Khác biệt giữa các bản “Viện đại học”

n
AlphamaEditor, thêm thể loại, Excuted time: 00:00:09.5782707
n (→‎Liên kết ngoài: clean up, replaced: {{Commons category → {{thể loại Commons using AWB)
n (AlphamaEditor, thêm thể loại, Excuted time: 00:00:09.5782707)
{{chính|Tự do học thuật}}
 
Một phần quan trọng trong định nghĩa một viện đại học là khái niệm [[tự do học thuật]]. Bằng chứng đầu tiên được ghi nhận về quyền tự do học thuật xuất hiện từ thời kỳ đầu của viện đại học đầu tiên - [[Viện Đại học Bologna]]. Viện đại học này thông qua một hiến chương gọi là ''Constitutio Habita'',<ref>Malagola, C. (1888), Statuti delle Università e dei Collegi dello Studio Bolognese. Bologna: Zanichelli.</ref> vào năm 1158 hoặc 1155,<ref name="Rüegg, W. 2003 pp 4-34">Rüegg, W. (2003), Mythologies and Historiogaphy of the Beginnings, pp 4-34 in H. De Ridder-Symoens, editor, A History of the University in [[Europe]]; Vol 1, Cambridge University Press.</ref> theo đó bảo đảm quyền đi lại tự do của các học giả vì lợi ích giáo dục. Việc này được xem như là nguồn gốc của tự do học thuật.<ref>Watson, P. (2005), Ideas. London: Weidenfeld and Nicolson, page 373</ref> Ngày này, tự do học thuật được định nghĩa là quyền tự do giảng dạy, học tập, và theo đuổi tri thức và nghiên cứu của giảng viên và sinh viên mà không bị can thiệp một cách vô lý hay bị luật pháp nhà nước, quy định của cơ sở giáo dục, hay áp lực của công chúng giới hạn.<ref>{{chú thích web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/2591/academic-freedom |title=Academic Freedom|publisher=Encyclopedia Britannica |date= |accessdate=ngày 22 tháng 11 năm 2013}}</ref> Quyền tự do học thuật được thừa nhận rộng rãi trên khắp thế giới. Ngày 18 tháng 9 năm 1988, 388 viện trưởng các viện đại học ký vào ''Magna Charta Universitatum'', một tuyên bố xác lập những quyền và những giá trị căn bản của viện đại học, nhân kỷ niệm 900 năm ngày thành lập Viện Đại học Bologna. Số viện đại học từ khắp nơi trên thế giới ký tên vào ''Magna Charta Universitatum'' ngày càng nhiều.<ref>{{chú thích web|url=http://www.magna-charta.org/ |title=Fundamental University Values and Rights |publisher=Magna Charta Observatory|date= |accessdate =2013-11- ngày 22 tháng 11 năm 2013}}</ref>
 
== Lịch sử ==
Viện đại học là tên gọi của hầu hết các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam dưới chính thể [[Việt Nam Cộng hòa]]; ví dụ: [[Viện Đại học Huế]], [[Viện Đại học Đà Lạt]], [[Viện Đại học Vạn Hạnh]]. Đây là mô hình tương tự như ''university'' của Hoa Kỳ và Tây Âu, cùng với nó là hệ thống đào tạo theo tín chỉ. Mỗi viện đại học bao gồm nhiều ''[[phân khoa đại học]]'' (thường gọi tắt là ''phân khoa'') hoặc ''trường'' hay ''trường đại học''. Trong mỗi phân khoa hay trường có các ''ngành''; mỗi ngành tương ứng với một ''ban'' (tương đương với đơn vị ''khoa'' hiện nay).<ref name="NTL">Nguyễn Thanh Liêm, ''Giáo dục ở miền Nam tự do trước 1975 (Education in South Vietnam before 1975)'', Lê Văn Duyệt Foundation, California, 2006.</ref> Giáo dục Việt Nam thời [[Liên bang Đông Dương]] có một cơ sở giáo dục theo mô hình viện đại học là [[Viện Đại học Đông Dương]] (''Université Indochinoise'') thành lập vào năm 1907;<ref name="LQT">Lâm Quang Thiệp (2004), ''Về xu hướng hội nhập giáo dục đại học trên thế giới và những đổi mới của giáo dục đại học Việt Nam''. Trích từ Kỷ yếu Hội thảo "Đổi mới giáo dục đại học Việt Nam, Hội nhập và Thách thức", Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội, 3/2004.</ref> sau 1945 đổi tên thành [[Viện Đại học Hà Nội]]. Ở Việt Nam hiện có một cơ sở giáo dục có tên bắt đầu bằng cụm từ viện đại học là [[Viện Đại học Mở Hà Nội]].
 
Ở miền Nam Việt Nam trước 1975 còn có mô hình viện đại học bách khoa. Đây là một cơ sở giáo dục đại học đa ngành và đa lĩnh vực tương tự như mô hình viện đại học, nhưng chú trọng hơn đến các ngành thực tiễn. Năm 1973, [[Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức]] được thành lập dựa theo mô hình ''polytechnic university'' ở [[California]], Hoa Kỳ.<ref name="NTL" /> Đây là viện đại học bách khoa duy nhất từng tồn tại ở Việt Nam.<ref>{{chú thích web|url=http://khiemdo.net/dobakhe/daihoc/199312-higher-educ.pdf |title= The Difficult Path Toward an Integrated University and Community College System in Vietnam |publisher=khiemdo.net|accessdate =2010-02- ngày 18 tháng 2 năm 2010}}</ref> Trong thời gian đầu, Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức có các trường đại học chuyên về nông nghiệp, [[kỹ thuật]], giáo dục kỹ thuật, khoa học tự nhiên và [[nhân văn]], kinh tế và quản trị, và [[thiết kế đô thị]]; ngoài ra còn có trường đào tạo sau đại học. Các trường này được gom chung lại trong một khuôn viên rộng lớn, tạo một môi trường gợi hứng cho tri thức suy luận, với một cảnh trí được thiết kế nhằm nâng cao óc sáng tạo; quản lý hành chính tập trung để tăng hiệu năng và giảm chi phí.<ref name="NTL" />
 
Từ đầu thập niên 1990, Việt Nam lập ra các đại học quốc gia và đại học cấp vùng bằng cách gộp một số trường đại học đang tồn tại độc lập lại với nhau. Hiện nay Việt Nam có hai đại học quốc gia là [[Đại học Quốc gia Hà Nội]] và [[Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh]], và bốn đại học vùng là [[Đại học Huế]], [[Đại học Đà Nẵng]], [[Đại học Vinh]], và [[Đại học Thái Nguyên]]. Các "đại học" này có mô hình gần giống với "viện đại học";<ref name="LQT" /> mỗi đại học có vài trường đại học thành viên, và thường áp dụng một phần hay toàn bộ hệ thống học theo tín chỉ.<ref>{{chú thích web|url=http://www.vnu.edu.vn/dhqg/contents/index.php?ID=612|title=Cơ cấu tổ chức của Đại học Quốc gia Hà Nội|publisher=Đại học Quốc gia Hà Nội|accessdate =2013-11- ngày 22 tháng 11 năm 2013}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.vnuhcm.edu.vn/tongquan/index.htm|title=Cơ cấu tổ chức của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh|publisher=Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh|accessdate =2013-11- ngày 22 tháng 11 năm 2013}}</ref> Tuy vậy, các trường đại học thành viên này gần như biệt lập với nhau; sinh viên từ một trường thành viên này thường không học để lấy tín chỉ từ một trường thành viên khác. Có thể nói là mô hình "đại học" là một sự kết hợp giữa mô hình phân mảnh ngành học và phân mảnh cơ sở giáo dục của [[Liên Xô]] và mô hình viện đại học, và vẫn mang nặng đặc điểm của mô hình phân mảnh của Liên Xô. Tháng 10 năm 2009, một số đại biểu [[Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam|Quốc hội]] đưa ra đề nghị gọi tên các đại học cấp quốc gia và cấp vùng là viện đại học.<ref>{{chú thích web|url=http://www.gdtd.vn/upload/others/200910/1861_baocaotonghopykienDBQH.doc|title=Báo cáo tổng hợp ý kiến thảo luận ở tổ của đại biểu quốc hội về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục ngày 28 tháng 10 năm 2009 (mục 8)|publisher=Báo Giáo dục Thời đại|accessdate =2013-11- ngày 22 tháng 11 năm 2013}}</ref>
 
== Phân loại ==
 
Ở Hoa Kỳ, không có một định nghĩa tiêu chuẩn mang tính toàn quốc nào cho tên gọi ''university'', mặc dù từ ''university'' thường được dùng để chỉ những cơ sở có định hướng nghiên cứu và trước đây dành cho những cơ sở giáo dục và nghiên cứu có cấp bằng [[tiến sĩ]]. Một số tiểu bang, chẳng hạn [[Massachusetts]], chỉ cấp tên gọi ''university'' cho cơ sở giáo dục đại học nào trao bằng tiến sĩ trong ít nhất hai ngành học.<ref>{{chú thích web|url=http://www.mass.edu/forinstitutions/academic/documents/610CMR.pdf |title=Massachusetts Board of Education: Degree-granting regulations for independent institutions of higher education |format=PDF |date= |accessdate =2010-05- ngày 28 tháng 5 năm 2010}}</ref> Ở Anh, Privy Council là cơ quan chịu trách nhiệm cho phép hay không cho phép một cơ sở giáo dục sử dụng từ ''university'' trong tên gọi của mình, chiếu theo Luật Giáo dục sau trung học 1992 (Further and Higher Education Act 1992).<ref name="privy">{{chú thích web|url=http://www.privy-council.org.uk/output/Page27.asp |title=Higher Education |accessdate =2007- ngày 6 tháng 12-06 năm 2007 |author= |date= |work= |publisher=[[Privy Council Office (United Kingdom)|Privy Council Office]] |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090223084511/http://www.privy-council.org.uk/output/Page27.asp |archivedate = 2009-02-ngày 23 tháng 2 năm 2009}}</ref>
 
Ở Việt Nam hiện nay, các "đại học" bao gồm các "đại học vùng" và các "đại học quốc gia". Luật Giáo dục Đại học 2012 định nghĩa "đại học là cơ sở giáo dục đại học bao gồm tổ hợp các trường cao đẳng, trường đại học, [[viện nghiên cứu]] khoa học thành viên thuộc các lĩnh vực chuyên môn khác nhau, tổ chức theo hai cấp, để đào tạo các trình độ của [[giáo dục đại học]]."<ref name="LGDDH">{{chú thích web|url=http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=1&mode=detail&document_id=163054|title=Luật Giáo dục Đại học|publisher=Chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam}}</ref> Các cơ sở giáo dục đại học khác có các tên gọi: trường đại học, học viện, trường cao đẳng, v.v...
* {{chú thích sách|last=Kennedy|first=Donald|title=[http://bantin.lrc-hueuni.edu.vn/newsletter/index.php/component/k2/item/63-nghi%CC%83a-vu%CC%A3-ho%CC%A3c-thu%C3%A2%CC%A3t-academic-duty.html Nghĩa vụ học thuật]|year=2012|publisher=NXB. Tri Thức|location=Hà Nội|others= Hoàng Kháng, Tô Diệu Lan, và Cao Lê Thanh Hải dịch}} Nguyên tác: {{chú thích sách|last=Kennedy|first=Donald|title=Academic Duty|year=1997|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge|isbn=0-674-00222-9}}
* Do, Khe Ba (1995). {{chú thích web |url=http://khiemdo.net/dobakhe/daihoc/199312-higher-educ.pdf |title= The Difficult Path Toward an Integrated University and Community College System in Vietnam
|publisher=khiemdo.net|accessdate =2010-02- ngày 18 tháng 2 năm 2010}} In trong: Yee, Albert H. (ed.), ''[http://books.google.com/books?id=WSKIQgAACAAJ&dq=East+Asia+Higher+Education:+Traditions+and+Transformations&hl=en East Asia Higher Education: Traditions and Transformations]'' (Oxford: Pergamon, 1995), tr. 135-154.
*{{Chú thích sách|tác giả = Do, Khe Ba|tựa đề = [http://books.google.com/books/about/The_Community_Junior_College_Concept.html?id=4PWpnQEACAAJ The Community Junior College Concept: A Study of Its Relevance to Postwar Reconstruction in Vietnam]|năm = 1970|nhà xuất bản = University of Southern California
|nơi = Los Angeles, California|}} Luận án Tiến sĩ.
[[Thể loại:Trường Đại học và Cao đẳng]]
[[Thể loại:Tuổi trẻ]]
[[Thể loại:Trường đại học]]