Khác biệt giữa các bản “Ngân hàng Anh”

n
clean up, General fixes using AWB
n (clean up, General fixes using AWB)
== Lịch sử ==
 
Thành lập năm 1694 do doanh nhân [[Scotland]] William Paterson, '''Ngân hành Anh''' là [[ngân hàng]] cho chính phủ [[Anh]]. William Paterson cho chính phủ vay £1,2 triệu, đổi lại ông có quyền thành lập '''Ngân hàng Anh''' với những đặc quyền ''ngân hàng của chính phủ'' bao gồm phát hành giấy bạc. Sắc lệnh hoàng gia hợp thức các quyền này ngày 27 tháng 07 năm 1694. Thị trường tài chính lúc đó rất nghèo nàn nên khoản vay bị tính lãi suất tới 8% một năm cộng thêm phí quản lý của khoản vay là £4.000 mỗi năm. Thống đốc của Ngân hàng đầu tiên là ngài John Houblon - người có chân dung trên tờ bạc £50 phát hành năm 1990. Sắc lệnh được gia hạn tiếp vào các năm 1742, 1764 và 1781. Ban đầu, trụ sở Ngân hàng được xây trên nền ngôi đền Mithras ở [[Luân Đôn|London]], khu Walbrook. Ngôi đền có từ thời ra đời thành phố [[Luân Đôn|London]] cổ (Londinium) trên nền những trại lính [[Đế quốc La Mã|La Mã]]. Mithras được coi là vị thần của cam kết, phù hợp với hình ảnh của Ngân hàng. Ngài Herbert Bakers xây dựng lại trụ sở của Ngân hàng Anh thay thế tòa nhà được xây bởi Ngài John Soane. Trụ sở mới này từng bị Pevsner – sử gia nghệ thuật nổi tiếng đồng thời là kiến trúc sư, mô tả là “tội"tội ác kiến trúc lớn nhất ở thành phố [[Luân Đôn|London]] thế kỷ 20”20".
 
Ngân hàng đảm nhiệm chức năng quản lý ''“nợ"nợ quốc gia”gia"'' từ khi ý tưởng này ra đời và thực hiện thế kỉ 18. Cho đến Sắc lệnh hoàng gia gia hạn vai trò của Ngân hàng năm 1781, '''Ngân hàng Anh''' trở thành ngân hàng của các ngân hàng, tức là dự trữ [[vàng]] bảo đảm cho lượng giấy bạc phát hành. Ngày 26 tháng 02 năm 1797, nguy cơ chiến tranh với nước [[cách mạng Pháp|Pháp cách mạng tư sản]] khiến dự trữ [[vàng]] sụt giảm nghiêm trọng, Chính phủ đã cấm Ngân hàng xuất [[vàng]] chi trả cho giấy bạc thu về. Lệnh cấm này bãi bỏ năm 1821. Thực chất của lệnh cấm này là Ngân hàng không đảm bảo nội dung [[vàng]] cho giấy bạc nó phát hành nữa.
 
'''Luật ngân hàng năm 1844''' quy định việc phát hành giấy bạc phải có [[vàng]] bảo đảm và trao cho '''Ngân hàng Anh''' độc quyền phát hành giấy bạc. Các [[ngân hàng]] lúc đó phát hành giấy bạc có quyền tiếp tục phát hành giấy bạc nhưng phải chuyển trụ sở ra khỏi [[Luân Đôn|London]] và phải lưu trữ [[vàng]] để đảm bảo chi trả giấy bạc phát hành. Một vài [[ngân hàng]] của [[Anh]] (England) tiếp tục phát hành giấy bạc của riêng cho đến khi [[ngân hàng]] cuối cùng loại này bị thôn tính vào thập kỷ 1930. Các [[ngân hàng]] tư nhân [[Scotland]] và [[Bắc Ireland]] vẫn có các quyền này. Nước [[Anh]] duy trì [[bản vị vàng]] đến năm 1931 khi dự trữ [[vàng]] và ngoại hối được chuyển giao cho '''Ngân khố Chính phủ''', nhưng quyền quản lý các nguồn dự trữ này vẫn do '''Ngân hàng Anh''' đảm trách. Từ năm 1870, Ngân hàng Anh chịu trách nhiệm về chính sách lãi suất.
* khẳng định với giới tài chính mong muốn của [[chính phủ]] về một nền kinh tế mạnh mẽ
 
* các học thuyết kinh tế học về “sự"sự không nhất quán”quán" phát triển bởi hai nhà kinh tế học [[giải Nobel]] Edward C. Prescott và Finn E. Kydland cùng thống kê ở [[New Zealand]] và một số nước khác cho thấy rằng [[ngân hàng trung ương]] độc lập có thể thành công hơn trong việc giảm [[lạm phát]] mà không gia tăng [[thất nghiệp]].
 
Ngay sau tuyên bố trên, chỉ số [[chứng khoán]] FTSE 100 đã tăng vọt và [[bảng Anh|đồng bảng Anh]] đạt mức tỷ giá cao nhất so với đồng Mác Đức kể từ khi [[bảng Anh|đồng bảng Anh]] không tham gia '''Cơ chế tỷ giá chung của''' [[Liên minh châu Âu|EU]] (European Exchange Rate Mechanism - ERM).
== Phát hành giấy bạc ==
 
Ngân hàng Anh bắt đầu phát hành giấy bạc (tiền giấy) từ năm 1694. Những tờ bạc thời đó được viết tay, dù từ năm 1725 chúng được in nhưng các nhân viên xuất quỹ vẫn phải ký lên mỗi tờ bạc để cho chúng khả năng thanh toán. Các tờ bạc được in cùng chữ ký của trưởng quỹ từ năm 1855. Tới năm 1928, chúng vẫn là “Tiền"Tiền giấy trắng”trắng" (White Notes), tức là chỉ được in đen trắng một mặt và mặt kia để trắng. Trong thế kỷ 20, “Tiền"Tiền giấy trắng”trắng" được phát hành với mệnh giá từ £5 đến £1.000; thế kỷ 18 và 19, có cả “Tiền"Tiền giấy trắng”trắng" £1 và £2. Ngân khố chính phủ Anh (Treasury) đã phát hành những tờ tiền 10 shilling và £1 chỉ vài ngày sau khi nổ ra [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Thế chiến thứ nhất]] với mục đích rút tiền xu bằng [[vàng]] ra khỏi lưu thông tiền tệ. Đến ngày 22/11/1928, Ngân hàng Anh tiếp quản chức năng phát hành loại giấy bạc này.
 
Trong [[chiến tranh thế giới thứ hai|thế chiến thứ hai]], nước [[Đức Quốc Xã|Đức]] làm giả những tờ bạc mệnh giá từ £5 đến £50, lên đến 500 ngàn tờ tiền mỗi tháng trong năm 1943. Kế hoạch ban đầu là thả những tờ tiền giả này xuống nước Anh với mục đích làm mất ổn định kinh tế Anh, tuy vậy việc này không hiệu quả bằng sử dụng tiền giả chi trả cho mật vụ Đức trên toàn [[Châu Âu]]. Mặc dù phần lớn số tiền này rơi vào tay [[khối Đồng Minh thời Chiến tranh thế giới thứ hai|phe đồng minh]] sau chiến tranh nhưng tiền giả vẫn xuất hiện nhiều năm sau đó. Những tờ tiền mệnh giá trên £5 sau đó buộc phải rút ra khỏi lưu thông.
=== Tờ bạc 10 shilling ===
[[Tập tin:BR05AG 2.jpg|phải|nhỏ|250px|Biểu tượng Britania]]
Tờ bạc 10 shilling đầu tiên phát hành bởi Ngân hàng Anh ngày 22/11/1928 (trước đó do Ngân khố chính phủ phát hành). Tờ bạc này có họa tiết biểu tượng “Britania”"Britania", vốn là họa tiết của giấy bạc ngân hàng từ 1694. Nền cơ bản là nâu đỏ ([http://www.marville.org/photos/support/pma-419a.jpg hình mặt trước tờ 10 shilling], [http://www.marville.org/photos/support/pma-419b.jpg hình mặt sau tờ 10 shilling]).. Khác với những tờ bạc trước đó và những tờ bạc £1 tạm thời, tờ bạc mới không ghi ngày phát hành nhưng được phân biệt bởi chữ ký của trưởng quỹ đương thời. Năm 1940, sợi dây kim loại được đưa vào sử dụng lần đầu tiên và màu sắc của tờ bạc được thay đổi sang màu hoa cà trong thời gian chiến tranh ([http://www.bankofengland.co.uk/education/museum/collections/banknotes3.htm xem hình]).
 
Đến năm 1960, thiết kế mới mang tên “Series"Series C”C" được lưu thông khi [[Elizabeth II|Nữ hoàng Elizabeth II]] cho phép sử dụng chân dung của bà trên tờ bạc ([http://www.retrowow.co.uk/retro_britain/old_money/old_money.html xem hình]). Khi tiền xu 50 penny phát hành năm 1969, tờ bạc này được thu hồi.
 
=== Tờ bạc £1 ===
Tờ bạc £1 của Ngân hàng Anh phát hành lần đầu ngày 26/02/1797 dưới thời thống đốc Thomas Raikes và theo yêu cầu của chính phủ [[William Pitt Trẻ|William Pitt trẻ]] để đáp ứng nhu cầu về tờ bạc mệnh giá nhỏ hơn thay thế tiền xu bằng vàng, khi đó là thời kỳ chiến tranh với [[Cách mạng Pháp|nước Pháp cách mạng tư sản]].
 
Việc phát hành mới tờ bạc này dừng lại năm 1845 và tiếp tục phát hành mới vào ngày 22/11/1928. Tờ bạc có họa tiết biểu tượng Britania, vốn là họa tiết của giấy bạc ngân hàng từ 1694. Nền cơ bản là xanh lá cây. Khác với những tờ tiền trước đó và những tờ tiền £1 tạm thời, tờ bạc mới không ghi ngày phát hành nhưng được phân biệt bởi chữ ký của trưởng quỹ đương thời. Năm 1940, sợi dây kim loại được đưa vào sử dụng lần đầu tiên và màu sắc của tờ bạc được thay đổi sang màu hồng trong thời gian chiến tranh ([http://www.marville.org/photos/support/pma-418a.jpg hình mặt trước tờ £1], [http://www.marville.org/photos/support/pma-418b.jpg hình mặt sau tờ £1]). Thiết kế ban đầu được thay thế bằng mẫu “Series"Series C”C" năm 1960 khi Nữ hoàng Elizabeth II cho phép sử dụng chân dung của bà trên tờ bạc. Năm 1977 thiết kế “Series"Series D”D" sử dụng hình chân dung [[Isaac Newton]] ở mặt trái, sau khi đồng xu £1 được phát hành năm 1983, tờ bạc này rút ra khỏi lưu thông năm 1988 ([http://www-personal.umich.edu/~jbourj/images/money/newton12.jpg hình tờ bạc £1 “Series"Series D”D"]).
 
=== Tờ bạc £2 ===
=== Tờ bạc £5 ===
 
Tờ bạc £5 đầu tiên của Ngân hàng Anh phát hành năm 1793 do nhu cầu giấy bạc có mệnh giá nhỏ và rút tiền xu bằng vàng ra khỏi lưu thông trong thời gian chiến tranh với nước Pháp cách mạng tư sản (trước đó tờ tiền mệnh giá nhỏ nhất là £10). Thiết kế năm 1793 gọi là tờ “White"White Fiver”Fiver" (in đen trắng một mặt, mặt kia để trắng – ([http://www.marville.org/photos/support/pma-417.jpg xem hình]), tồn tại đến năm 1957 khi mẫu “Series"Series B”B" với hoạt tiết Britania đội mũ được sử dụng. Tờ bạc này sau đó được thay bằng thiết kế “Series"Series C”C". Tờ tiền mới có chân dung Nữ hoàng Elizabeth II. Năm 1971, “Series"Series D”D" đưa vào lưu thông với chân dung Nữ hoàng nhiều tuổi hơn ở mặt trước và hình [[Công tước]] [[Wellington]] ở mặt sau. Ngày 07/06/1990, “Series"Series E”E" của tờ bạc £5 – lúc này là tờ bạc mệnh giá nhỏ nhất, được phát hành. Mẫu này có màu ngọc lam và các yếu tố thiết kế khác làm cho việc sao chụp trở nên khó hơn trước. Đầu tiên, mặt trái mẫu “Series"Series E”E" £5 có hình kỹ sư đường sắt [[Cha con nhà Stephenson|George Stephenson]], sau đó mẫu đổi mới của “Series"Series E”E" có hình [[Elizabeth Fry]] – người cải cách điều kiện nhà tù ở Anh. Vài triệu tờ bạc in hình Stephenson bị hủy khi được thông báo là in sai năm ông qua đời. Lần đầu phát hành tờ giấy bạc £5 Fry cũng phải rút lại khi phát hiện mực ở số phát hành có thể bị phai. Những tờ bạc £5 Stephenson rút ra khỏi lưu thông ngày 21/10/2003, lúc đó loại này chiếm khoảng 54 triệu trong tổng số 211 triệu tờ tiền loại £5 đang được sử dụng.
 
=== Tờ bạc £10 ===
[[Tập tin:Giay bac £10 UK.gif|phải|nhỏ|250px|Giấy bạc mệnh giá £10]]
Tờ bạc £10 đầu tiên được lưu thông năm 1759 khi cuộc [[chiến tranh Bảy năm]] khiến vàng thiếu trầm trọng. Sau [[chiến tranh thế giới thứ hai]], tờ bạc này rút ra khỏi lưu thông. Giữa thập kỷ 1960, loại mệnh giá này tiếp tục được phát hành với mẫu “Series"Series C”C" có màu nâu. “Series"Series D”D" xuất hiện đầu những năm 1970 có hình nữ y tá [[Florence Nightingale]] (1820-1910) ở mặt sau cùng với cảnh công việc của bà tại quân y viện ở Scutari (Thổ Nhĩ Kỳ) trong cuộc chiến tranh Crime. Tờ tiền này sau đó được thay thế trong những năm 1990 bởi “Series"Series E”E" có màu vàng cam. Mặt trái của nó có hình nhà văn [[Charles Dickens]] và một cảnh trong tiểu thuyết ''Pickwick Papers'' (mẫu tờ bạc này rút khỏi lưu thông tháng 07/2003). Thiết kế thứ hai của “Series"Series E”E" năm 2000 có hình nhà bác học [[Charles Darwin]], chiến hạm HMS Beagle, con chim sâu và những bông hoa nhìn qua kính lúp tượng trưng cho cuốn sách nổi tiếng "[[Nguồn gốc các loài]]".
 
=== Tờ bạc £20 ===
[[Tập tin:Giay bac £20 UK.gif|phải|nhỏ|250px|Giấy bạc mệnh giá £20]]
[[Tập tin:20 pound not 2007.png|phải|nhỏ|250px|Tờ bạc £20 mới]]
Mãi đến những năm đầu thập kỷ 1970, tờ bạc mệnh giá £20 mới xuất hiện với mẫu “Series"Series D”D". Màu chủ đạo là màu tím. Mặt sau của tờ bạc có hình [[William Shakespeare]] và cảnh chiếc ban công trong tác phẩm “Romeo"RomeoJuliet”Juliet". Năm 1992, tờ bạc này được thay thế bằng mẫu “Series"Series E”E" mang hình nhà vật lý [[Michael Faraday]] và những chương trong Hiến pháp. Cho đến 1999, tờ bạc này bị sao chụp quá nhiều nên nó được thay thế bằng thiết kế thứ hai của “Series"Series E”E" với con số ghi tiền đậm hơn ở góc tên bên phải mặt trước, mặt sau có hình nhà soạn nhạc [[Edward Elgar]] và Thánh đường Worcester. Tháng 02/2006, Ngân hàng Anh thông báo mẫu thiết kế mới của tờ bạc. Mẫu mới phát hành ngày 13/03/2007 có hình nhà kinh tế học [[Adam Smith]] với hình vẽ nhà máy sản xuất đinh ghim – hình ảnh được cho là giúp đưa đến học thuyết kinh tế học của ông. Adam Smith là người Scotland đầu tiền xuất hiện trên giấy bạc của Ngân hàng Anh. Hình nhà kinh tế học này cũng trên tờ bạc £50 của Scotland.
 
=== Tờ bạc £50 ===
 
Tờ bạc £50 xuất hiện năm 1981 với mẫu “Series"Series D”D", hình kiến trúc sư [[Christopher Wren]] và bản bản vẽ [[Nhà thờ Thánh Paul|Nhà thờ Saint Paul]] trên mặt sau. Năm 1990 tờ bạc mệnh giá này đổi sang mẫu “Series"Series E”E" kỷ niệm 300 năm hoạt động của Ngân hàng Anh. Hình thống đốc đầu tiên [[John Houblon]] in ở mặt sau.
 
=== Tờ bạc £100 ===
{{Commonscat|Bank of England}}
 
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
[[Thể loại:Ngân hàng trung ương]]
[[Thể loại:Kinh tế Anh]]