Khác biệt giữa các bản “Từ Vị”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
n
Vị hiểu quân sự, nhiều mưu kế, tham dự vào việc bắt Từ Hải, dụ Vương Trực; dựa vào thế lực của Hồ Tông Hiến mà thể hiện tài năng <ref>Trong thời gian làm mạc liêu cho Hồ Tông Hiến, Từ Vị thi Hương lần thứ 8 và thất bại. '''Viên Hoành Đạo, tlđd''' dẫn lời kể của Đào Vọng Linh rằng Hồ Tông Hiến đã ngầm nói giúp Từ Vị, nhưng ông lại đánh mất bài thi</ref>. Tông Hiến thuận lợi hành sự ở cõi đông nam là vì chấp nhận xu phụ [[Nghiêm Tung]], bản thân Vị cũng từng làm ''Hạ Nghiêm công sanh nhật khải'' (Khải chúc mừng sanh nhật Nghiêm công) đầy những lời nịnh hót; đến năm 1562, Nghiêm Tung bị bãi miễn, tân Nội các thủ phụ [[Từ Giai]] phát động cuộc đàn hặc thành viên Nghiêm đảng, Tông Hiến bị bắt về kinh (và được tha chết, chỉ bị miễn chức nhờ công bình Uy), Vị rời khỏi phủ Tổng đốc. Năm 1565, Tông Hiến lại bị hặc và bị bắt giam một lần nữa với những chứng cứ mới, rồi ông ta tự sát trong ngục, Vị làm ''Thập bạch phú'' bày tỏ nỗi thương xót. Vị sợ vạ, một dạo phát rồ, nhiều lần tự sát không xong <ref>'''Minh sử, tlđd''' chép “Đến khi Tông Hiến hạ ngục, Vị sợ họa, bèn phát cuồng, dẫn cự trùy (đục) vào tai, sâu vài tấc, lại lấy chùy (vồ) đập nát bìu dái, đều không chết.”</ref>, trong cơn quẫn bách đã làm ''Tự vi mộ chí minh'' (Mộ chí minh tự làm). Năm 1566, Vị nghi ngờ vợ kế Trương thị không chung thủy, đánh chết cô ta <ref>'''Cố Cảnh Tinh, tlđd, quyển 43''' chép “Văn Trường ném chùy (vồ) giết vợ kế đấy. Ngày trời tuyết có đứa trẻ co ro dưới bếp, vợ thương xót, cho mượn tiết phục. Văn Trường mắng lớn, vợ cũng mắng. Khi ấy (Văn Trường) cầm cù dọn băng, giận ném vợ, trúng nhầm (chỗ yếu hại).” (褻服/tiết phục: áo lót, áo mặc ở nhà; 欋/cù: 1 dạng cào 4 răng mà người Tề, Lỗ gọi là Cù.) [[Phùng Mộng Long]] kể một câu chuyện nhuốm đầy màu sắc huyễn hoặc trong '''[[Tình sử loại lược]]''' [http://open-lit.com/listbook.php?cid=13&gbid=275&bid=13109&start=0 quyển 13 – Tình hám loại: Từ Văn Trường]:
:Người Sơn Âm là Từ Vị, tự Văn Trường, tài cao không được dùng. Hồ thiếu bảo Tông Hiến làm Tổng đốc Chiết Tây, mời làm ký thất, sủng dị vô cùng. Vị từng đi chơi, những tăng nhân của chùa mỗ tại Hàng Châu không lễ phép với ông, nên ngậm hờn. Đêm nghỉ nhà kỹ nữ, trộm một chiếc hài ngủ của cô ấy (睡鞋/thụy hài: đời xưa, phụ nữ đi ngủ thường xỏ giày mũi mềm đế mềm), giấu trong tay áo đem vào mạc phủ, nói dối với thiếu bảo, rằng tìm được trong tăng phòng của chùa mỗ. Thiếu bảo giận không tra rõ, bắt 2, 3 nhóm tăng nhân chùa ấy, chém ở viên môn.
:Vị làm người đa nghi lại ghen tuông. Sau khi vợ mất thì tái hôn, liền có hiềm nghi mà bỏ vợ. Rồi lại cưới vợ trẻ, rất có nhan sắc. Một ngày, Vị đang từ ngoài trở về, chợt nghe trong nhà có tiếng cười lớn vui vẻ, ghé mắt vào cửa sổ, thấy một tăng nhân đẹp trai, tuổi chừng hơn 20, đặt vợ ông ở trên đùi, ôm nhau mà ngồi. Vị giận, đi lấy đao, gậy, xông vào muốn đánh hắn, thì không thấy nữa. Hỏi vợ, vợ nói không biết. Một tuần sau, lại từ ngoài quay về, thấy tăng nhân trẻ tuổi trước đây với vợ đều ngủ ngày nằm trên giường. Vị không kìm được phẫn nộ, tiếng như cọp gầm, tiện lấy chân đèn đâm hắn, trúng đỉnh đầu vợ nên mà chết, bèn chịu tội vào ngục. Sau nhờ người giúp mà được tha. Một ngày rảnh rỗi, chợt nghĩ ra là tăng nhân báo thù. Thương vợ mình vô tội mà chết, làm bài phú Thuật mộng thi 2 chương rằng: Nguyên tác: '''述梦诗'''. '''1.''' 伯劳打始开, 燕子留不住. 今夕梦中来, 何似当初不飞去. 怜羁雌, 嗤恶侣. 两意茫茫坠晚烟, 门外鸟啼泪如雨. '''2.''' 跣而濯, 宛如昨, 罗鞋四钩闲不着. 棠梨花下踏黄泥, 行踪不到栖鸳阁. (Hán Việt: '''Thuật mộng thi'''. '''1.''' ''Bá lao đả thủy khai, Yến tử lưu bất trụ. Kim tịch mộng trung lai, Hà tự đương sơ bất phi khứ. Liên ki thư, Xuy ác lữ. Lưỡng ý mang mang trụy vãn yên, Môn ngoại điểu đề lệ như vũ.'' '''2.''' ''Tiển nhi trạc, Uyển như tạc, La hài tứ câu nhàn bất trứ. Đường lê hoa hạ đạp hoàng nê, Hành tung bất đáo tê uyên các.'') Từ đây không làm phú nữa.</ref>. Vị bị cách tư cách Sanh viên, kết tội chết; nhờ Lễ bộ thị lang, Trạng nguyên Chư Đại Thụ cứu giúp, nên chỉ bị tù giam. Trong thời gian chịu án, Vị hoàn thành việc chú thích ''Chu Dịch tham đồng khế'' <ref>[[:zh:周易参同契|周易参同契]]/Chu Dịch tham đồng khế là tác phẩm giảng dạy thuật luyện đan, tác giả là Ngụy Bá Dương ([[:zh:魏伯阳|魏伯阳]]) đời Đông Hán. Chữ 参/tham thật ra là chữ 三/tam/số 3, tức là 3 chủ đề của tác phẩm: [[Chu Dịch]], [[Hoàng Lão]], lô hỏa. Từ Vị dựa vào tác phẩm này mà nắm vững các quy luật biến đổi vật chất, giúp ích rất nhiều tài năng hội họa của ông về sau</ref>.
 
Năm 1573, [[Vạn Lịch Đế|Vạn Lịch đế]] đổi niên hiệu, đại xá thiên hạ, Vị nhờ Hàn Lâm biên tu, Trạng nguyên [[Trương Văn Cung]] (tự Nguyên Biện) cứu giúp, được ra khỏi ngục. Vị rời nhà ngao du sơn thủy [[Chiết Giang]]; năm 1576, ông ra bắc biên, rồi quay lại [[Bắc Kinh]], dạy học cho con trai của [[Lý Thành Lương]] là bọn [[Lý Như Tùng]], [[Lý Như Bách]]. Năm sau Vị quay về Thiệu Hưng, hoàn thành việc chú thích ''Táng thư'' <ref>[[:zh:葬书|葬书]]/Táng thư có 1 quyển, là kinh điển đầu tiên của thuật phong thủy, tương truyền là do [[Quách Phác]] trước tác</ref>. Năm 1580, Vị đến kinh sư làm mạc liêu cho Trương Văn Cung; ông quen tính phóng túng, còn Văn Cung nghiêm khắc giữ lễ giáo, khiến đôi bên bất đồng. Vị uất ức thành bệnh, được con trai Từ Mai đón về quê nhà, từ đây không rời khỏi Sơn Âm nữa! (Sau này Văn Cung mất, Vị đến viếng, ôm áo quan mà khóc, không báo họ tên mà bỏ đi. Con trai Văn Cung là [[Trương Nhữ Lâm]] tham gia vào việc tập hợp và khắc in di cảo của Vị.)
''Cuồng cổ sử'' (viên sử đánh trống điên rồ) miêu tả hồn Nỉ Hành dưới âm ty đối chất với hồn Tào Tháo, một lần nữa đánh trống kể tội ông ta. ''Thúy hương mộng'' thuật lại truyền thuyết dân gian Nguyệt Minh hòa thượng cứu độ kỹ nữ Liễu Thúy. ''Thư Mộc Lan'' vay mượn nội dung bài nhạc phủ Mộc Lan thi của Bắc triều, kể chuyện cô gái Mộc lan thay cha tòng quân, nhưng thêm vào cái kết có hậu (Mộc Lan lập công, trở về lấy chồng). ''Nữ trạng nguyên'' miêu tả tài nữ [[Ngũ Đại Thập Quốc|thời Ngũ Đại]] là Hoàng Sùng Hỗ cải nam trang, tham gia khoa cử và trúng trạng nguyên. 3 vở đầu sử dụng Bắc khúc, riêng Nữ trạng nguyên lại dùng nam khúc.
 
[[Vương Ký Đức]] trong ''Khúc luật'' đánh giá: “Cao hoa (rực rỡ) sảng (sáng chói) tuấn, nùng (nồng) lệ (đẹp) kì (lạ) vĩ (lớn), không gì không có. Phải nói lời và người đạt đến cực tắc (chuẩn tác tối cao), đuổi kịp người [[Nhà Nguyên|Nguyên]]. <ref>Vương Ký Đức (chữ Hán: [[:zh:王骥德|王骥德]]), nhà biên kịch đời Minh, cháu họ của Vương Dương Minh, tác phẩm tiêu biểu là vở kịch ''Nam hoàng hậu'' (miêu tả mối tình đồng tính giữa [[Trần Văn đế]][[Hàn Tử Cao]]). '''Khúc luật''' (曲律) gồm 4 quyển, là tác phẩm lý luận về mọi phương diện trong sáng tác hý khúc, tán khúc</ref>
 
==Nghi án văn học: Kim Bình Mai==
Vị bị nghi ngờ là tác giả của [[Kim Bình Mai]], vì mối ác cảm của ông đối với [[Vương Thế Trinh]].
 
Sử cũ cho biết Vị căm ghét bọn Vương Thế Trinh, Lý Phàn Long, vì họ kỳ thị Tạ Trăn là kẻ áo vải mà đuổi ôngTạ taTrăn ra khỏi [[Thất Tử xã]]; bài thơ ''Nhập bát nhật tuyết'' và bức tranh ''Cửu mã ngữ nhân đồ, nhị ngữ túy tần đọa'' bộc lộ thái độ này của ông. ''Kim Bình Mai'' có tình tiết [[Binh bộ]] [[thượng thư]] [[Vương Phủ]] vì thua trận, chịu xử trảm, (trong thực tế Vương Phủ bị ám sát ở quê nhà, xem '''[[Tống sử]] – Vương Phủ truyện'''); còn cha của Vương Thế Trinh là [[Vương Dự]] thua mất Loan Hà, bị [[Minh Thế Tông]] xử trảm, dường như là đối tượng phù hợp để Vị chế giễu.
 
==Tham khảo==
433

lần sửa đổi