Khác biệt giữa các bản “Năm 0”

n
robot Thêm: mhr:0 ий; sửa cách trình bày
n (robot Thêm: pt:Ano zero)
n (robot Thêm: mhr:0 ий; sửa cách trình bày)
Tuy nhiên, có ít nhất 2 nhóm đưa năm 0 vào khi họ đánh số các năm trước các kỷ nguyên này: đó là các nhà thiên văn học và một số nhà sử học [[văn minh Maya|Maya]]. Ngoài ra, một số lịch ở [[Nam Á]] bắt đầu các tính toán của họ về năm từ năm 0.
 
== Bede ==
 
[[Bede]] là nhà sử học đầu tiên sử dụng năm trước công nguyên (TCN, viết tắt [[tiếng Anh]]: BC) và vì vậy là người đầu tiên chấp nhận quy ước là không có năm 0 giữa các năm trước công nguyên và công nguyên, trong cuốn sách ''[[Historia ecclesiastica gentis Anglorum]]'' (''Lịch sử giáo hội của người Anh'') của ông năm [[731]]. Các nhà sử học Thiên chúa trước đó sử dụng ''[[anno mundi]]'' (trong năm của thế giới"), hay ''anno Adami'' ("trong năm của Adam", bắt đầu muộn hơn 5 ngày, được người [[Africanus]] sử dụng), hay ''anno Abrahami'' ("trong năm của Abraham", bắt đầu muộn hơn 3.412 năm theo [[Septuagint]], được [[Eusebius]] sử dụng), tất cả đều gắn "một" với năm bắt đầu từ [[Ngày Sáng Tạo]], hoặc là sự sáng tạo ra [[Adam]], hoặc là ngày sinh của [[Abraham]] một cách tương ứng. Tất cả đều bắt đầu với năm 1 do hệ thống đếm số bắt đầu từ 1 mà không phải là 0. Bede chỉ đơn giản là tiếp nối truyền thống này để nói về kỷ nguyên AD. Người phát minh ra thuật ngữ AD là [[Dionysius Exiguus]] vào năm [[525]] đã không chỉ rõ là ông bắt đầu cách đếm của mình từ 1 hay từ 0 (cũng như ông không đề cập tới trước công nguyên).
Trong chương II quyển I của ''Lịch sử giáo hội'', Bede thông báo rằng [[Julius Caesar]] đã xâm lược nước Anh "trong năm thứ 693 sau khi xây dựng [[Roma]], nhưng là năm thứ 60 trước sự hiện thân của Chúa tôi", trong khi thông báo trong chương III, "trong năm Roma thứ 798, [[Claudius]]" cũng đã xâm chiếm nước Anh và "trong vài ngày ... đã kết thúc chiến tranh tại ... [năm] thứ 46 từ sự hiện thân của Chúa tôi" [http://www.fordham.edu/halsall/basis/bede-book1.html]. Mặc dù cả hai số liệu ngày tháng đều sai, nhưng chúng là đủ để kết luận rằng Bede đã không đưa năm 0 vào giữa BC và AD: 798 − 693 + 1 (vì các năm là bao gồm cả) = 106, nhưng 60 + 46 = 106, nó không còn chỗ cho năm 0. Thuật ngữ trong tiếng Anh "before Christ" (BC) ''không'' là sự phiên dịch trực tiếp của thuật ngữ Latinh "trước sự hiện thân của Chúa tôi" (tự nó không bao giờ được viết tắt), mà chỉ là cách dịch tương đương rút gọn: ''Sự hiện thân'' có nghĩa là sự đầu thai của [[Chúa Giê-su]], là ngày mà kể từ [[thế kỷ 4]] trở đi đã được kỷ niệm vào ngày [[25 tháng 3]] hàng năm, tức 9 tháng trước ngày mà ngày sinh của ông được kỷ niệm, [[25 tháng 12]]. Sử dụng 'BC' duy nhất của Bede đã tiếp tục được sử dụng không thường xuyên trong thời [[Trung cổ]] (mặc dù với năm chính xác). Sử dụng rộng rãi đầu tiên của thuật ngữ này (vài trăm lần) có trong ''Fasciculus Temporum'' của [[Werner Rolevinck]] năm [[1474]], sát cạnh các năm của thế giới (''anno mundi'').
 
== Các nhà thiên văn ==
Các nhà thiên văn học đưa năm 0 vào ngay trước năm 1. Lần sử dụng năm thiên văn 0 đầu tiên thông thường được cho là của [[Jacques Cassini]] trong cuốn ''Tables astronomiques'' (''Các bảng thiên văn'') năm [[1740]]. Lý do để đưa vào năm 0 của ông là (trang 5, dịch từ [[tiếng Pháp]]):
 
:Năm 0 là năm mà người ta cho rằng Chúa Giê-su ra đời, mà một số nhà viết sử đánh dấu là 1 trước ngày sinh của Chúa Giê-su và là năm mà chúng tôi đánh dấu là 0, làm sao để tổng các năm trước và sau Chúa Giê-su tạo ra khoảng thời gian là giữa các năm này, và trong đó các số chia hết cho 4 đánh dấu các năm nhuận trước cũng như sau Chúa Giê-su.
 
Nhưng [[Philippe de La Hire]] đã từng sử dụng năm 0 sớm hơn vào năm [[1702]] trong cuốn ''Tabulæ Astronomicæ'' (''Các bảng thiên văn'') của mình trong dạng ''Christum o.'' ("Chúa cứu thế 0") mà không có giải thích. Cả Cassini và La Hire sử dụng các năm BC (TCN) trước năm 0 của họ và các năm AD cho các năm sau đó (vì thế có trật tự 1 BC, 0, AD 1). Điều này giải thích tại sao Cassini thông báo rằng ''tổng'' của chúng tạo ra khoảng thời gian. Ví dụ, 1 + 1 = 2. Bắt đầu từ [[thế kỷ 19]], một số nhà thiên văn bắt đầu sử dụng các năm âm trước năm 0 của họ, trong khi các nhà thiên văn học khác vẫn tiếp tục sử dụng các năm BC trước năm 0 của họ. Vào giữa [[thế kỷ 20]], tất cả các nhà thiên văn học đã sử dụng các năm âm trước năm 0 (vì thế trật tự là −1, 0, 1). Vì vậy các nhà thiên văn học hiện đại có thể thông báo rằng ''hiệu'' của năm tạo ra khoảng thời gian, và nó đúng cho cả năm âm lẫn năm dương. Ví dụ 1 − (−1) = 2 và 2000 − 1999 = 1. Mặc dù 'AD' được bỏ qua trong những năm gần đây và chỉ để lại mỗi số, dấu dương (+) đôi khi vẫn được đưa vào đầu số. Do khả năng lẫn lộn với việc sử dụng trước đây của các năm TCN thiên văn, chỉ trong phiên bản hiện đại có thể nói rằng năm thiên văn 0 tương đương với năm lịch sử 1 TCN.
[[ISO 8601|ISO 8601:2004]] và ISO 8601:2000, nhưng không phải là ISO 8601:1988, sử dụng một cách rõ ràng cách đánh số năm thiên văn trong các hệ thống tham chiếu ngày tháng của mình. Do họ cũng chỉ rõ việc sử dụng của [[lịch Gregory đón trước]] cho tất cả các năm trước năm [[1582]], một số độc giả kết luận một cách sai lầm là năm 0 luôn luôn được đưa vào trong lịch này, trong khi điều đó là không bình thường. Định dạng "cơ bản" cho năm 0 là trong dạng 4 chữ số 0000, nó tương đương với năm lịch sử 1 TCN. Một vài định dạng "mở rộng" có thể là: -0000 và +0000, cũng như là các phiên bản 5 hay 6 chữ số. Các năm sớm hơn cũng có các phiên bản âm 4, 5 hay 6 chữ số, trong đó chúng có [[giá trị tuyệt đối]] nhỏ hơn so với giá trị tuyệt đối của các năm trước công nguyên tương ứng là một đơn vị, vì thế -0010 = 11 TCN v.v. Do chỉ có các ký tự [[ISO 646]] ([[ASCII]] 7-bit) là được cho phép trong ISO 8601 nên ký hiệu âm là dấu nối.
 
== Các lịch Nam Á ==
Mọi kỷ nguyên sử dụng trong các lịch [[lịch Hindu|Hindu]] và [[lịch Phật giáo|Phật giáo]], chẳng hạn như [[kỷ nguyên Saka]] hoặc [[Kali Yuga]], bắt đầu với năm 0 vì tất cả các lịch này sử dụng các cách tính năm theo kiểu năm trôi qua, năm khi đến hạn, hoặc năm đủ, ngược với phần lớn các lịch khác được sử dụng rộng rãi những năm gần đây. Năm đủ vẫn chưa trôi qua đối với bất kỳ ngày nào trong năm bắt đầu từ đầu kỷ nguyên, vì thế nó không thể là năm 1 — trái lại, nó là năm 0. Điều này tương tự như cách người phương Tây tính tuổi của một cá nhân — người đó chưa đạt đến 1 tuổi cho đến khi nào một năm đã trôi qua kể từ ngày người đó sinh ra (nhưng tuổi của người đó trong năm được tính theo số tháng/ngày cụ thể kể từ khi sinh ra chứ không nói là 0 tuổi; tuy nhiên, nếu tuổi của người đó tính theo năm và tháng thì có thể nói là (chỉ là ví dụ) 0 năm và 6 tháng tuổi).
 
== Các nhà sử học Maya ==
Nhiều nhà sử học [[văn minh Maya|Maya]] (nhưng không phải tất cả) cho rằng (hoặc đã từng cho rằng) năm 0 tồn tại trong lịch hiện đại và vì thế chỉ rõ rằng kỷ nguyên "Long Count" của [[lịch Maya]] đã diễn ra trong năm [[3113 TCN]] chứ không phải năm [[3114 TCN]]. Điều này đòi hỏi phải có trật tự 1 TCN, 0, 1 giống như trong các năm thiên văn thời kỳ đầu.
 
== Thiên niên kỷ thứ ba ==
Các nhà sử học cho rằng [[thiên niên kỷ thứ ba]] bắt đầu vào ngày [[1 tháng 1]] năm [[2001]] vì họ cho rằng kỷ nguyên Giê-su bắt đầu từ năm 1, trong khi nhiều người cho rằng nó bắt đầu vào ngày [[1 tháng 1]] năm [[2000]] vì khi đó số có giá trị đáng kể nhất của năm đã thay đổi từ 1 thành 2. Hệ thống [[đánh số năm thiên văn]] không thể sử dụng để hỗ trợ cho năm 2000 như là năm đầu tiên của thiên niên kỷ thứ 3 do sự không chắc chắn liên quan tới các thiên niên kỷ thiên văn. Đưa năm 0 vào trong thiên niên kỷ dương đầu tiên (0 tới 999) trong khi loại bỏ nó từ thiên niên kỷ âm đầu tiên (−1000 tới −1) là trước nhau bất nhất quán. Nhưng sự nhất quán lại tạo ra một kết quả dị thường: hoặc là năm 0 tách thiên niên kỷ dương đầu tiên (1 tới 1000) ra khỏi thiên niên kỷ âm đầu tiên (−1000 tới −1) hoặc nó được đưa vào cả hai (−999 tới 0 và từ 0 tới 999).
 
== Truyền thông đại chúng ==
 
Trong phim ''Back to the Future'' (Trở lại tương lai) tiến sĩ Emmett Brown ("Doc" Brown), người phát minh ra cỗ máy thời gian, đã nhập số liệu về "ngày sinh của [[Đấng Cứu thế]]" trên keypad là ''ngày [[25 tháng 12]] năm 0000''. Không chỉ có ngày tháng năm được nhập vào sử dụng các số của năm thiên văn, mà ngày tháng năm nhập vào còn hàm ý là [[Chúa Giê-su]] thực sự đã sinh trong năm này (theo các nguồn khác nhau thì ông đã sinh ra trong khoảng thời gian giữa các năm 8 TCN và năm 9), và ngoài ra hoạt động kỷ niệm của Thiên chúa giáo vào [[Lễ Nô-en]] trong ngày [[25 tháng 12]] là một ngày lễ lịch sử thực sự chứ không phải ngày truyền thống (các manh mối trong [[Kinh Thánh]] chỉ ra rằng Giê-su sinh ra vào mùa xuân (ví dụ, những người chăn cừu canh gác đàn cừu của họ trong đêm tại quyển 3 Phúc âm (Luke) của kinh Tân ước có lẽ đã có mặt để giúp đỡ ca đẻ). Người ta cũng cho rằng ngày 25 tháng 12 đã được chọn để tạo ra sự sự liên tục đối với những người tôn sùng đã từng cử hành các lễ hội đông chí Pagan). Sự mới lạ của phim là khi Doc nói rằng "giả sử là ngày này chính xác, tất cả mọi điều chúng ta phải làm là tìm đường tới Bethlehem!" - vì thế có khả năng là tiến sĩ Emmett Brown chỉ là một kẻ thích phô trương và/hoặc là khôi hài (đối với cả [[Marty McFly]] và khán giả của bộ phim).
[[da:År 0]]
[[de:Jahr null]]
[[mhr:0 ий]]
[[et:0. aasta]]
[[en:Year zero]]
170.641

lần sửa đổi