Khác biệt giữa các bản “Trận Bắc Ninh (1884)”

Để phòng xa sự quá tận tâm và hăng hái của tướng Courbet, ngày 16 [[tháng giêng|tháng Giêng]] năm [[Giáp Thân]] (1884), chính phủ Pháp cử Thống tướng Charles Millot sang thay, còn Thiếu tướng Courbet được thăng lên Trung tướng, lo coi quản hải quân để phòng giữ mặt biển. Cùng đi theo tướng Charles Millot là hai thiếu tướng Louis Brière de l'Isle và François de Négrier và ba sĩ quan cấp tá.
 
[[Image:Chinese defences at Bac Ninh.jpg|thumb|right|260px|Quân Thanh phòng ngự trên đường cái quan phía tây nam thành Bắc Ninh. Tướng Millot tránh quân Thanh ở hướng này và đánh vào Bắc Ninh từ hướng đông nam]]
Ngày 12 tháng 2 năm 1884, tất cả viện binh từ quân cảng Toulon (Pháp) đã tới Bắc Kỳ.
Nắm được hướng phòng thủ của quân đội triều đình và quân Mãn Thanh "... chủ yếu trên
 
===Trận Bắc Ninh===
[[Tập tin:Sơ đồ trận Bắc Ninh.svg|nhỏ|trái|300px360px|Sơ đồ quân Pháp tiến đánh thành Bắc Ninh.]]
Trước ngày khởi đại binh, Pháp còn cho người đi thăm dò đường bộ, đường sông và giả vờ là sẽ cho quân qua sông Đuống (sông Thiên Đức) ở trước Hà Nội, để cho quân Thanh dồn nhiều quân phòng thủ mặt ấy.
 
[[Tập tin:Taking-of-bac-ninh.jpg|nhỏ|phải|200px|Tranh vẽ cảnh quân Pháp và quân Thanh giao chiến ở thành Bắc Ninh.]]
 
Ngày 6-3, Lữ đoàn I tập kết tại bờ tây sông Hồng ở phía bắc Hà Nội, rồi dùng phà vượt sông trong ngày 7 với 5.000 quân và 4.500 dân phu người Việt. Lữ đoàn này tiến dọc theo bờ nam của con kênh rộng 80m mà họ gọi là Canal des Rapides (sông Đuống) để tránh bị quân Thanh công kích, hành binh thọc sườn quân Thanh phòng ngự dọc theo đường cái quan. Tới ngày 9, cánh quân này đã đến làng Xam. Cùng ngày, các pháo thuyền Éclair và Trombe đi từ Hải Dương tới hội binh với cánh quân này, mang theo vật liệu để làm cầu phao vượt kênh. Tới ngày 10, Lữ đoàn vượt kênh bằng cầu phao vào bờ bắc sông Đuống. Chiều ngày 11 tháng 3 Lữ đoàn II được lệnh tiến đến Xuân Hòa <ref>Xuân Hòa nằm trong huyện Quế Võ</ref> để cắt đôi tuyến phòng thủ Trung Sơn <ref>Vùng núi Trung Sơn bảo vệ ngoại vi Bắc Ninh</ref>- Cung Kiệm <ref>Làng Cung Kiện thuộc xã Nhân Hòa, huyện Quế Võ</ref>. Quân Pháp đóng lại tại vùng Quảng Lãm, Quế Dương (làng Chì), cách Bắc Ninh chỉ 20 km về phía đông nam.
Trong khi Lữ đoàn I hành binh thọc sườn quân Thanh, thì Lữ đoàn II của de Négrier's 2nd tiến từ Hải Dương tập kệt tại Phả Lại, giao điểm của sông Thái Bình and sông Cầu. Ngày 7 tháng 3 năm 1884 toàn bộ Lữ đoàn II mới tập kết đầy đủ ở Phả Lại. Tối ngày 7 tháng 3 một toán trinh sát thuộc Lữ đoàn II có pháo thuyền Lê-ô-pa đi hộ tống tiến tới chiếm Phá Lãng.
 
Ngày 8 tháng 3 nhiều trận đánh đã xảy ra ở Phá Lãng, Yên Định, Dưỡng Quyết, Đông Du. Lữ đoàn II tiến theo bờ nam sông Cầu, đánh vào các tiền đồn quân Thanh (tại Ne Ou và Do Son?). Một bộ phận quân Pháp gìm chân quân Thanh trên hướng chính diện, trong khi một lực lượng lớn quân Pháp đổ bộ bằng pháo thuyền sau lưng quân Thanh tại Phủ Lạng (Phá Lãng?). Thấy đường rút bị đe dọa, quân Thanh bỏ các đồn Ne Ou và Do Son, rút chạy về Bắc Ninh. Lữ đoàn II chiếm các đồn mà quân Thanh bỏ lại, mở rộng tuyến liên lạc ở hướng tây nam để bắt tay với Lữ đoàn I tại làng Chì.<ref>Thomazi, ''Histoire militaire'', pp. 77–78</ref>
 
[[Tập tin:Taking-of-bac-ninh.jpg|nhỏ|phảitrái|200px260px|Tranh vẽ cảnh quân Pháp và quân Thanh giao chiến ở thành Bắc Ninh.]]
Hai cánh quân của Pháp hội binh, chuẩn bị đánh vào các vị trí quân Thanh ở phía đông nam Bắc Ninh. Lúc 8h sáng ngày 12 tháng 3 Lữ đoàn II quândo Pháptướng Négrier chỉ huy ở cánh phải gồm lính Lê Dương và lính bộ binh vấp phải chiến tuyến Lãm Sơn Nam <ref>Núi Lãm Sơn có chùa Dạm thuộc xã Nam Sơn, huyện Quế Võ</ref> kéo dài gần 2&nbsp;km. 10h sáng ngày 12 chiến sự rộ lên ở nhiều nơi, nhất là ở Lãm Sơn Nam, Lãm Sơn Đông. Quân Pháp được thỏa sức vãi đạn để uy hiếp và giữ vững trận địa chờ Lữ đoàn I chi viện. Mặt khác, Négrier cho 4 đại đội ghìm chân và lôi kéo sự chú ý ở Lãm Sơn Nam, còn toàn bộ quân ngụy trang đi theo các lùm tre đến làng Xuân Hòa (mà người Pháp gọi là Keroi, có lẽ là phiên âm từ Kẻ Rọi) nhưng lập tức cũng vấp phải một hệ thống hàng rào rậm rạp, những bức tường đất cắm nhiều chông tre vót nhọn chồng chéo lên nhau kéo dài tới 300 mét.
 
Tại làng Xuân Hòa pháo binh của Pháp đã nã đạn dữ dội vào tuyến phòng thủ thứ nhất, dọn đường cho tiểu đoàn lê dương tấn công. Quân Thanh tại đây kháng cự lại quân Pháp quyết liệt hơn ở cánh trái, buộc quân Pháp phải tuốt lưỡi lê xung phong. De Négrier dùng tiểu đoàn 143 bộ binh và tiểu đoàn 2 Lê Dương tấn công. Quân Pháp được lệnh không được bắn cho tới khi họ chỉ còn cách vị trí quân địch không quá 250m, và hai tiểu đoàn quân Pháp lội qua ruộng lúa ngập nước tới tận thắt lưng dưới làn đạn quân Thanh cho tới khi tới khoảng cách đã định. Quân Pháp đồng loạt nổ súng, vài loạt đạn của quân Pháp áp đảo hỏa lực quân Thanh bắn ra. Thiếu tá Colonel Jacques Duchesne, người sau này sẽ chinh phục [[Madagascar]], dẫn quân xung phong đánh vào các vị trí quân Thanh. Sau một cuộc xáp chiến ngắn, quân Thanh rút chạy hỗn loạn.
10h sáng ngày 12 chiến sự rộ lên ở nhiều nơi, nhất là ở Lãm Sơn Nam, Lãm Sơn Đông. Từ trên khinh khí cầu Cuvenlie thông báo tình hình chiến sự cho Lữ đoàn I. Lập tức tướng Brière de l'Isle cho nã pháo về phía núi Con Rùa <ref>Núi Con Rùa nằm ở phía Nam chùa Dạm</ref>, Lãm Sơn Nam và đưa toàn bộ 8.500 quân về hướng ấy.
 
10h sáng ngày 12 chiến sự rộ lên ở nhiều nơi, nhất là ở Lãm Sơn Nam, Lãm Sơn Đông. Từ trên khinh khí cầu Cuvenlie thông báo tình hình chiến sự cho Lữ đoàn I. Lập tức tướng Brière de l'Isle cho nã pháo về phía núi Con Rùa <ref>Núi Con Rùa nằm ở phía Nam chùa Dạm</ref>, Lãm Sơn Nam và đưa toàn bộ 8.500 quân về hướng ấy. Tướng Mãn Thanh Hoàng Quế Lan cùng với quân đội đã rút bỏ phòng tuyến.
Tướng Mãn Thanh Hoàng Quế Lan cùng với quân đội đã rút bỏ phòng tuyến. Tại Xuân Hòa pháo binh của Pháp đã nã đạn dữ dội vào tuyến phòng thủ thứ nhất, dọn đường cho tiểu đoàn lê dương tấn công.
 
[[Tập tin:Súng quân Cờ Đen.jpg|nhỏ|phải|200px|Súng ống của quân Thanh bị quân Pháp tịch thu.]]