Khác biệt giữa các bản “Đường Văn Tông”

không có tóm lược sửa đổi
Trước đó năm [[830]], Lý Đức Dụ được bổ làm Tiết độ sứ Tây Xuyên<ref>''[[Cựu Đường thư]]'', [[:zh:s:舊唐書/卷174|quyển 174]]</ref>. Sang năm [[831]], Phó sứ Duy châu<ref>A Bá Tàng tộc, Khương tộc tự trị châu, Tứ Xuyên, Trung Quốc hiện nay</ref> của [[Thổ Phiên]] là Tất Đát có ý định dâng đất đầu hàng [[nhà Đường]], đưa chúng tướng tới Thành Đô. Đức Dụ cho quân tiến vào Duy châu và chuẩn bị lấy nơi đây làm bàn đạp để lấn sâu vào đất Thổ Phiêm. Tin này truyền đến triều đình, nhiều đại thần có ý thuận theo kế hoạch của Đức Dụ. Nhưng [[Ngưu Tăng Nhụ]] không đồng ý vì cho rằng nếu ngang nhiên lấy đất của [[Thổ Phiên]] chính là phản lại hòa ước trước kia và sẽ dẫn đến việc Thổ Phiên quấy nhiễu biên cảnh. Văn Tông bèn hạ lệnh cho [[Lý Đức Dụ]] trả đất và bọn Tất Đất cho người Thổ. Cuối cùng Tất Đát bị Thổ Phiên giết một cách thảm khốc. Từ đó Lý Đức Dụ sinh oán thù [[Ngưu Tăng Nhụ]]. Năm [[833]] quần thần thỉnh tôn hiệu Thái Hòa Văn Vũ Chí Đức hoàng đế nhưng Văn Tông không nhận. Mãi đến cuối năm đó, quần thần lấy lí do Văn Tông làm vua đã 8 năm mà chưa có tôn hiệu, lại thỉnh tôn hiệu là Thái Hòa Văn Vũ Nhân Thánh hoàng đế, nhưng ông vẫn không nhận.
 
Từ sau cái chết của Điệu Hoài thái tử, Văn Tông vẫn chần chừ chưa lập thái tử mới. Mãi đến cuối năm [[832]], ông mới hạ lệnh lập con trai của mình là Lỗ vương [[Lý Vĩnh]] làm [[hoàng thái tử]]<ref name=ZZTJ244 /><ref name=CDT17 /><ref>''[[Cựu Đường thư]]'', [[:zh:s:舊唐書/卷175|quyển 175]]</ref>. Cũng năm đó, Văn Tông lại hối hận việc trả đất cho Thổ Phiên trước kia và bất bình với [[Ngưu Tăng Nhụ]]. Tăng Nhụ sợ hãi bèn xin từ chức và được bổ làm Tiết độ sứ Vũ Xương<ref>Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc hiện nay</ref>. Sau đó, Văn Tông triệu [[Lý Đức Dụ]] vào triều và phong làm tể tướng năm [[833]]. Sau đó, Lý Đức Dụ nhân cơ hội lật đổ bè đảng của [[Lý Tông Mẫn]], nhiều đại thần bị giáng chức, bản thân Tông Mẫn bị đuổi khỏi Trường An, giáng làm Tiết độ sứ Sơn Nam Tây Đạo<ref>Trụ sở nay thuộc Hán Trung, [[Thiểm Tây]], Trung Quốc</ref>.
 
Đầu năm [[834]], Văn Tông bị bệnh đột quỵ và từ đó sức khỏe trở nên suy yếu hẳn, thần thức không còn được như trước. Cũng trong năm đó, Văn Tông cho triệu [[Lý Trọng Ngôn]] vào triều và bố trí ở Hàn lâm theo tiến cử của [[Lý Phùng Cát]]. [[Lý Đức Dụ]] phản đối vì cho rằng Trọng Ngôn là kẻ ác nhưg Văn Tông không theo. Sau đó, [[Lý Trọng Ngôn]] liên kết với bọn [[Vương Thủ Trừng]], [[Trịnh Chú]] tìm cách đối phó với Đức Dụ và cho triệu [[Lý Tông Mẫn]] từ Sơn Nam Tây Đạo trở về triều làm tể tướng lần nữa, còn Đức Dụ bị đẩy làm Tiết độ sứ Trấn Hải<ref>Trụ sở nay thuộc Trấn Giang, [[Giang Tô]], [[Trung Quốc]]</ref>. Văn Tông cũng cảm thấy bực tức vì Ngưu Lý tranh giành, nên từng nói
:''Diệt giặc ở Hà Bắc thì dễ, chứ diệt bằng đảng trong triều e rất khó''<ref name=ZZTJ245>''[[Tư trị thông giám]]'', [[:zh:s:資治通鑑/卷245|quyển 245]].</ref>.
 
Sau đó [[Lý Đức Dụ]] lại bị gièm pha là có qua lại mật thiết với Chương vương Thấu, mưu đồ bất chính; rồi bị đày đi xa hơn. Tể tướng [[Lộ Tùy]] đứng ra kêu xin cho Đức Dụ cũng bị đẩy làm Tiết độ sứ Trấn Hải<ref name=ZZTJ245 />. Còn trong triều, [[Lý Tông Mẫn]] được làm tể tướng lần thứ hai nhưng cũng không được lâu. Năm [[835]], trong kinh thành có lời đồn việc [[Trịnh Chú]] luyện kim đan cho Văn Tông bằng cách dùng tim và gan của trẻ sơ sinh. Trịnh Chú cho rằng sự việc này là do Kinh Triệu doãn [[Dương Ngu Khanh]] chủ mưu, liền tâu với Văn Tông. Văn Tông cả giận, nhốt Ngu Khanh vào nhà giam rồi lưu đày. [[Lý Tông Mẫn]] ra sức kêu xin cho Ngu Khanh, kết quả cũng bị biếm làm Thứ sử Minh châu
 
Từ sau sự việc của [[Tống Thân Tích]], Văn Tông vẫn chưa từ bỏ ý định diệt trừ hoạn quan. Ông cho rằng [[Lý Huấn]] (tức Lý Trọng Ngôn, đã tự xin đổi tên) và [[Trịnh Chú]] vốn được [[Vương Thủ Trừng]] tiến cử nên các [[hoạn quan]] sẽ không nghi ngờ hai người này, bèn bí mật liên lạc với họ và bàn kế diệt trừ hoạn quan, đoạt lấy quyền lực của [[Vương Thủ Trừng]]. Một số hoạn quan bị hai người này biếm chức và ám sát một số hoạn quan, trong đó có [[Trần Hoằng Chí]] - người bị nghi ngờ đã sát hại [[Đường Hiến Tông]] khi trước. Đến mùa đông năm đó, [[Trịnh Chú]] được cử đến Phượng Tường<ref>Trụ sở nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây, Trung Quốc</ref> để tập hợp lực lượng chống lại hoạn quan<ref name=ZZTJ245 />, đồng thời Văn Tông tìm cách bề ngoài thăng chức Thủ Trừng nhưng bên trong tước quyền lực. Rồi sau đó, [[Lý Huấn]] và [[Trịnh Chú]] dâng thư xin nhanh chóng diệt trừ Thủ Trừng. Văn Tông nghe theo, sai mang rượu độc đến buộc Thủ Trừng phải uống.
 
Lý Huấn, Trịnh Chú định đến dự lễ tang của [[Vương Thủ Trừng]], để thu thập bằng chứng mà diệt luôn các [[hoạn quan]] khác. Tuy nhiên [[Lý Hiếu]], người có hiềm khích với [[Trịnh Chú]] đã bí mật lập ra một kế hoạch khác để diệt cả hoạn quan và Trịnh Chú mà đến cả Văn Tông cũng không biết. Đến ngày [[14 tháng 12]] năm 835, thân tín của Hiếu là [[Hàn Ước]] tâu rằng có cam lộ trên một cái cây gần nhà Hàn để dụ [[hoạn quan]] mà tiêu diệt hết. Tuy nhiên khi hoạn quan [[Cừu Sĩ Lương]] đến chỗ có cam lộ thì Hàn Ước bỗng biến sắc khiến Sĩ Lương nghi ngờ. Nhận thấy gần đó có binh mai phục, Sĩ Lương kinh hãi biến sắc, vội dẫn theo Văn Tông nhanh chóng về cung. Bọn Lý Huấn bèn cho quân tấn công lên. Các [[hoạn quan]] nhanh chóng tập hợp lực lượng quân Thân Sách, cùng tổ chức phản công. Bách quan sợ hãi bỏ trốn khỏi điện. Cuối cùng quân của [[hoạn quan]] giành thắng lợi, nhiều đại thần bị bắt hoặc bị giết, như [[Lý Hiếu]], [[Vương Nhai]], [[Lý Nguyên Cao]] ... và cả Lý Huấn Trịnh Chú về sau cũng bị ám sát tại Phượng Tường<ref name=ZZTJ245 />. [[Cừu Sĩ Lương]] biết việc này có sự tham gia của Văn Tông, nên sinh ra oán hận cả ông. Sĩ Lương dâng biểu kể tội trạng của các đại thần tham gia vào sự việc và từ đó Văn Tông nằm dưới sự kiểm soát của hoạn quan. Sử sách gọi đây là ''Sự biến Cam Lộ'', đánh dấu sự suy giảm nghiêm trọng quyền lực của hoàng đế và triều đình và sự lộng quyền của hoạn quan. Các tể tướng mới là [[Trịnh Đàm]] và [[Lý Thạch]] không thể nắm được nhiều thực quyền trước bọn hoạn quan<ref name=ZZTJ245 />.
=== Thời kì Khai Thành (836 - 840) ===
=== Qua đời ===
== Câu nói nổi tiếng ==
:''Xưa kia các vua [[Chu Noản vương|Noản vương đời Chu]] và [[Hán Hiến Đế|Hiến Đế đời Hán]] bị cường thần bức hiếp, còn trẫm lại bị chính bọn nô lệ (tức [[hoạn quan]]) bức hiếp. Xét về điểm này thì trẫm cũng đã thua họ rồi''.<ref>[[Tư trị thông giám]], quyển 246</ref>
 
==Niên hiệu==
 
== Chú thích ==
{{Tham khảo|2}}
{{Navboxes
|title= Đường Văn Tông