi=Thành phố Hồ Chí Minh |trang=33}}</ref>.
 
Nhân sinh quan Phật giáo cho rằng "đời là bể khổ"; con người ai ai cũng phải chịu tám nỗi khổ gọi là bát khổ, gồm:<ref name=dhkt /><ref name=dtc>{{chú thích sách |tựa đề=Phật học từ điển |họ =Đoàn |tên =Trung Còn |năm=1963 |nhà xuất bản=Phật học tùng thơ |volume=2 |nơi= |isbn= |trang=149}}</ref><ref>{{chú thích sách |tựa đề=Đố vui Phật pháp |họ = Diệu |tên =Kim |đồng tác giả=Nguyễn Minh Tiến |năm=2008 |nhà xuất bản=Nhà xuất bản Tôn giáo |nơi= |isbn= |trang=138-40}}</ref>
 
# '''Sinh khổ'''
#:Con người khổ trong sự sinh sống. Người ta khổ từ khi còn là bào thai trong bụng mẹ. Con phải nằm trong bụng mẹ chật hẹp, cũng là khổ. Mẹ phải mang nặng đẻ đau biết bao khó nhọc, đó là khổ. Sinh con ra rồi thì cha mẹ cũng phải khổ. Con người sống trên đời phải mưu kế sinh nhai, cũng là khổ.
# '''Lão khổ'''
#:Khi đến tuổi già thì thân thể trở nên già nua, mắt mờ, tai điếc. Đó là khổ.
# '''Bệnh khổ'''
#:Con người phải chịu đau đớn, khổ sở cả về thể xác và tinh thần khi mắc bệnh. Đó là khổ.
# '''Tử khổ'''
#:Khi sắp chết thì sợ hãi tinh thần, ngạt hơi rất khổ. Chết đi rồi thì thân xác phân hủy, hôi tanh. Gia quyến đau lòng. Đó là khổ.
# '''Ái biệt ly khổ'''
#:Con người phải chịu khổ khi yêu mà lại phải chia lìa điều mình yêu, hàng ngày đem lòng mong nhớ. Đó là khổ. Có hai loại ái biệt ly khổ: sinh ly (chia lìa nhau khi còn sống) và tử biệt (chia lìa nhau khi chết).
# '''Sở cầu bất đắc khổ''' (hay '''cầu bắt đắc khổ''')
#:Con người khổ khi không được toại (''bất đắc'') nguyện vọng, tham muốn, khao khát của bản thân (''sở cầu''). Chẳng hạn, lúc đói thì muốn có cái ăn cái mặc; lúc no lại muốn giàu sang phú quý.
# '''Oán tăng hội khổ'''
#:Con người chịu khổ khi phải tiếp xúc với những thứ mà không thích hoặc oán ghét.
# '''Ngũ uẩn khổ''' (hay '''ngũ uẩn xí thạnh khổ''')
#:Con người khổ vì có sự hội tụ và xung đột của [[ngũ uẩn]] - sắc, thụ, tưởng, hành và thức - trong cơ thể. Chẳng hạn, mơ ước (''tưởng'') quá thì cũng khổ, biết (''thức'') nhiều thì cũng khổ.
 
== Xem thêm ==
 
== Tham khảo ==
=== Chú thích ===
* ''Fo Guang Ta-tz'u-tien'' 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ Điển. Phật Quang Đại Từ Điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
<references />
 
* ''Fo Guang Ta-tz'u-tien'' 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. TaipeiĐài Bắc: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ Điển. Phật Quang Đại Từ Điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* ''Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren'', Bern 1986.