Khác biệt giữa các bản “Tư Mã Quang”

n
robot Thêm: it:Sima Guang; sửa cách trình bày
n (robot Thêm: it:Sima Guang; sửa cách trình bày)
[[HìnhTập tin:Sima Guang 1.jpg|nhỏ|phải|200px| Hình vẽ Tư Mã Quang]]
'''Tư Mã Quang''' ([[tiếng Trung Quốc]]: 司馬光/司马光; [[bính âm]]: ''Sima Guang''; [[Wade-Giles]]: ''Szuma Kuang''; [[1019]]–[[1086]]), tự '''Quân Thật''' 君實, hiệu '''Vu Tẩu''' 迂叟, là một [[nhà sử học]], học giả [[Trung Quốc]], [[thừa tướng]] thời [[nhà Tống]].
 
== Thân thế ==
Ông sinh năm [[1019]] tại nơi hiện nay là huyện [[Vận Thành]], tỉnh [[Sơn Tây (Trung Quốc)|Sơn Tây]] trong một gia đình giàu có. Cha ông là Tư Mã Trì từng làm các chức quan huyện, ''Chuyển vận sứ'', ''Phó sứ tam ty'', ''Lang trung thượng thư Lại bộ'', ''Thiên chương các đãi chế'' dưới thời [[Tống Chân Tông]] và [[Tống Nhân Tông]], nổi tiếng là người trung thực và nhân hậu<ref>Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 65</ref>.
 
Anh Tư Mã Quang là Tư Mã Đán được nối chức cha, trong quan trường trải qua 17 chức vụ khác nhau, làm đến chức ''Thái trung đại phu'', sống khá đạm bạc.
 
== Thời trẻ ==
Tư Mã Quang được sự giáo dục nghiêm khắc từ nhỏ của cha và anh. Ông theo học Bàng Tịch - bạn của Tư Mã Trì. Sau này Tư Mã Quang cho rằng nếu không có sự dạy dỗ của Bàng Tịch thì ông không có được những thành đạt trong đời<ref>Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 65</ref>.
 
Sau đó, Tư Mã Quang được Bàng Tịch ra sức tiến cử và truyền đạt tư tưởng tiến thủ trên quan trường. Ông có cơ hội đọc sách làm sử. Ít lâu sau Bàng Tịch mất, ông thờ vợ Bàng Tịch như mẹ mình và coi các con Bàng Tịch như anh em trong nhà<ref>Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 66</ref>.
 
== Quan trường ==
Thời [[Tống Nhân Tông]], Tư Mã Quang lần lượt trải qua các chức quan địa phương và ''Điện trung thừa'', ''Kiểm khảo sử quán'', ''Khởi cư xá nhân'', ''Đồng tri gián viện'', ''Ngự sử trung thừa'', ''Tri chế cáo'', ''Hàn lâm học kiêm thị giảng''… Trong các vị trí, ông đều làm tốt công việc và được vua Tống trọng dụng<ref>Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 66</ref>.
 
Ngày 1 tháng 9 âm lịch năm 1086, Tư Mã Quang qua đời, thọ 67 tuổi.
 
== Soạn Tư trị thông giám ==
{{Chính|Tư trị thông giám}}
 
[[Tư trị thông giám]] có ảnh hưởng sâu rộng đến lịch sử sử học Trung Quốc, thành công được đánh giá ngang với [[Sử ký Tư Mã Thiên]]<ref>Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 73</ref>.
 
== Xem thêm ==
* [[Vương An Thạch]]
* [[Tư trì thông giám]]
* [[Nhị thập tứ sử]]
 
== Tham khảo ==
* Nguyễn Thanh Hà (2009), ''Mười nhà sử học nổi tiếng Trung Quốc'', NXB Văn hóa thông tin
 
== Chú thích ==
{{reflist}}
 
== Liên kết ngoài ==
* [http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/HuanLing_part1.pdf Emperor Huan and Emperor Ling - Extract from the Zizhi Tongjian] Rafe de Crespigny, Internet edition, 1991.
 
{{Dữ liệu nhân vật
[[fr:Sīmǎ Guāng]]
[[ko:사마광]]
[[it:Sima Guang]]
[[ja:司馬光]]
[[no:Sima Guang]]
168.276

lần sửa đổi