Khác biệt giữa các bản “Tiếng Aceh”

không có tóm lược sửa đổi
n
|name = Tiếng Aceh
|nativename = Bahsa/Basa Acèh<br>بهسا اچيه
|pronunciation = {{IPA|bahsa at͡ʃeh|}}
|states = [[Indonesia]]
|region = [[Aceh]], [[Sumatra]]
|ethnicity = [[người Aceh|Aceh]]
|speakers = 3,5 triệu người<ref name="Ethnol"/>
|date = Điều tra dân số năm 2000
|fam3 = [[Nhóm ngôn ngữ Malay-Polynesia hạt nhân|MP hạt nhân]]
|fam4 = [[Nhóm ngôn ngữ Malay-Sumbawa|Malay-Sumbawa]]
|fam5 = [[CácNhóm ngôn ngữ Chăm|ChamicChăm]]
|iso3 = ace<ref>Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "[http://glottolog.org/resource/languoid/id/achi1257 Achinese]". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.</ref>
|glotto=achi1257
|notice = IPA
}}
'''Tiếng Aceh''', hay '''tiếng Achin''', là ngôn ngữ của [[người Aceh]] bản vùngđịa cư trú chính ởtại [[Aceh]], [[Sumatra]], [[Indonesia]]. ''Tiếng Aceh'' cũng được sử dụng ở [[Malaysia]]tại trongnhững cộng đồng [[người Aceh]] ở đó[[Malaysia]], chẳng hạn như tại [[Yan, Kedah|Yan]], [[Kedah]].
 
''Tiếng Aceh'' là thành viên của [[ngữ tộc Malay-Polynesia]] thuộc [[hệ ngôn ngữ Nam Đảo]].<ref name="Ethnol">Acehnese at [[Ethnologue]]. 18th ed., 2015. Truy cập 20/11/2015.</ref>
 
== Phân loại ==
Tiếng Aceh thuộc về [[ngữ tộc Malay-Polynesia]] thuộc [[hệ ngôn ngữ Nam Đảo]]. Họ hàng gần nhất của tiếng Aceh là ''[[nhóm ngôn ngữ Chăm|các ngôn ngữ Chăm]]'' khác, trong đó có [[tiếng Chăm]] được sử dụng ở Việt Nam. Họ hàng gần nhất của [[tiếngnhóm ngôn ngữ Chăm]] là họ cácnhóm ngôn ngữ Malay, trong đó bao gồm các ngôn ngữ nói ở [[Sumatra]] như [[tiếng Gayo|Gayo]], [[tiếngnhóm ngôn ngữ Batak|các ngôn ngữ Batak]], [[tiếng Minangkabau|Minangkabau]], cũng như [[tiếng Indonesia|ngôn ngữ quốc gia của Indonesia]].
Paul Sidwell lưu ý rằng tiếng Aceh khả năng có thể có một lớp "chất nền" [[ngữ hệ Nam Á]]|ngôn (Austroasiaticngữ substratum)Nam Á]].<ref>Sidwell, Paul. [http://sealang.net/sala/archives/pdf8/sidwell2006dating.pdf Dating the separation of Acehnese and Chamic by etymological analysis of the Aceh-Chamic lexicon.] ([http://www.webcitation.org/6H8pdR68H Alternate Archive]). Truy cập 20/11/2015.</ref>
 
== PhânÂm bốvị học ==
[[File:Ie Beuna Narit Aceh.JPG|thumb|Biển cảnh cáo sóng thần viết bằng tiếng Indonesia và tiếng Aceh.]]
 
Các nguyên âm đơn trong tiếng Aceh:<ref>{{Harvcoltxt|Pillai|Yusuf|2012|p=1031}}, citing {{Harvcoltxt|Asyik|1987|p=17}}</ref>
{|class="wikitable" style=text-align:center
|-style="font-size: 90%;"
|+
|-
! <small>[[Nguyên âm đóng|Đóng]]</small>
|width=30px style="border-right: 0;"|i
|width=30px style="border-right: 0;"|ɨ~ɯ
|width=30px style="border-right: 0;"|u
|-
! <small>[[Nguyên âm nửa đóng|Nửa đóng]]</small>
|style="border-right: 0;"|e
|style="border-right: 0;"|ə
|style="border-right: 0;"|o
|-
! <small>[[Nguyên âm nửa mở|Nửa mở]]</small>
|style="border-right: 0;"|ɛ
|style="border-right: 0;"|ʌ
|style="border-right: 0;"|ɔ
|-
! <small>[[Nguyên âm mở|Mở]]</small>
|colspan=1|
|style="border-right: 0;"|a
|colspan=1|
|}
 
Ngoài 26 ký tự Latinh cơ bản, bảng chữ cái tiếng Aceh còn dùng các ký tự è, é, ë, ô, và ö, tổng cộng 31 ký tự.
 
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Handgeschreven boek in Acehs schrift TMnr 2454-4a.jpg|thumb|right|Hikayat Prang Sabi]]
 
Hệ thống phụ âm tiếng Aceh:<ref>{{Harvcoltxt|Asyik|1982|p=3}}</ref>
 
{|class="wikitable" style=text-align:center
|-style="font-size: 90%;"
|+
!
!colspan=2| [[âm môi|Môi]]
!colspan=2| [[Âm môi-răng|Môi-<br>răng]]
!colspan=2| [[Âm chân răng|Chân răng]]
!colspan=2| [[Âm chân răng sau|Chân răng sau]]
!colspan=2| [[Âm vòm|Vòm]]
!colspan=2| [[Âm ngạc mềm|Ngạc mềm]]
!colspan=2| [[Âm họng|Họng]]
|-
! <small>[[Âm tắc|Tắc]]</small>
|width=20px style="border-right: 0;"|p||style="border-left: 0;"|b
|width=20px colspan=2|
|width=20px style="border-right: 0;"|t||style="border-left: 0;"|d
|width=20px colspan=2|
|width=20px style="border-right: 0;"|c||style="border-left: 0;"|ɟ
|width=20px style="border-right: 0;"|k||style="border-left: 0;"|ɡ
|width=20px style="border-right: 0;"|ʔ||width=20px style="border-left: 0;"|
|-
! <small>[[Âm mũi|Mũi]]</small>
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|m
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|n
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|ɲ
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|ŋ
|colspan=2|
|-
! <small>[[Âm tiền mũi hóa|Mũi tiền tắc]]</small>
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|mᵇ
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|nᵈ
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|ɲᶡ
|style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|ŋᶢ
|colspan=2|
|-
! <small>[[Âm rung|Rung]]</small>
|colspan=2|
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|r
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|-
! <small>[[Âm xát|Xát]]</small>
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"|f||style="border-left: 0;"|
|style="border-right: 0;"|s||style="border-left: 0;"|z
|style="border-right: 0;"|ʃ||style="border-left: 0;"|
|colspan=2|
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"|h||style="border-left: 0;"|
|-
!rowspan=2| <small>[[Âm tiếp cận|Tiếp cận]]<br>([[Âm cạnh#Tiếp cận|Cạnh]])</small>
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|j
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|w
|colspan=2|
|-
|colspan=2|
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|l
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|}
 
== Chỉ dẫn ==