Khác biệt giữa các bản “Bầu cử tổng thống Iran, 2009”

n
AlphamaEditor, thêm ref thiếu nội dung, Excuted time: 00:00:50.8120807
n (→‎Liên kết ngoài: clean up, replaced: {{Commonscat → {{thể loại Commons using AWB)
n (AlphamaEditor, thêm ref thiếu nội dung, Excuted time: 00:00:50.8120807)
'''Bầu cử tổng thống lần thứ 10 của Iran''' được tổ chức vào ngày 12 tháng 6 năm 2009<ref>{{chú thích báo |title=Iran To Hold Presidential Election In tháng 6 năm 2009 |url=http://www.rferl.org/content/Iran_To_Hold_Presidential_Election_In_June_2009/1196953.html |format=[[Reuters]] |work=[[Đài Châu Âu Tự do/Đài Tự do|Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 tháng 9 năm 2008 |accessdate=2 tháng 12 năm 2008}}</ref><ref name=daily>{{chú thích web|title=Ahmadinejad Wins Landslide |url=http://www.iran-daily.com/1388/3423/html/|date=ngày 13 tháng 6 năm 2009|accessdate=13 tháng 6 năm 2009|publisher=''[http://www.iran-daily.com/ Iran Daily]''}}</ref>. [[Tổng thống Iran]] là vị trí cao nhất được bầu cử phổ thông, nhưng không điều khiển chính sách ngoại giao lẫn lực lượng quân đội. Các ứng viên phải được [[Hội đồng Vệ binh]], một cơ quan gồm 12 thành viên bao gồm sáu giáo sĩ (do [[Lãnh đạo Tối cao Iran]] lựa chọn), và sáu luật sư (do người đứng đầu hệ thống tư pháp Iran đề cử và được bầu lên trong Nghị viện)<ref name=baz>{{chú thích báo|first=Mohamad|last=Bazzi|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/discussion/2009/06/12/DI2009061202321.html|title=Iran Elections: Latest News|accessdate=13 tháng 6 năm 2009|publisher=Washington Post|date=12 tháng 6 năm 2009}}</ref>.
 
[[Cơ quan Thông tấn Cộng hòa Hồi giáo]], cơ quan thông tấn chính thức của Iran, đã thông báo với hai phần ba số phiếu được kiểm, tổng thống đương nhiệm là [[Mahmud Ahmadinezhad|Mahmoud Ahmadinejad]] đã giành chiến thắng với tỷ lệ 63% số phiếu<ref name="AJE1">{{chú thích báo |title=Ahmadinejad 'set for Iran victory' |work=[[Al Jazeera English]]|date=13 tháng 6 năm 2009|accessdate=13 tháng 6 năm 2009 |quote= "Doctor Ahmadinejad, by getting a majority of the votes, has become the definite winner of the 10th presidential election," the news agency said.|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/06/2009612195749149733.html}}</ref>, và [[Mir-Hossein Mousavi]] nhận được 33%<ref name=NYT>{{chú thích báo |title=Both Sides Claim Victory in Presidential Election in Iran |work=[[The New York Times]]|date=13 tháng 6 năm 2009|accessdate=13 tháng 6 năm 2009 |quote= "The election commission said early Saturday morning that, with 78 percent of the votes counted, Mr. Ahmadinejad had won 65 percent and Mr. Mousavi had 32 percent, Reuters reported." |url=http://www.nytimes.com/2009/06/13/world/middleeast/13iran.html}}</ref><ref>{{chú thích báo|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8098305.stm|title=Ahmadinejad wins Iran presidential election |date =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009 |work=[[BBC|BBC News]]|accessdate =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009}}</ref>. Nhiều hãng truyền thông quốc tế, [[Liên Hiệp Quốc]], [[Liên minh châu Âu]] (chủ yếu là [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh]], [[Pháp]] và [[Đức]]), [[Hoa Kỳ]], [[Nhật Bản]] và các [[nước phương Tây]] khác đã biểu lộ sự lo ngại và chỉ trích về tình trạng được cho là [[gian lận bầu cử]], [[kiểm duyệt]] và sự hung bạo của cảnh sát khi chống lại những cuộc biểu tình diễn ra ở khắp Iran<ref name=defeated>{{chú thích báo|title=Defeated Iranian reformist Mir-Hossein Mousavi calls for more protest against Mahmoud Ahmadinejad |author1=Colin Freeman |author2=David Blair|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/5533782/Defeated-Iranian-reformist-Mir-Hossein-Mousavi-calls-for-more-protest-against-Mahmoud-Ahmadinejad.html|date =2009-06- ngày 14 tháng 6 năm 2009 |accessdate =2009-06- ngày 14 tháng 6 năm 2009 |publisher=[[The Telegraph]]}}</ref><ref name=skep>{{chú thích web|url=http://www.foxnews.com/politics/2009/06/13/official-obama-administration-skeptical-irans-election-results/|title=Official: Obama Administration Skeptical of Iran's Election Results|publisher=[[Fox News Channel|Fox News]]|date =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009 |accessdate =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009}}</ref><ref name=free>{{chú thích báo|publisher=BBC News|title=Ahmadinejad defiant on 'free' Iran poll |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8099115.stm|date=ngày 13 Junetháng 6 năm 2009|accessdate=13 tháng 6 năm 2009}}</ref><ref name=tele>{{chú thích báo|first=Colin|last= Freeman|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/5526721/Iran-elections-revolt-as-crowds-protest-at-Mahmoud-Ahmadinejads-rigged-victory.html|title=Iran elections: revolt as crowds protest at Mahmoud Ahmadinejad's 'rigged' victory|publisher=Daily Telegraph|date=12 tháng 6 năm 2009|accessdate=12 tháng 6 năm 2009}}</ref><ref name=instant>{{chú thích báo|url=http://www.reuters.com/article/newsMaps/idUSTRE55C0W620090613 |title=INSTANT VIEW: Iran's election result staggers analysts |publisher=Reuters |date = ngày 9 tháng 2 năm 2009-02-09 |accessdate =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009}}</ref>. Trong khi đó nhiều quốc gia thành viên của [[Liên đoàn Ả Rập]], cũng như [[Nga]], [[Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa|Trung Quốc]], [[Ấn Độ]] và [[Brasil]] đã chúc mừng cho chiến thắng của Ahmadinejad.
 
Ông Mousavi nói rằng, '''"Tôi cảnh cáo rằng tôi sẽ không đầu hàng trò chơi này,"''' và kêu gọi những người ủng hộ ông chống lại quyết định cũng như tránh những hành động bạo lực<ref name=free/>. [[Biểu tình Bầu cử Iran 2009|Những cuộc biểu tình, ủng hộ Mousavi và phản đối nghi ngờ gian lận]], đã nổ ra ở [[Tehran]]. [[Lãnh đạo Tối cao Iran|Lãnh đạo tối cao]] [[Ayatollah]] [[Ali Khamenei]] kêu gọi đất nước hợp nhất dưới quyền Ahmadinejad, gọi sự thắng lợi của ông là "sự ước định thiêng liêng"<ref name=abc>{{citenews|title=Election Battles Turn Into Street Fights in Iran|publisher=[[ABC News]]|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=7830630|date=ngày 13 Junetháng 6 năm 2009|accessdate=13 tháng 6 năm 2009}}</ref>. Mousavi đưa ra lời chống án chính thức đối với kết quả lên Hội đồng Vệ binh vào ngày 14 tháng 6<ref name=join>{{chú thích báo|date=14 tháng 6 năm 2009|accessdate=14 tháng 6 năm 2009|title=Crowds join Ahmadinejad victory rally|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8099501.stm}}</ref>. Vào ngày 15 tháng 6, Khamenei thông báo sẽ có một cuộc điều tra về cáo buộc gian lận bầu cử, và sẽ mất chừng bảy đến mười ngày<ref name=black>{{chú thích báo|url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/jun/15/iran-opposition-rally-banned-mousavi|title=Iranians march in protest at Ahmadinejad re-election|author1=Ian Black|author2=Vikram Dodd|author3=Matthew Weaver|publisher=Guardian|date=15 tháng 6 năm 2009|accessdate=15 tháng 6 năm 2009}}</ref>. Vào ngày 16 tháng 6, [[Hội đồng Vệ binh]] thông báo sẽ kiểm lại phiếu. Tuy nhiên, Mousavi nói rằng đã có 14 triệu phiếu chưa được kiểm đã biến mất, dẫn đến khả năng tác động đến kết quả<ref name=recount>{{chú thích báo|url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/meast/06/16/iran.elections.protests/index.html|title=Rival demonstrations fill Tehran streets|publisher=CNN|date =2009-06- ngày 16 tháng 6 năm 2009 |accessdate =2009-06- ngày 16 tháng 6 năm 2009 |author1=Octavia Nasr|author2=Reza Sayah|author3=Samson Desta}}</ref>.
 
== Ứng cử viên ==
Vào ngày 20 tháng 5 năm 2009, [[Hội đồng Vệ binh]] công bố chính thức danh sách các ứng cử viên được chấp nhận, và loại một số ứng viên đã đăng ký<ref>{{chú thích báo|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8058884.stm |title=Iran approves main presidential candidates |publisher=BBC News |date =2009-05- ngày 20 tháng 5 năm 2009 |accessdate =2009-05- ngày 29 tháng 5 năm 2009}}</ref>.
 
=== Các ứng cử viên được chấp nhận ===
=== Các ứng cử viên bị loại ===
;Bảo thủ
* [[Rafat Bayat]], đại diện nữ của đảng Majlis đến từ [[Zanjan (thành phố)|Zanjan]]<ref>{{chú thích web|url=http://tabnak.ir/fa/pages/?cid=47070 |title=رفعت بيات: معاون اول من يک زن خواهد بود |publisher=Tabnak.ir |date= |accessdate =2009-05- ngày 29 tháng 5 năm 2009}}</ref>
 
;Độc lập
* [[Akbar Alami]], cựu đại diện Majlis đến từ [[Tabriz]]<ref>{{chú thích web|url=http://tabnak.ir/pages/?cid=40149 |title=اكبر اعلمي اعلام كانديداتوري كرد |publisher=Tabnak.ir |date= |accessdate =2009-05- ngày 29 tháng 5 năm 2009}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.akbaralami.com/content/view/218/69/ |title=تصاویر مربوط به ثبت نام و نشست مطبوعاتی اکبر اعلمی در وزارت کشور - Akbar Alami's Personal website::: وب سايت شخصي اكبر اعلمي |publisher=Akbaralami.com |date= |accessdate =2009-05- ngày 29 tháng 5 năm 2009}}</ref>
* [[Ghasem Sholeh-Saadi]], cựu đại diện Majlis<ref>{{chú thích web|url=http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8712160325 |title=Fars News Agency: شعله‌سعدي: تداركاتچي ها ملت را به عقب بازمي گردانند |publisher=Farsnews.com |date= |accessdate =2009-05- ngày 29 tháng 5 năm 2009}}</ref>
 
== Kết quả ==
Cuộc bầu cử chứng kiến những hoạt động tranh cử sôi nổi ở các thành phố Iran<ref name=rallies>{{chú thích báo |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8094296.stm |title= Ahmadinejad courts a divided Iran |work= [[BBC|BBC News]] |date= 11 tháng 6 năm 2009 |accessdate = 2009-06-ngày 11 tháng 6 năm 2009 |first= Jon |last= Leyne}}</ref>, và số lượng người đi bầu là rất cao với báo cáo có hơn 80 phần trăm nhân dân<ref name="cnn">{{chú thích báo | title = Iran election protests turn violent | publisher = CNN | date = 13 tháng 6 năm 2009 | url = http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/06/13/iran.election/index.html | accessdate = 13 tháng 6 năm 2009}}</ref>. Nếu không có ứng cử viên nào dành đa số ủng hộ, một cuộc bỏ phiếu vòng hai sẽ ra vào ngày 19 tháng 6 năm 2009<ref name=rallies>{{cite news|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8094296.stm|title= Ahmadinejad courts a divided Iran|newspaper=BBC News|date= 11 June 2009|accessdate= 11 June 2009|first= Jon|last= Leyne}}</ref>. Đến cuối thời điểm bỏ phiếu, cả hai ứng cử viên dẫn đầu, [[Mahmud Ahmadinezhad|Mahmoud Ahmadinejad]] và [[Mir-Hossein Mousavi]], đều tuyên bố thắng cuộc, cả hai đều nói với báo chí rằng nguồn tin tức của họ báo họ được từ 58–60% tổng số phiếu<ref name=leads>{{chú thích báo|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8098305.stm|date=13 tháng 6 năm 2009|accessdate=13 tháng 6 năm 2009|title=Ahmadinejad 'leads in Iran election' }}</ref>. Các báo cáo ban đầu cho thấy có khoảng 32 triệu phiếu được bỏ<ref>{{chú thích web|url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=97953&sectionid=351020101|title=Scuffles in Tehran as Ahmadinejad and Mousavi both claim victory|date =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009 |work=[[Press TV]]|accessdate =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009}}</ref><ref>{{chú thích web|last=Hafezi |first=Parisa |url=http://news.scotsman.com/world/Victory-claims-made-ahead-of.5363003.jp |title=Victory claims made ahead of official results in Iran - Scotsman.com News |publisher=[[The Scotsman]] |date =2009-01- ngày 13 tháng 1 năm 2009 |accessdate =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009}}</ref>.
{| border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;"
|- style="background-color:#E9E9E9"
| colspan="2" align="right" | 85%
|-
| colspan="7"|Nguồn: [[BBC|BBC Ba Tư]]<ref>{{chú thích web |url=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/06/090612_op_ir88_latest_result.shtml |title=‭BBC ‮فارسی‬ - ‮ايران‬ - ‮ادامه اعلام نتایج انتخابات‬ |publisher=[[BBC|BBC News]] |date =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009 |accessdate =2009-06- ngày 13 tháng 6 năm 2009}}</ref> <br />{{small|Cập nhật cuối: 05:16, ngày 25 tháng 6 năm 2009 (UTC)}}
 
|}