Khác biệt giữa các bản “Thổ dân tại Brasil”

không có tóm lược sửa đổi
 
[[Tập tin:Menina da etnia Terena.jpg|thumb|200px|Một bé gái thổ dân [[Terena people|Terena]]]]
'''Thổ dân tại Brazil''' ({{lang-pt|povos indígenas no Brasil}}), hay '''NngườiNgười Brazil gốc''' ({{lang-pt|nativos brasileiros}}), gồm một nhóm nhiều [[sắc tộc]] sống tại vùng ngày nay là [[Brazil]] từ trước khi các đợt thám hiểm của [[Châu Âu]]an diễn ra vào khoảng năm 1500. UnlikeKhác với [[Christopher Columbus]], whongười thoughtnghĩ hemình hadđã reached thetới [[EastĐông IndiesẤn]], thenhững [[Portugal|Portuguese]]người Bồ Đào Nha, mostnổi notablytiếng nhất là [[Vasco da Gama]], hadđã alreadytới reachedẤn IndiaĐộ viatrước thebằng Indianđường Oceanbiển routeẤn whenĐộ Dương khi theyhọ reachedđến [[Brazil]].
 
Nevertheless, thevậy, wordtừ ''índios'' ("IndiansNgười Ấn Độ") wasđược bydùng thenlúc establishedđó tođể designatechỉ thenhững peoplengười of thethuộc [[NewTân Thế Worldgiới]] and continuestiếp totục beđược usedsử todaydụng inngày thenay Portuguesetrong languagetiếng toBồ designateĐào these peopleNha, whiletrong thekhi peoplenhững ofngười [[IndiaẤn Độ]] arethực calledsự được gọi là ''indianos'' in ordernhằm tophân distinguishbiệt thehai twongười.
 
Tại thời điểm tiếp xúc với người châu Âu, những [[người bản địa]] tại Brazil phần lớn theo truyền thống bán [[du mục]] trong những bộ lạc kiếm găn trên săn bắt, đánh cá, hái lượm và nông nghiệp. Rất nhiều trong số ước tính hơn 2,000 quốc gia và bộ lạc tồn tại trong thế kỷ thứ 16 bị biến mất vì cuộc thực dân hóa của châu Âu, và rất nhiều bị đồng hóa vào dân Brazil nói chung.
At the time of European contact, some of the [[indigenous peoples|indigenous people]] were traditionally mostly semi-[[nomadic]] tribes who subsisted on [[hunting]], [[fishing]], [[hunter-gatherer|gathering]], and migrant [[agriculture]]. Many of the estimated 2,000 nations and tribes which existed in the 16th century suffered extinction as a consequence of the European settlement, and many were assimilated into the Brazilian [[population]].
 
Một phần lớn dân số thổ dân bị biến mất bởi những dịch bệnh mà người châu Âu mang tới, từ đỉnh điểm của hằng triệu người của thời Colombo cho đến khoảng 300,000 vào năm 1997, ảnh hưởng khoảng 200 bộ lạc. Dù vậy, con số chính xác có thể lớn hơn nhiều nếu tính tới cả những người thổ dân sống tại tất cả những thành phố Brazil ngày này. Một cuộc khảo sát ngôn ngữ học cách đây khá lâu<ref>Rodrigues 1985</ref> cho thấy có 188 ngôn ngữ thổ dân tại Brazil với tổng cộng 155,000 ngàn người.
The indigenous population was largely killed off by European diseases, declining from a pre-Columbian high of millions to some 300,000 (1997), grouped into some 200 tribes. However, the number could be much higher if the urban indigenous populations are counted in all the Brazilian cities today. A somewhat dated linguistic survey<ref>Rodrigues 1985</ref> found 188 living [[Languages of Brazil|indigenous languages]] with 155,000 total speakers.
 
OnVào Januaryngáy 18, tháng 1 năm 2007, [[Fundação Nacional do Índio|FUNAI]] reportedbáo thatcáo itrằng had confirmedtổng thecộng presence67 ofbộ 67lạ differentchưa uncontactedtiếp tribesxúc invới thế giới bên ngoài tại [[Brazil]], uptăng fromlên từ con số 40 inbộ lạc của năm 2005. WithVới thiscon additionsố này Brazil hasđã nowvượt surpassedqua [[New Guinea]], astrở thethành countrynước having thesố largestbộ numberlạc ofchưa [[uncontactedtiếp peoples|uncontactedxúc people]]với thế giới bên ngoài nhiều nhất.
 
Những người thổ dân tại Brazil đã có những đóng góp đáng kể và có thể nhận thấy ở khắp nơi với những kiến thức y tế mà ngày nay được dùng bởi các hãng dược hay trong việc phát triển văn hóa, nông nghiệp, ví dụ như việc trồng thuốc lá, cassava và một số loại cây khác.
Brazilian indigenous people have made substantial and pervasive contributions to the world's medicine with knowledge used today by pharmaceutical corporations, material, and cultural development—such as the domestication of [[tobacco]], [[cassava]], and other crops.
 
InTrong thekhảo lastsát [[Brazilian Institute of Geography and Statistics|IBGE]] censusgần đây nhất (2010), 817,000 Braziliansngười classifiedBrazil themselvestự asnhận [[Indigenousmình peoples|indigenous]]là thổ dân.
 
==Nguồn gốc==
[[Tập tin:Parque Indígena do Xingu.jpg|thumb|[[Xingu (people)|Xingu]], một [[vùng lãnh thổ thổ dân]] thuộc Brazil]]
Những câu hỏi về việc định cư của người châu Mỹ đã làm nảy sinh một số giả thuyết. Nguồn gốc của thổ dân ngày nay vẫn còn là một chủ đề gây tranh cãi giữa các nhà khảo cổ học. Quan điểm truyền thống là con người vào [[kỷ băng hà]] gần đây nhất đã di cư từ [[Siberia]] sang châu Mỹ, hiện đang bị thách thức bởi những nhà khảo cổ học Nam Mỹ. Những giả thuyết nhằm giải thích cho những chứng cứ về việc tiếp xúc giữa những người châu Mỹ và châu Á, châu Phi hay châu Âu là chủ đề bị tranh cãi gay gắt. Những thí nghiệm như thí nghiệm [[Kon-Tiki]] và [[chuyến du hành Kantula]] cho thấy con người có thể đi về hướng tây theo [[dòng Humboldt]] từ Nam Mỹ đến [[Polynesia]].
Questions about the original [[settlement of the Americas]] has produced a number of hypothetical models. The origins of these indigenous people are still a matter of dispute among [[Archaeology|archaeologists]]. The traditional view, which traces them to [[Siberia]]n migration to the Americas at the end of the last [[Wisconsin glaciation|ice age]], has been increasingly challenged by [[South America]]n archaeologists. [[Polynesian navigation#Theories|Theories]] to explain evidence of [[pre-Columbian trans-oceanic contact]] with the Americas by Asian, African, or Oceanic people is generally the topic of significant debate. [[Experimental archaeology|Demonstrations]] such as [[Kon-Tiki]] and the [[Kantuta Expeditions]] demonstrated the ability to travel westward with the [[Humboldt Current]] from South America to [[Polynesia]].
 
===Giả thuyết Kỷ Băng hà Siberia===
Các bằng chứng về [[Anthropology|Anthropologicalgen]] and [[Genetics|geneticnhân chủng học]] evidencecho indicatesthấy thatphần mostlớn Amerindiannhững peoplengười descendedthổ fromdân migrantchâu peopleMỹ from [[Northnguồn Asia]]gốc từ những người di cư từ Bắc Á ([[Siberia]]), whonhững enteredngười theđã Americasđến acrosschâu theMỹ theo [[Beringeo Straitbiển Bering]] orhoặc alongdọc thetheo westernđường coastbờ ofbiển Northphía AmericaTây inBắc atMỹ leasttheo threeít separatenhất waves.ba Indòng Brazil,hải particularly,lưu. mostCụ nativethể tribestại whoBrazil, werephần livinglớn innhững thebộ landlạc bythổ 1500dân aresống thoughtvào tokhoảng benăm descended1500 fromđược thexem firstnhư Siberianhậu waveduệ ofcủa migrants,dòng whongười aredi believed totừ haveSiberia crossedtheo theđường nối [[Bering Land BridgeBeringia]] atvào thecuối endkỉ ofbăng the lastgần Iceđây Age,nhất vào betweenkhoảng 13,000 andđến 17,000 yearsnăm beforetrước the presentđây. ADòng người di cư đầu tiên có thể migrantđã wavephải wouldmất havemột takenthời somegian timemới aftertới initialđược entryvùng tongày reachnay present-day Brazil, probably enteringlẽ theđi theo lưu vực [[Amazonsông RiverAmazon]] basintừ fromphía thetây Northwestbắc. (TheDòng người di cư secondthứ andhai third migratorythứ wavesba fromtừ Siberia, whichđược arexem thoughtnhư to havetiền generatedbối thecủa người [[Athabaskan]], [[Aleut peoples|Aleut]], [[Inuit]], and [[Yupik peoples|Yupik people]], apparently did notràng reachkhông fartherđi thanxa thequá southernphía [[Unitednam States]]nước andMỹ và [[Canada]], respectively).{{citation needed|date=December 2010}}
 
AnPhân analysistích ofDNA [[Geneticcủa historythổ ofdân indigenouschâu peoplesMỹ ofcho thethấy Americas|Amerindianphần Y-chromosomelớn DNA]]dân indicatessố specificNam clusteringMỹ of muchnhững ofđặc theđiểm Southgiống Americannhau populationvà Y-chromosome. TheTính đa dạng và phân bố của [[Microsatellite (genetics)|micro-satellite]] diversitycụ andthể distributionscho ofNam theMỹ Ycho thấy một lineagephần specificdân tosố Souththổ Americadân indicateschâu thatMỹ certainđã Amerindianbị populations havelập beenhóa isolatedtừ sincelúc thechâu initiallục colonizationbị ofthuộc theđía regionhóa.<ref name=subclades>{{cite web
|url=http://64.40.115.138/file/lu/6/52235/NTIyMzV9K3szNTc2Nzc=.jpg?download=1
|title=Summary of knowledge on the subclades of Haplogroup Q
167

lần sửa đổi