Khác biệt giữa các bản “Đường Văn Tông”

không có tóm lược sửa đổi
Sau đó [[Lý Đức Dụ]] lại bị gièm pha là có qua lại mật thiết với Chương vương Thấu, mưu đồ bất chính; rồi bị đày đi xa hơn. Tể tướng [[Lộ Tùy]] đứng ra kêu xin cho Đức Dụ cũng bị đẩy làm Tiết độ sứ Trấn Hải<ref name=ZZTJ245 />. Còn trong triều, [[Lý Tông Mẫn]] được làm tể tướng lần thứ hai nhưng cũng không được lâu. Năm [[835]], trong kinh thành có lời đồn việc [[Trịnh Chú]] luyện kim đan cho Văn Tông bằng cách dùng tim và gan của trẻ sơ sinh. Trịnh Chú cho rằng sự việc này là do Kinh Triệu doãn [[Dương Ngu Khanh]] chủ mưu, liền tâu với Văn Tông. Văn Tông cả giận, nhốt Ngu Khanh vào nhà giam rồi lưu đày. [[Lý Tông Mẫn]] ra sức kêu xin cho Ngu Khanh, kết quả cũng bị biếm làm Thứ sử Minh châu
 
Từ sau sự việc của [[Tống Thân Tích]], Văn Tông vẫn chưa từ bỏ ý định diệt trừ hoạn quan. Ông cho rằng [[Lý Huấn]] (tức Lý Trọng Ngôn, đã tự xin đổi tên) và [[Trịnh Chú]] vốn được [[Vương Thủ Trừng]] tiến cử nên các [[hoạn quan]] sẽ không nghi ngờ hai người này, bèn bí mật liên lạc với họ và bàn kế diệt trừ hoạn quan, đoạt lấy quyền lực của [[Vương Thủ Trừng]]. Một số hoạn quan bị hai người này biếm chức và ám sát một số hoạn quan, trong đó có [[Trần Hoằng Chí]] - người bị nghi ngờ đã sát hại [[Đường Hiến Tông]] khi trước. Đến mùa đông năm đó, [[Trịnh Chú]] được cử đến Phượng Tường<ref>Trụ sở nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây, Trung Quốc</ref> để tập hợp lực lượng chống lại hoạn quan<ref name=ZZTJ245 />, đồng thời Văn Tông tìm cách bề ngoài thăng chức Thủ Trừng nhưng bên trong tước quyền lực. Rồi sau đó, [[Lý Huấn]] và [[Trịnh Chú]] dâng thư xin nhanh chóng diệt trừ Thủ Trừng. Văn Tông nghe theo, sai mang rượu độc đến buộc Thủ Trừng phải uống<ref name=CDT17 />.
 
Lý Huấn, Trịnh Chú định đến dự lễ tang của [[Vương Thủ Trừng]], để thu thập bằng chứng mà diệt luôn các [[hoạn quan]] khác. Tuy nhiên [[Lý Hiếu]], người có hiềm khích với [[Trịnh Chú]] đã bí mật lập ra một kế hoạch khác để diệt cả hoạn quan và Trịnh Chú mà đến cả Văn Tông cũng không biết. Đến ngày [[14 tháng 12]] năm 835, thân tín của Hiếu là [[Hàn Ước]] tâu rằng có cam lộ trên một cái cây gần nhà Hàn để dụ [[hoạn quan]] mà tiêu diệt hết. Tuy nhiên khi hoạn quan [[Cừu Sĩ Lương]] đến chỗ có cam lộ thì Hàn Ước bỗng biến sắc khiến Sĩ Lương nghi ngờ. Nhận thấy gần đó có binh mai phục, Sĩ Lương kinh hãi biến sắc, vội dẫn theo Văn Tông nhanh chóng về cung. Bọn Lý Huấn bèn cho quân tấn công lên. Các [[hoạn quan]] nhanh chóng tập hợp lực lượng quân Thân Sách, cùng tổ chức phản công. Bách quan sợ hãi bỏ trốn khỏi điện. Cuối cùng quân của [[hoạn quan]] giành thắng lợi, nhiều đại thần bị bắt hoặc bị giết, như [[Lý Hiếu]], [[Vương Nhai]], [[Lý Nguyên Cao]] ... và cả Lý Huấn Trịnh Chú về sau cũng bị ám sát tại Phượng Tường<ref name=ZZTJ245 />. [[Cừu Sĩ Lương]] biết việc này có sự tham gia của Văn Tông, nên sinh ra oán hận cả ông. Sĩ Lương dâng biểu kể tội trạng của các đại thần tham gia vào sự việc và từ đó Văn Tông nằm dưới sự kiểm soát của hoạn quan. Sử sách gọi đây là ''Sự biến Cam Lộ'', đánh dấu sự suy giảm nghiêm trọng quyền lực của hoàng đế và triều đình và sự lộng quyền của hoạn quan. Các tể tướng mới là [[Trịnh Đàm]]<ref>''Cựu Đường thư]]'', [[:zh:s:舊唐書/卷174|quyển 173]]</ref> và [[Lý Thạch]] không thể nắm được nhiều thực quyền trước bọn hoạn quan<ref name=ZZTJ245 />.
 
Lý Huấn, Trịnh Chú định đến dự lễ tang của [[Vương Thủ Trừng]], để thu thập bằng chứng mà diệt luôn các [[hoạn quan]] khác. Tuy nhiên [[Lý Hiếu]], người có hiềm khích với [[Trịnh Chú]] đã bí mật lập ra một kế hoạch khác để diệt cả hoạn quan và Trịnh Chú mà đến cả Văn Tông cũng không biết. Đến ngày [[14 tháng 12]] năm 835, thân tín của Hiếu là [[Hàn Ước]] tâu rằng có cam lộ trên một cái cây gần nhà Hàn để dụ [[hoạn quan]] mà tiêu diệt hết. Tuy nhiên khi hoạn quan [[Cừu Sĩ Lương]] đến chỗ có cam lộ thì Hàn Ước bỗng biến sắc khiến Sĩ Lương nghi ngờ. Nhận thấy gần đó có binh mai phục, Sĩ Lương kinh hãi biến sắc, vội dẫn theo Văn Tông nhanh chóng về cung. Bọn Lý Huấn bèn cho quân tấn công lên. Các [[hoạn quan]] nhanh chóng tập hợp lực lượng quân Thân Sách, cùng tổ chức phản công. Bách quan sợ hãi bỏ trốn khỏi điện. Cuối cùng quân của [[hoạn quan]] giành thắng lợi, nhiều đại thần bị bắt hoặc bị giết, như [[Lý Hiếu]], [[Vương Nhai]], [[Lý Nguyên Cao]] ... và cả Lý Huấn Trịnh Chú về sau cũng bị ám sát tại Phượng Tường<ref name=ZZTJ245 />. [[Cừu Sĩ Lương]] biết việc này có sự tham gia của Văn Tông, nên sinh ra oán hận cả ông. Sĩ Lương dâng biểu kể tội trạng của các đại thần tham gia vào sự việc và từ đó Văn Tông nằm dưới sự kiểm soát của hoạn quan. Sử sách gọi đây là ''Sự biến Cam Lộ'', đánh dấu sự suy giảm nghiêm trọng quyền lực của hoàng đế và triều đình và sự lộng quyền của hoạn quan. Các tể tướng mới là [[Trịnh Đàm]] và [[Lý Thạch]] không thể nắm được nhiều thực quyền trước bọn hoạn quan<ref name=ZZTJ245 />.
=== Thời kì Khai Thành (836 - 840) ===
 
Mùa xuân năm [[836]] cải nguyên là Khai Thành năm đầu. Cũng lúc đó, Tiết độ sứ Chiêu Nghĩa<ref>[[Sơn Tây]], Trung Quốc hiện nay</ref> là [[Lưu Tòng Gián]] dâng sớ với lời lẽ gay gắt, tố cáo [[Cừu Sĩ Lương]] và các hoạn quan khác. Sĩ Lương cũng sinh ra lo sợ, nên đồng ý cho Văn Tông cùng các tể tướng có thể quyết định một số việc lớn trong triều. Nhưng khi Văn Tông hạ lệnh an táng cho [[Vương Nhai]] và một số đại thần tham gia chính biến thì ngay lập tức, [[Cừu Sĩ Lương]] sai quật mộ họ, ném thi thể xuống sông. Sau đó Văn Tông lại cảm thấy hối hận vì đã nghi oan cho Tống Thân Tích, nên quyết định khôi phục chức quan cho ông ta (mặc dù đã chết).
 
Sau [[sự biến Cam Lộ]], Văn Tông trở nên buồn rầu và chán nản, ít bao giờ cười và có khi còn nói chuyện một mình trong các yến tiệc. Có một lần Văn Tông đàm luận với đại thần là học sĩ [[Chu Trì]], hỏi Trì rằng mình có thể so sánh với vị tiền vương nào. Trì nói ông chính là [[Nghiêu]] [[Thuấn]]. Văn Tông lại bảo rằng ông hỏi như vậy là muốn biết mình có bằng [[Chu Noản vương]] hay [[Hán Hiến Đế]] không. Trì ngạc nhiên và cho biết đó là vong quốc chủ. Văn Tông bảo
:''Xưa kia các vua [[Chu Noản vương|Noản vương đời Chu]] và [[Hán Hiến Đế|Hiến Đế đời Hán]] bị cường thần bức hiếp, còn trẫm lại bị chính bọn nô lệ (tức [[hoạn quan]]) bức hiếp. Xét về điểm này thì trẫm cũng đã thua họ rồi''.<ref name=ZZTJ246 />
 
Năm [[837]], Cừu Sĩ Lương lập một kế hoạch ám sát [[Lý Thạch]] nhưng bất thành. Lý Thạch lo sợ về điều này bèn xin từ chức. Triều đình cho bổ nhiệm các tể tướng mới gồm [[Trần Di Hành]], [[Dương Tự Phục]] và [[Lý Giác]]<ref name=ZZTJ246>''[[Tư trị thông giám]]'', [[:zh:s:資治通鑑/卷246|quyển 246]].</ref>. Sau đó, Ngưu Lý đảng tranh tiếp tục bùng lên khi Trịnh Đàm và Trần Di Hành là những người đứng đầu Lý đảng chống lại Dương Tự Phục và [[Lý Giác]]. Việc các tể tướng tranh giành và mưu hại lẫn nhau khiến Văn Tông cảm thấy khó khăn trong việc cai trị. Đến năm [[839]], Trịnh Đàm và Trần Di Hành đều bị bãi chức<ref name=ZZTJ246 />.
 
=== Qua đời ===
 
Mẹ thái tử Vĩnh là Vương Đức phi không được Văn Tông sủng ái rồi bị Dương Hiền phi và gièm pha và chết. Thái tử Vĩnh lại thích vui chơi yến tiệc, gần tiểu nhân, nên cũng bị Hiền phi tìm cơ hãm hại. Trong năm [[838]], Văn Tông từng cho giam lỏng Lý Vĩnh và tính việc phế truất, nhưng nhờ sự can thiệp của đội quân Thần Sách mà ông đã bỏ ý định. Nhưng Lý Vĩnh lại chết trong năm đó, thụy là Trang Khác<ref name=ZZTJ246 />, có lời đồn chính Văn Tông đã sai người giết chết con của mình.
 
Sau khi thái tử chết, Hiền phi đề nghị lập em trai của Văn Tông là Yên vương Lý Dung làm hoàng thái đệ. Văn Tông đem việc này ra bàn luận với các tể tướng và Lý Giác phản đối. Do đó Văn Tông quyết định lập con nhỏ của Kính Tông là [[Lý Thành Mĩ]] làm hoàng thái tử mới. Từ năm [[839]], bệnh tình của Văn Tông ngày một trở nặng hơn do ám ảnh về cái chết của Trang Khác thái tử Lý Vĩnh. Mùa xuân năm [[840]], bệnh tình trở nặng, Văn Tông sai các hoạn quan [[Lưu Hoằng Dật]] và [[Tiết Quý Lăng]] triệu tể tướng [[Dương Tư Phục]], [[Lý Giác]] vào cung phó thác thái tử Thành Mĩ. [[Cừu Sĩ Lương]] và [[Ngưu Hoằng Chí]] không ủng hộ Thành Mĩ mà giả lệnh Văn Tông, lấy cớ thái tử còn nhỏ, triệu hoàng đệ Dĩnh vương Triền vào cung lập làm hoàng thái đệ, giáng Thành Mĩ là Trần vương. Bách quan yết kiến Dĩnh vương ở Tư Hiền điện. Ngày [[10 tháng 2]] (Tân Tị), Văn Tông băng ở Thái Hòa điện. Bọn hoạn quan lấy Dương Tư Phục nhiếp trùng tể. Theo đề nghị của Cừu Sĩ Lương, Dĩnh vương Triền cho ép chết Trần vương Thành Mĩ, Yên vương Dung và Dương Hiền phi. Cừu Sĩ Lương vốn oán Văn Tông nên sau khi ông chết đã cho trục xuất hết nhạc công và nội thị gần gũi với ông. Ngày [[20 tháng 2]] (Tân Mão), Dĩnh vương Triền lên ngôi, tức là [[Đường Vũ Tông]]<ref name=ZZTJ246 /><ref>''[[Cựu Đường thư]]'', quyển 18</ref>.
 
== Câu nói nổi tiếng ==
:''Xưa kia các vua [[Chu Noản vương|Noản vương đời Chu]] và [[Hán Hiến Đế|Hiến Đế đời Hán]] bị cường thần bức hiếp, còn trẫm lại bị chính bọn nô lệ (tức [[hoạn quan]]) bức hiếp. Xét về điểm này thì trẫm cũng đã thua họ rồi''.<ref>[[Tư trịname=ZZTJ246 thông giám]], quyển 246</ref>
 
==Niên hiệu==