Khác biệt giữa các bản “Tam quốc chí”

n
clean up, replaced: → (2) using AWB
n (clean up, replaced: → (2) using AWB)
''Ngụy chí'' xếp các [[Hoàng đế]] nhà [[Tào Ngụy|Ngụy]] vào bản kỷ, [[Tào Tháo]] tuy chỉ xưng vương, chưa lên ngôi Hoàng đế nhưng cũng được xếp vào bản kỷ. Có 4 quyển bản kỷ là ''Vũ Đế kỷ'' ([[Tào Tháo]]), ''Văn Đế kỷ'' ([[Tào Phi]]), ''Minh Đế kỷ'' ([[Tào Duệ]]) và ''Tam Thiếu Đế kỷ'' ([[Tào Phương]], [[Tào Mao]] và [[Tào Hoán]]). Các văn thư nói về việc các vua Ngụy xưng vương, xưng đế, trị nước và việc tang đều không chép (ngoại trừ chiếu nhường ngôi của [[Hán Hiến Đế]] - ''Hán Hiến Đế thiện nhượng sách văn'', các văn thư khác chỉ do [[Bùi Tùng Chi]] chú thích).
 
''Thục chí'' xếp [[Lưu Bị]] vào liệt truyện tức ''Tiên chủ truyện'' (mặc dù Lưu Bị xưng đế), không gọi trực tiếp tên húy, khi chết dùng chữ ''tồ'' (殂) ngang địa vị với chữ ''băng'' (崩)<ref>[[Kinh Thư]] trong phần ''Nghiêu điển'' đã dùng chữ ''tồ'' để chỉ cái chết của [[Nghiêu|Đường Nghiêu]] ''"Nhị thập hữu bát tải, đế nãi tồ lạc"''. Vào thời Tam quốc chữ ''tồ'' thường được dùng cho đế vương, như [[Gia Cát Lượng]] trong phần đầu [[Xuất sư biểu]] đã viết: ''"Tiên đế sáng nghiệp vị bán nhi trung đạo băng tồ"''.</ref>. Các văn thư nói về việc [[Lưu Bị]] xưng vương, xưng đế, trị nước và việc tang đều chép đầy đủ (có thể do tình lưu luyến với cố quốc). Hoàng đế thứ hai nhà [[Thục Hán]] là [[Lưu Thiện]] được xếp vào ''Hậu chủ truyện''.
 
''Ngô chí'' trong nguyên bản gọi thẳng tên húy các vua [[Đông Ngô]] như ''Tôn Quyền truyện'', ''Tôn Lượng Tôn Hưu Tôn Hạo truyện''; cách gọi hiện nay ''Ngô chủ truyện'', ''Tam tự chủ truyện'' là do người đời sau sửa lại. Về việc [[Tôn Quyền]] tuyên bố xưng đế, trong phần ''Ngô chủ truyện'' có chép câu ''"Nam giao tức Hoàng đế vị"'' (lên ngôi Hoàng đế ở đàn Nam giao), còn văn thư đăng đàn tế cáo trời đất thì không chép, chỉ có trong phần chú thích của [[Bùi Tùng Chi]].
* [[Trần Lưu kỳ cựu truyện]] của [[Tô Lâm]], ghi chép về các nhân vật ở quận Trần Lưu
* [[Trần thị phả]], khuyết danh, có liên quan với gia tộc [[Trần Thái]]
* [[Trần Tư vương tập]], thu thập các tác phẩm của [[Tào Thực]]
* [[Tào công tập]], thu thập các tác phẩm của [[Tào Tháo]]
* [[Tào Chí biệt truyện]], ghi chép về [[Tào Chí]]
===Bổ sung phần chí===
* [[Diêu Chấn Tông]], ''Tam quốc nghệ văn chí''; [[Hầu Khang]], ''Bổ Tam quốc nghệ văn chí''
 
* [[Hồng Tự Tôn]], ''Tam quốc chức quan biểu''
 
* [[Hồng Lượng Cát]], ''Tam quốc cương vực chí'', ''Bổ Tam quốc cương vực chí bổ chú''. Về sau có [[Ngô Tăng Cẩn]], ''Tam quốc quận huyện biểu phụ khảo chứng''; [[Dương Thủ Kính]], ''Tam quốc quận huyện biểu bổ chính''; [[Kim Triệu Phong]], ''Hiệu bổ Tam quốc cương vực chí''.
 
* [[Vương Hân Phu]], ''Bổ Tam quốc bình chí''
 
* [[Đào Nguyên Trân]], ''Tam quốc thực hóa chí''
 
===Bổ sung phần biểu===
* [[Tạ Chung Anh]], ''Tam quốc cương vực biểu'', ''Tam quốc cương vực biểu nghi''
 
* [[Chu Gia Du]], ''Tam quốc kỷ niên biểu''
 
* [[Tạ Chung Anh]], ''Tam quốc đại sự biểu''; [[Trương Thủ Thường]], ''Tam quốc đại sự biểu bổ chính''
 
* [[Vạn Tư Đồng]] trong ''Lịch đại sự biểu'' có ''Tam quốc đại sự niên biểu'', ''Tam quốc Hán quý phương trấn niên biểu'', ''Ngụy tướng tương đại thần niên biểu'', ''Tam quốc chư vương thế biểu'', ''Ngụy quốc tướng tương đại thần niên biểu'', ''Ngụy tướng tương đại thần niên biểu'', ''Ngụy phương trấn niên biểu'', ''Hán tướng tương đại thần niên biểu'', ''Ngô tướng tương đại thần niên biểu''.
 
* [[Hoàng Đại Hoa]], ''Tam quốc chí tam công tể phụ niên biểu''
 
* [[Chu Minh Thái]], ''Tam quốc chí thế hệ biểu''; [[Đào Nguyên Trân]], ''Tam quốc chí thế hệ biểu bổ di phụ đính ngụy''
 
''
* '''''"Tư Mã Chiêu chi tâm, lộ nhân sở tri"''''' (lòng dạ Tư Mã Chiêu, người ngoài đường cũng biết): Ngụy thư quyển 4, [[s:zh:三國志/卷04|Tam Thiếu Đế kỷ]], [[Bùi Tùng Chi]] dẫn sách [[Hán Tấn Xuân Thu]] của [[Tập Tạc Xỉ]] viết: [[Tào Mao|Đế]] kiến uy quyền nhật khứ, bất thăng kỳ phẫn. Nãi triệu thị trung [[Vương Thẩm]], thượng thư [[Vương Kinh]], tán kỵ thường thị [[Vương Nghiệp]], vị viết: "Tư Mã Chiêu chi tâm, lộ nhân sở tri dã. Ngô bất năng tọa thụ phế nhục, kim nhật đương dữ khanh tự xuất thảo chi" = Vua thấy uy quyền càng ngày càng mất, không nén nổi căm giận. Bèn triệu quan thị trung Vương Thẩm, quan thượng thư Vương Kinh và tán kỵ thường thị Vương Nghiệp, nói rằng: "Lòng dạ Tư Mã Chiêu, người ngoài đường cũng biết. Ta không thể ngồi yên chịu nhục, hôm nay muốn cùng các khanh đi thảo phạt nghịch tặc" (帝見威權日去,不勝其忿。乃召侍中王沈、尚書王經、散騎常侍王業,謂曰:「[[s:zh:三國志/卷04|司馬昭之心,路人所知也]]。吾不能坐受廢辱,今日當與卿自出討之。」
 
* '''''"Lão sinh thường đàm"''''' (lời thầy đồ thường nói): Ngụy thư quyển 29, [[s:zh:三國志/卷29#管辂|Quản Lộ truyện]], [[Đặng Dương]] nói với [[Quản Lộ]]: "Thử lão sinh chi thường đàm" (此[[s:zh:三國志/卷29#管辂|老生之常譚]] - Đó là lời lũ thầy đồ thường nói). Quản Lộ đáp: "Phù lão sinh giả kiến bất sinh, thường đàm giả kiến bất đàm" (夫老生者見不生,常譚者見不譚 - Lão sinh đã thấy thì không sinh, thường đàm đã thấy thì không đàm)
 
* '''''"Lạc bất tư Thục"''''' (vui không nhớ đến nước Thục nữa): Thục thư quyển 3, [[s:zh:三國志/卷33|Hậu chủ truyện]], [[Bùi Tùng Chi]] dẫn sách [[Hán Tấn Xuân Thu]] của [[Tập Tạc Xỉ]] viết: [[Tư Mã Chiêu|Vương]] vấn [[Lưu Thiện|Thiện]] viết: "Phả tư [[Thục Hán|Thục]] phủ?" Thiện viết: "Thử gian lạc, bất tư Thục" = Vương hỏi Thiện rằng: "Có nhớ nước Thục không?" Thiện đáp: "Ở đây vui lắm, không nhớ nước Thục nữa" (王問禪曰:「頗思蜀否?」禪曰:「此間[[s:zh:三國志/卷33|樂,不思蜀]]。)