Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Chuối”
Nội dung được xóa Nội dung được thêm vào
Đã lùi về phiên bản 21400868 bởi Tuanminh01 (thảo luận): Spam. (TW) |
n sửa lỗi ngày tháng ở chú thích, replaced: date=15 tháng 5, 2008 → date = 2008-05-15 (5) |
||
Dòng 28:
[[Tập tin:Hoa chuối (chú thích).jpg|nhỏ|trái|Hoa chuối điển hình với hoa đực ở đầu và hoa cái mọc trên cao hơn hoa đực]]
Cây chuối có thân giả lên tới 6–7,6 [[Mét|m]], mọc lên từ một [[thân ngầm]]. Lá chuối ra theo hình xoắn và có thể kéo dài 2,7 m và rộng 60 [[Xentimét|cm]].<ref>{{Chú thích sách|author=Julia F. Morton|first=Julia F|last=Morton|chapter=Banana|title=Fruits of Warm Climates|year=1987|pages=29–46|location=[[Miami, Florida]]|isbn=0-9610184-1-0|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/banana.html|language=tiếng Anh}}</ref> Cây chuối là loài thân thảo lớn nhất.<ref>{{Chú thích tạp chí|author=Tim Miles|first=Tim|last=Miles|title=Yes, we have more bananas|journal=Royal Horticultural Society Journals|publisher=[[Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia]]|date=tháng 5 năm 2002|url=http://www.rhs.org.uk/Learning/Publications/pubs/garden0502/|language=tiếng Anh}}</ref> Hoa chuối thường lưỡng tính, đầu hoa thường ra một hoa đực riêng, không sinh sản, còn được gọi là ''bắp chuối'', nhưng đôi khi có thể ra thêm – một thân cây chuối ở [[Hinigaran, Negros Occidental|Hinigaran]], [[Negros Occidental]], [[Philippines]] ra năm hoa.<ref>{{Chú thích báo|title=Banana plant with five hearts is instant hit in Negros Occ|author=Angelo Angolo|first=Angelo|last=Angolo|work=ABS-CBN News Online|publisher=[[ABS-CBN]]|date =
== Lịch sử ==
[[Tập tin:Banana ancestors (Musa acuminata and Musa balbisiana) original range.png|thumb|Phạm vi phân bố của tổ tiên của chuối ăn hiện đại. [[Musa acuminata]] được thể hiện trong màu xanh lá cây và [[Musa balbisiana]] trong màu cam.<ref name="hather">{{chú thích sách|chapter=Tracking the banana: its significance in early agriculture|author=Edmond de Langhe & Pierre de Maret|editor=Jon G. Hather|title =The Prehistory of Food: Appetites for Change|publisher =Routledge|year =2004|page=372|isbn =978-0-203-20338-5|url =http://books.google.com/books?id=DMgKW9HleFoC&lpg=PP1&pg=PA372}}</ref>]]
Chuối được thuần hóa ở Đông Nam Á. Nhiều loài chuối dại vẫn còn mọc lên ở [[New Guinea]], [[Malaysia]], [[Indonesia]], và [[Philippines]]. Gần đây, di tích về [[khảo cổ học]] và môi trường cổ tại [[đầm lầy Kuk]] ở tỉnh [[Cao nguyên Tây (Papua New Guinea)|Cao nguyên Tây]], [[Papua New Guinea]] gợi ý rằng chuối được trồng ở đấy bắt đầu trễ nhất năm 5000 [[Công Nguyên|TCN]], nhưng có thể từ 8000 TCN.<ref>{{Chú thích web|title=Tracing antiquity of banana cultivation in Papua New Guinea|publisher=The Australia & Pacific Science Foundation|date=[[24 tháng 10]], [[2006]]|url=http://apscience.org.au/projects/PBF_02_3/pbf_02_3.htm|accessdate =
Một số vùng cô lập ở [[Trung Đông]] có thể nuôi chuối từ thời gian trước khi [[Hồi giáo]] ra đời. Có chứng cớ trong văn kiện rằng nhà tiên tri [[Muhammad]] biết ăn nó. Sau đó, văn minh Hồi giáo trải ra nhiều nước, và chuối đi theo. Những văn kiện Hồi giáo (như là bài thơ và truyện thánh) nói đến nó nhiều lần, bắt đầu từ thế kỷ 9. Vào thế kỷ 10, những văn kiện [[Palestine]] và [[Ai Cập]] đã nói đến chuối; từ đấy, chuối lan qua [[Bắc Phi]] và [[Al-Andalus|Tây Ban Nha Hồi giáo]]. Thực tế là vào thời [[Trung Cổ|Trung cổ]], chuối từ [[Granada]] (Tây Ban Nha) được coi là những chuối ngon nhất trong thế giới Ả Rập.<ref name="Watson 54">{{Chú thích sách|author=Andrew Watson|first=Andrew|last=Watson|title=Agricultural innovation in the early Islamic world|location=[[Thành phố New York]]|publisher=Nhà xuất bản [[Đại học Cambridge]]|year=1983|pages=54|language=tiếng Anh}}</ref>
Các [[phytolith]] được khám phá trong một số cây chuối hóa thạch ở [[Cameroon]] từ thiên niên kỷ 1 TCN<ref>{{Chú thích web|title=Tracking the Banana: Significance to Early Agriculture|author=Edmond De Langhe|first=Edmond|last=De Langhe|coauthors=Pierre de Maret|url=http://coconutstudio.com/bananas%20edmund%20Hather4.doc|format=[[Microsoft Word]]|language=tiếng Anh}}</ref> đã gây ra cuộc tranh luận về lúc bắt đầu trồng cây chuối ở châu Phi. Có chứng [[ngôn ngữ học]] rằng người [[Madagascar]] đã biết về chuối vào lúc đó.<ref>{{Chú thích tạp chí|title=Herkunft, Diversität und Züchtung der Banane und kultivierter Zitrusarten|author=Friedrich J. Zeller|first=Friedrich J|last=Zeller|journal=Journal of Agriculture and Rural Development in the Tropics and Subtropics|url=http://www.upress.uni-kassel.de/online/frei/978-3-89958-116-4.volltext.frei.pdf|format=PDF|language=tiếng Đức}}</ref> Trước các khám phá này, chứng cớ sớm nhất về sự trồng chuối ở châu Phi có từ cuối thế kỷ 6 CN về sau.<ref>{{Chú thích tạp chí|title=Africa's earliest bananas?|author=B. Julius Lejju|first=B. Julius|last=Lejju|coauthors=Peter Robertshaw; David Taylor|date =
== Chú thích ==
|