Mở trình đơn chính

Các thay đổi

n
tên bài chính, replaced: GuineaGuinée (3)
}}
 
'''Cộng hòa Sierra Leone''' (tên phiên âm tiếng Việt: '''Xi-ê-ra Lê-ôn''') là một quốc gia nằm ở [[Tây Phi]]. Sierra Leone giáp [[Guinée|Guinea]] về phía đông bắc, [[Liberia]] về phía đông nam và [[Đại Tây Dương]] về phía tây nam. Sierra Leone có diện tích 71.740 kilômét vuông (27.699 dặm vuông)<ref name="Sierra Leone">{{chú thích web| url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563681/Sierra_Leone.html| title="Sierra Leone"| author= Encarta Encyclopedia| accessdate = ngày 19 tháng 2 năm 2008}}</ref> và có [[khí hậu nhiệt đới]], với môi trường đa dạng từ [[xavan]] cho đến [[rừng mưa nhiệt đợi]].<ref name="Sierra Leone Geography">{{chú thích web| url=http://sbs.com.au/theworldnews/Worldguide/index.php3?country=178&header=3| title="Sierra Leone Geography"| author= The World Guide| accessdate = ngày 19 tháng 2 năm 2008}}</ref> [[Freetown]] là thủ đô và là thành phố lớn nhất.<ref name="Sierra Leone"/> Các thành phố lớn khác có dân số trên 100.000 dân gồm: [[Bo, Sierra Leone|Bo]], [[Kenema]], [[Koidu|Koidu Town]] và [[Makeni]].
 
Những cư dân định cư sớm ở Sierra Leone gồm các dân tộc [[người Sherbro|Sherbro]], [[người Temne|Temne]] và [[người Limba (Sierra Leone)|Limba]], và sau này là [[người Mende]],<ref name="Precolonial tribes">Kup (1961), p. 116</ref> dân tộc gọi xứ này là Romarong, và người Kono định cư ở phía đông của quốc gia này.<ref name="Sierra Leone2">{{chú thích web| url=http://www.1911encyclopedia.org/Sierra_Leone| title="Sierra Leone"| author= Classic Encyclopedia| accessdate = ngày 19 tháng 2 năm 2008}}</ref> Năm [[1462]], nhà thám hiểm [[người Bồ Đào Nha]] [[Pedro da Cintra]] đã đến đây và đặt tên cho xứ này là Serra de Leão, có nghĩa là 'Núi Sư Tử'.<ref name="Placenames of the World">Room (1995), p. 346-7</ref> Sierra Leone đã trở thành một trung tâm [[buôn bán nô lệ xuyên đại dương]] cho đến năm [[1787]], khi Freetown được thành lập bởi [[Sierra Leone Company]] làm nơi buôn ở cho những nười Đông Phi và [[Đông Ấn]] nô lệ trước đó.<ref name="History of Sierra Leone">{{chú thích web| url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ad45| title="History of Sierra Leone"| author= History World| accessdate = ngày 19 tháng 2 năm 2008}}</ref> Năm [[1808]], Freetown đã trở thành một thuộc địa của [[đế quốc Anh]] năm [[1896]], còn nội địa quốc gia này thuộc một xứ bảo hộ Anh quốc;<ref name="Sierra Leone2"/> năm [[1961]], hai xứ này kết hợp với nhau và giành được độc lập.
Tháng 5 năm 2002, Tổng thống Kabbah tái đắc cử với 70% số phiếu.
 
Lực lượng gìn giữ hoà bình của Liên Hợp Quốc đã rút đi năm 2005 để lại toàn bộ trọng trách về an ninh cho các lực lượng trong nước, tuy vậy còn lại một văn phòng của [[Liên Hiệp Quốc|Liên Hợp Quốc]] phụ trách về vấn đề dân thường nhằm hỗ trợ chính phủ. Căng thẳng leo thang liên quan đến các cuộc bầu cử theo kế hoạch vào năm 2007, tình hình kinh tế và chính trị ngày càng xấu đi ở [[Guinée|Guinea]], và tình trạng an ninh mong manh ở quốc gia láng giềng Liberia có thể là những thách thức đối với sự ổn định của Sierra Leone. Từ năm 2007, ông [[Ernest Bai Koroma]] được bầu là Tổng thống sau cuộc bầu cử hợp hiến, người dân hy vọng Sierra Leone sẽ bước vào thời kỳ phát triển ổn định.
 
== Địa lí ==
{{main|Địa lý Sierra Leone}}
Quốc gia ở [[Tây Phi]], nằm giữa [[Guinée|Guinea]] và [[Liberia]], Tây giáp [[Đại Tây Dương]]. Địa hình gồm vùng cao nguyên đá hoa cương phía đông, sâu bên trong nội địa là ngọn [[núi Loma]] (đỉnh [[Bintumani]], 1.948 m), vùng đồng bằng duyên hải với các cửa sông ẩn sâu vào trong đất liền và các rừng nước dọc theo bờ biển.
 
== Chính trị ==