Khác biệt giữa các bản “Tấn Vũ Đế”

không có tóm lược sửa đổi
'''Tấn Vũ Đế''' ([[chữ Hán giản thể|tiếng Hoa giản thể]] '''晋武帝''', [[Chữ Hán phồn thể|Tiếng Hoa phồn thể]] '''晉武帝''', [[bính âm Hán ngữ|bính âm]] '''jìn wǔ dì''', [[Wade-Giles|wg]] '''Chin Wu-ti'''), tên thật là '''Tư Mã Viêm''' (司馬炎), [[Tên chữ (người)|tên tự]] là '''An Thế''' (安世) ([[236]] – [[16 tháng 5]] năm [[290]]), là Hoàng đế đầu tiên của [[nhà Tấn|nhà Tây Tấn]] (266-316) trong [[lịch sử Trung Quốc]]. Ông là người có công thống nhất Trung Hoa, chấm dứt thời chia cắt [[Tam Quốc]].
 
== Thời trẻ ==
== Thừa hưởng cơ nghiệp cha ông ==
 
=== Thân thế ===
Tư Mã Viêm là cháu nội [[Tư Mã Ý]], con trai trưởng [[Tư Mã Chiêu]], mẹ ông là Vương Nguyên Cơ, con gái của Vương Túc. Khi Tư Mã Viêm lớn lên, dòng họ Tư Mã đã nắm quyền thao túng Triều đình nhà Ngụy thời Tam Quốc.
 
Năm 263, [[Tư Mã Chiêu]] điều binh diệt nước Thục Hán, được vua Ngụy phong tước Tấn Vương. Năm 265, Chiêu ốm nặng, có người khuyên nên lập Tư Mã Du là người hương hỏa của Tư Mã Sư, nhưng Chiêu không nghe theo mà lập con cả Tư Mã Viêm.
 
=== Thừa hưởng cơ nghiệp cha ông ===
Tư Mã Viêm lên ngôi Tấn Vương, không lâu sau đó đã bắt Hoàng đế [[Tào Hoán]] của [[Tào Ngụy]] thoái vị và giao lại Triều đình cho mình vào ngày Nhâm Tuất (13) tháng 12 năm Ất Dậu (tức [[4 tháng 2]] năm 266). Ông lên ngôi Hoàng đế vào ngày Bính Dần (17) cùng tháng (tức [[8 tháng 2]]), tức là vua '''Tấn Vũ Đế''', vương triều Tây Tấn được thành lập.
 
 
=== Thống nhất Trung Hoa ===
Các lực lượng chống đối trung thành với nhà Ngụy đều không còn, các đại thần khuyên ông nên đánh nốt nước [[Đông Ngô|Ngô]] vì Vua Ngô là [[Tôn Hạo]] là kẻ tàn bạo đang mất lòng dân. Sau mấy lần do dự, cuối cùng Tư Mã Viêm sai [[Đỗ Dự]], [[Vương Tuấn (đầu Tây Tấn)|Vương Tuấn]] cùng Tư Mã Du mang quân Nam tiến đánh Ngô (279). Quân Tấn nhanh chóng đánh bại quân Ngô và tiêu diệt nước Ngô, bắt sống Tôn Hạo (đầu năm 280). Đến đây thì chấm dứt thời kì chiến loạn đẫm máu kéo dài từ thời [[Nhà Hán|Hán mạt]] gần 100 năm, Trung Hoa lại được quy về một mối.
 
=== Thái Khang chi trị ===
 
=== Sai lầm trong việc lập tự ===
Việc triều chính, Tấn Vũ Đế dựa vào hai đại thần [[Giả Sung]][[Vệ Quán]] là hai người từng theo giúp [[Tư Mã Chiêu]] cuối thời Ngụy trước kia. Sau khi Dương thị được lập làm Hoàng hậu, Vũ Đế cất nhắc cha Dương Hậu là Dương Tuấn làm đại thần.
 
Tấn Vũ Đế có con cả [[Tấn Huệ Đế|Tư Mã Trung]] vốn là người đần độn. Vũ Đế muốn chọn con gái [[Vệ Quán]] cho Trung nhưng lại nghe Dương hậu khuyên nên lấy con gái [[Giả Sung]] là [[Giả Nam Phong]]. Trước khi lấy Giả thị, Trung đã sinh được con trai là [[Tư Mã Duật]], con cung nhân Tạ thị.
 
Vũ Đế sắp mất, lo lắng vì thái tử Trung đần độn. Vệ Quán từng khuyên thay thái tử nhưng Vũ Đế không nghe vì thấy cháu là [[Tư Mã Duật|Duật]] có tư chất thông minh, hy vọng cháu có thể giúp được con.
 
== Nhận xét ==
Tấn Vũ Đế một lần nữa thống nhất Trung Hoa, cai trị đất nước theo nguyên tắc <nowiki>''vô vi''</nowiki>, khoan thư sức dân, phát triển sản xuất, khiến kinh tế phát triển thịnh vươngvượng nhưng tiếc rằng cuối đời ông ham mê tửu sắc, tham lam vô độ. Sự dâm loạn, xa hoa của ông đã trở thành trào lưu lan rộng khắp cả nước<ref>Trương Thánh, sách đã dẫn, tr 115</ref>. Ngoài ra một loạt các chính sách sai lầm như vấn đề đối xử với người Hồ, vấn đề lạm phong các phiên vương, vấn đề bãi bỏ quận binh và sai lầm trong việc chọn người kế vị đã chôn vùi vương triều Tây Tấn, khiến cho Tây Tấn trở thành vương triều đầu tiên bị ngoại tộc tiêu diệt.
 
Vũ Đế từng hỏi đại thần là Lưu Nghị rằng:
303

lần sửa đổi