Khác biệt giữa các bản “Angkor Wat”

không có tóm lược sửa đổi
 
{{Có chứa chữ viết Khmer}}
 
{{Hinduism}}
{{Buddhism}}
== Lịch sử ==
Một trong những người châu Âu đầu tiên đặt chân đến Angkor là [[António da Madalena]], một nhà sư người [[Bồ Đào Nha]] đến đây vào năm 1586 và nói rằng "nó là một kiến trúc phi thường mà không giấy bút nào tả xiết, chủ yếu là vì nó không giống bất kỳ công trình nào khác trên thế giới. Nó có những tòa tháp, lối trang trí và tất cả sự tinh xảo mà con người có thể tưởng tượng ra."<ref>Higham, ''The Civilization of Angkor'' pp. 1–2.</ref>
 
Cho đến thế kỷ 17, Angkor Wat vẫn chưa hoàn toàn bị bỏ hoang và có chức năng như một đền thờ Phật giáo. Mười bốn bản khắc chữ có niên đại từ thế kỷ thứ 17 được phát hiện ở khu vực Angkor, cho thấy những người hành hương Phật giáo [[Người Nhật|Nhật Bản]] có thể đã thành lập các khu định cư nhỏ cùng với người dân địa phương Khmer.<ref name="Nikkei">{{cite web |title =Japanese Diaspora - Cambodia | author = Masako Fukawa | author2 = Stan Fukawa |date = 6 Nov 2014 | website = Discover Nikkei | url =http://www.discovernikkei.org/en/journal/2014/11/6/japanese-diaspora-cambodia/ | accessdate =18 October 2015}}</ref> Cũng vào thời điểm đó, các du khách Nhật nghĩ rằng ngôi đền là khu vườn nổi tiếng [[Jetavana]] của [[Đức Phật]], ban đầu nằm trong vương quốc [[Magadha]], Ấn Độ.<ref>{{cite journal | title = Au-dela du plan Japonais du XVII siècle d'Angkor Vat, (A XVII century Japanese map of Angkor Wat) |author = Abdoul-Carime Nasir |url =http://aefek.free.fr/iso_album/carteangkor_jetavana.pdf | language =French |accessdate =18 October 2015}}</ref> Bản khắc nổi tiếng nhất kể về [[Ukondafu Kazufusa]], người đón chào [[Lễ hội Chol Chnam Thmay|năm mới của người Khmer]] tại Angkor Wat năm 1632.<ref>{{cite web | title = History of Cambodia, Post-Angkor Era (1431 - present day) | work = Cambodia Travel |url =http://www.cambodia-travel.com/khmer/post-angkor.htm |accessdate =18 October 2015}}</ref>
 
Giữa thế kỷ 19, nhà tự nhiên học và thám hiểm người Pháp [[Henri Mouhot]] đã đến đây và giúp phương Tây biết đến Angkor Wat nhiều hơn bằng các ghi chép của mình. Trong đó ông viết:
 
<blockquote>"Một trong những ngôi đền đó-một đối thủ của [[đền Solomon]], và được một số [[Michelangelo]] thời cổ đại dựng lên - có thể có một chỗ đứng trang trọng bên cạnh những công trình đẹp nhất của chúng ta. Nó vĩ đại hơn tất cả những gì người [[Hy Lạp cổ đại|Hy Lạp]] hay [[La Mã cổ đại|La Mã]] để lại cho chúng ta, và thể hiện một sự tương phản đáng buồn cho tình trạng man rợ mà đất nước đang dínhmắc vàophải."<ref>Quoted in [http://www.cambodianview.com/documents/articles/Brief_Presentation.pdf Brief Presentation by Venerable Vodano Sophan Seng]</ref></blockquote>
Mouhot, cũng giống như những người phương Tây khác, khó tin rằng người Khmer có thể xây dựng được ngôi đền và đã ngỡ rằng nó được xây dựng cùng thời với thành Rome. Lịch sử thực sự của Angkor Wat chỉ được ráp nối lại với nhau bởi các bằng chứng nghệ thuật và bút tích được thu thập trong quá trình dọn dẹp và phục dựng trên cả khu vực Angkor. Không có nhà ở hoặc dấu vết gì của việc định cư như đồ dùng nấu ăn, vũ khí hoặc trang phục thường thấy tại các địa điểm cổ đại. Thay vào đó là các bằng chứng của một di tích lịch sử.<ref name="Southeast Asia 1995 p. 67-99">''Time Life Lost Civilizations series: Southeast Asia: A Past Regained'' (1995). p.67–99</ref>
 
Angkor Wat, nằm ở {{Coord|13|24|45|N|103|52|0|E|type:landmark_region:KH|display=inline}}, là một sự kết hợp độc đáo của chùa chiền và núi. Angkor Wat đạt thiết kế tiêu chuẩn của đền thờ cấp quốc gia và các tiêu chuẩn sau này của phòng trưng bày hiện đại. Ngôi đền là một đại diện của [[núi Meru]], quê hương của các vị thần: các quincunx trung tâm của tháp tượng trưng cho năm đỉnh núi, và các bức tường và hào tượng trưng cho các dãy núi bao quanh và đại dương.<ref name="multiref2">Freeman and Jacques p. 48.</ref> Khả năng đi vào các khu vực trên cao của đền thờ càng ngày càng khó, với các giáo dân chỉ được vào tầng thấp nhất.<ref>Glaize p. 62.</ref>
 
Không giống như hầu hết các ngôi chùa Khmer, Angkor Wat được định hướng về phía tây hơn là phía đông. Điều này đã khiến nhiều người (kể cả [[Maurice Glaize]] và [[George Coedès]]) đã kết luận rằng Suryavarman dự định xây đền này làm lăng mộ của mình.<ref name=Coedes>{{chú thích sách|last= Coedès|first= George|authorlink= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1 |pages=162 }}</ref><ref>The diplomatic envoy Zhou Da Guan sent by Emperor [[Temür Khan]] to Angkor in 1295 reported that the head of state was buried in a tower after his death, and he referred to Angkor Wat as a mausoleum</ref> Thêm bằng chứng cho quan điểm này là các bức phù điêu, mà tiến hành trong một hướng ngược chiều kim đồng hồ-prasavya trong tiếng Hindu-vì đây là mặt trái của thứ tự bình thường. Nghi lễ diễn ra trong trật tự ngược trong nghi thức tang lễ Brahminic.<ref name="multiref1" /> Nhà khảo cổ học [[Charles Higham]] cũng tìm thấy và mô tả một cái lọ có thể là một cái lọ dùng để chứa tro đã được tìm thấy trong tháp trung tâm.<ref name="multiref3">Higham, ''The Civilization of Angkor'' p. 118.</ref> Đền đã được đề cử là như là khoản chi phí lớn nhất cho việc xây dựng lăng mộ để lưu trữ xác người chết.<ref name="Scarre p. 81-85">Scarre, Chris editor "The Seventy Wonders of the Ancient World", p.&nbsp;81–85 (1999) Thames & Hudson, London</ref> Tuy nhiên Freeman và Jacques lưu ý rằng một số ngôi đền khác của Angkor có định hướng khác với định hướng Đông nói chung, và cho rằng việc định hướng Angkor Wat là vì nghi lễ thờ cúng Vishnu, vị thần có liên quan với phương Tây.<ref name="multiref2" />
 
[[Eleanor Mannikka]] đã đề xuất một lời giải thích thêm về Angkor Wat. Dựa trên định hướng và kích thước của ngôi đền, và trên các nội dung và cách sắp xếp các phù điêu, bà lập luận rằng cấu trúc đền đại diện cho một kỷ nguyên mới với tuyên bố hòa bình dưới thời vua [[Suryavarman II]]: "vì các số đo của chu kỳ thời gian mặt trời và mặt trăng đã được gắn vào không gian thiêng liêng của Angkor Wat, nhiệm vụ cai quản đất nước thiêng liêng này được chạm khắc vào phòng và hành lang ngôi đền, với ý nghĩa là để duy trì quyền lực của nhà vua và để tôn vinh và thờ phượng các vị thần ở trên trời."<ref>[[Eleanor Mannikka|Mannikka, Eleanor]]. [http://huntingtonarchive.osu.edu/seasia/angkor.html Angkor Wat, 1113–1150]. (This page does not cite an author's name.)</ref><ref>Stencel, Robert, Fred Gifford, and Eleanor Moron. "Astronomy and Cosmology at Angkor Wat." ''Science'' 193 (1976): 281–287. (Mannikka, née Moron)</ref> Nhận xét của Mannikka đã được đón nhận với sự kết hợp giữa quan tâm và hoài nghi trong giới học thuật.<ref name="multiref3" /> Bà đã nhận xét khác hẳn với những suy đoán của những người khác, chẳng hạn như [[Graham Hancock]], rằng Angkor Wat là một phần của việc mô phỏng chòm sao [[Thiên Long]].<ref>Transcript of [http://www.grahamhancock.com/horizon/horizon_script_2.htm Atlantis Reborn], broadcast [[BBC Two|BBC2]] ngày 4 tháng 11 năm 1999.</ref>[[Tập tin:Apsaras AngkorWat Kambodscha2001.jpg|nhỏ|Hình tượng nữ thần Apsara tại đền]]
 
=== Phong cách ===
[[File:Angkorwat(rear).JPG|thumb|260px|left|Angkor Wat nhìn từ phía sau]]
 
Angkor Wat là ví dụ điển hình của phong cách cổ điển của [[Kiến trúc Khmer|kiến ​​trúc Khmer—phongKhmer]]—phong cách Angkor Wat. Cho đến thế kỷ thứ 12, các kiến ​​trúc sư Khmer đã trở nên thành thục và tự tin trong việc sử dụng đá[[Cát kết|sa thạch]] (chứ không phải là gạch hoặc [[đá ong]]) làm vật liệu xây dựng chính. Hầu hết các khu vực có thể nhìn thấy là các khối sa thạch, trong khi đá ong đã được sử dụng cho các bức tường bên ngoài và cho các bộ phận cấu trúc ẩn. Các vật liệu được sử dụng để kết nối các khối vẫn chưa được xác định, mặc dù các loại [[nhựa tự nhiêncây]] hoặc [[vôi tôi]] đã được gợinhắc ýđến.<ref>[http://www.gacp-angkor.de/ German Apsara Conservation Project] Building Techniques, p. 5.</ref>
 
Ngôi đền đã nhận được sự tán thưởng cho sự hài hòa trong thiết kế của mình. Theo Maurice Glaize, một người bảo tồn giữa thế kỷ 20 của Angkor, ngôi đền "đã đạt tới sự hoàn hảo kinh điển bởi sự hoành tráng được tiết chế của các yếu tố cân bằng và sự sắp xếp chính xác về tỷ lệ. Nó là một tác phẩm của sức mạnh, sự thống nhất và phong cách."<ref>Glaize p. 25.</ref>
[[File:Angkor-Wat-from-the-air.JPG|thumb|Angkor Wat nhìn từ trên cao]]
 
Về mặt kiến ​​trúc, các yếu tố đặc trưng của phong cách bao gồm: các tháp dạng oval giống như búp [[Sen hồng|sen]]; các phònghành lang nhỏ để mở rộng lối đi; các phòng dọc theo các trục để kết nối các khoảnh sân; và các bậc thang hình chữ thập xuất hiện dọc theo các trục chính của ngôi đền. Các yếu tố trang trí điển hình là devata (hoặc apsara), phù điêu, và trên các bức tường áp mát là các vòng hoa lớn và những cảnh dẫn truyện .Các bức tượng của Angkor Wat được đánh giá là bảo thủ, thiếu sinh động và thiếu hấp dẫn hơn những công trình ở trên.<ref>APSARA authority, [http://www.autoriteapsara.org/en/angkor/art/styles/angkorian/angkor_vat.html Angkor Vat Style]</ref> Các yếu tố khác của thiết kế đã bị phá hủy bởi nạn cướp bóc và thời gian, bao gồm vữa mạ vàng trên tháp, lớp mạ vàng trên một số bức phù điêu, và các tấm trần và cửa ra vào bằng gỗ.<ref>Freeman and Jacques p. 29.</ref>
 
== Angkor Wat ngày nay ==
394

lần sửa đổi