Khác biệt giữa các bản “Jylland”

n
robot Thêm: br:Jutland; sửa cách trình bày
n (robot Thêm: sh:Jutland)
n (robot Thêm: br:Jutland; sửa cách trình bày)
[[ImageTập tin:jutland peninsula 2.png|thumb|Bán đảo Jutland]]
'''Jutland''' ([[tiếng Đan Mạch]] : '''Jylland''') là [[bán đảo]] làm thành miền tây [[Đan Mạch]] và là phần đất liền duy nhất của Đan Mạch nối với [[lục địa]] [[châu Âu]].
 
== Tên gọi ==
 
Jutland do tiếng Đan Mạch [[thời trung cổ]] là ''Iutland'', nghĩa là vùng đất của người [[Jutes]] (tiếng Đan Mạch hiện đại : ''jyde''), trong đó tiền tố ''Iut'' xuất xứ từ chữ Đan Mạch cổ ''iuthær'', tương đương với [[tiếng Bắc Âu]] cổ (norrønt) ''jótar'', có khả năng đồng nghĩa với chữ ''ýtar'' = ''các người''.
Nhà địa lý [[Hy Lạp]] cổ đại [[Claudius Ptolemaeus]] (khoảng 90 - 168) gọi Jutland là ''Kimbrikẽ chersonẽsos'' (bán đảo của người Cimbri, vì xưa người Cimbri cư ngụ ở phần bắc bán đảo này). Tên [[Latin]] của bán đảo là ''Jutlandia''
 
== Lịch sử ==
 
Về mặt [[lịch sử]], biên giới phía nam của bán đảo Jutland mãi tới tận sông [[Eider]], ranh giới giữa [[Schleswig]] với [[Holstein]] (bắc [[Đức]] hiện nay), và cũng là [[biên giới]] giữa Đan Mạch và Đức thời trung cổ. Phía nam sông Eider là Holstein, về mặt [[địa lý]] thì thuộc bán đảo Jutland, nhưng về mặt lịch sử thì không thuộc bán đảo này. Về mặt địa lý, bán đảo Jutland không có biên giới cố định, mà kéo dài tới tận sông [[Elbe]] (Đức), hoặc tới điểm mà bán đảo hẹp lại (một đường từ cửa sông Elbe tới [[Lübeck]] (Đức). Nó cũng được gọi là bán đảo Jutland-Holstein hoặc bán đảo Jutland-Schleswig-Holstein.
Theo nhận thức của người Đức thì trước khi có cuộc [[trưng cầu ý dân]] ở Schleswig năm 1920 ([[tiếng Đức]] : ''Volksabstimmung in Schleswig''), bán đảo Jutland bắt đầu từ phía bắc của sông nhỏ [[Kongeå]] (tiếng Dức : ''Königsau''), phía nam [[Vejen]] (nam Jutland) ngược lên phía bắc. Người Đức không hề tính vùng Schleswig-Sønderjylland (Südjütland) và nhất là vùng Holstein thuộc bán đảo Jutland. Lịch sử Đức thường coi vùng Nam Jutland do các người Angles (tiếng Đức : ''Angeln'') thời cổ cư ngụ, còn Jutland do người [[Jutes]] (tiếng Đức : ''Jüten'') cư ngụ. Tuy nhiên điều này không chắc chắn.
 
== Địa lý & hình thể ==
 
[[ImageTập tin:Jylland overview map2.PNG|thumb|200px|'''Đỏ:''' Phần Jutland của Đan Mạch. '''Hồng:''' Các đảo [[Læsø]], [[Anholt]], [[Samsø]] và [[Als Island|Als]] thuộc Jutland. '''Nâu:''' Nam [[Schleswig]] về lịch sử, thuộc Jutland, nay thuộc [[Đức]]. '''Vàng:''' Holstein, không thuộc Jutland, nhưng nằm ở bán đảo Jutland.]]
 
 
Trong thời [[Đệ nhất thế chiến]], [[trận Jutland]] (Battle of Jutland, từ 31.5 - 1.6.1916) là một trong các trận hải chiến lớn nhất ở ngoài khơi Jutland giữa [[Hải quân]] [[Hoàng gia Anh]] và Hải quân Đức
 
== Dân số ==
 
Bán đảo Jutland có 2.513.601 dân (năm 2007) tức 46% [[dân số]] toàn Đan Mạch. Mật độ dân số là 84,41/km2. Gần ½ số dân (khoảng 1,2 triệu) cư ngụ tại các thành phố dọc bờ biển phía đông từ Randers (bắc) tới Haderslev (nam) với diện tích 9.997 km2
 
== Việc phân địa hạt hành chính ==
 
Từ 1.4.1970 tới 31.12.2006, Jutland được chia thành 7 [[amt]] (tương đương tỉnh hạt) là : Nordylland, Ribe, Ringkjøbing, Sønderjylland, Viborg, Vejle và Århus.
Từ 1.1.2007, cuộc Cải cách cơ cấu đã bãi bỏ các amt và chia Jutland thành 3 vùng (region) : vùng Bắc Jutland (Nordjylland), Trung Jutland (Midtjylland) và Nam Đan Mạch (Syddanmark), vùng này gồm cả đảo [[Fyn]] và các đảo nhỏ lân cận.
 
== Các thành phố lớn ==
 
* [[Aarhus]] (Århus) : 228.674 dân
[[ms:Jutland]]
[[bs:Jutland]]
[[br:Jutland]]
[[bg:Ютланд]]
[[ca:Jutlàndia]]
170.365

lần sửa đổi