Khác biệt giữa các bản “Thanh điệu”

n (replaced: VietnameseTiếng Việt, RussianTiếng Nga using AWB)
 
Các ngôn ngữ có thanh điệu bao gồm:
*Một số [[ngữ hệ Hán-Tạng|ngôn ngữ Hán-Tạng]], trong đó hầu hết là những ngôn ngữ quan trọng. Một số dạng tiếng Trung có thanh điệu phức tạp (ngoại trừ [[tiếng Thượng Hải]]<!--, where the system has collapsed to only a two-way contrast at the word level with some initial consonants, and no contrast at all with others-->); trong khi một số [[nhóm ngôn ngữ TâyTạng|ngôn ngữ Tạng]] như [[tiếng Tạng Lhasa]] chuẩn, [[tiếng Dzongkha|tiếng Bhutan]] và [[tiếng Miến Điện|tiếng Myanma]] có thanh điệu đơn giản<!--, are more marginally tonal-->. Tuy nhiên, [[tiếng Nepal Bhasa]], ngôn ngữ gốc ở [[Kathmandu]], thì không có thanh điệu, giống như một số phương ngữ Tây Tạng và nhiều ngôn ngữ Tạng-Miến khác.
*Trong [[ngữ hệ Nam-Á]], [[tiếng Việt]] và các ngôn ngữ khác quantrong hệ[[ngữ gầnchi với nóViệt]] thì có hệ thống thanh điệu phức tạp. Các ngôn ngữ khác của ngữ hệ này như [[tiếng Môn]], [[tiếng Khmer]] và các [[nhóm ngôn ngữ Munda|ngôn ngữ Munda]] thì không có thanh điệu.
*Toàn [[Ngữngữ hệ Tai-Kradai]] thuần nhất, được sử dụng chủ yếu ở Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan và Lào, thì có hệ thống thanh điệu phức tạp.
*[[Ngữ hệ Hmong-Miền]] có hệ thống thanh điệu phức tạp.
*Nhiều [[hệ ngôn ngữ Phi-Á|ngôn ngữ Phi-Á]] thuộc nhóm ngôn ngữ Chad, Cush và Omot có hệ thống thanh điệu đơn giản<!--have register-tone systems-->, như [[tiếng Hausa]] ở ChadTchad. Nhiều ngôn ngữ Omot khá phức tạp về thanh điệu. Tuy nhiên nhiều ngôn ngữ trong các ngôn ngôn ngữ nêu trên như [[tiếng Somali]] của nhóm ngôn ngữ Cush có rất ít thanh điệu.
*Các nhánhĐa chínhphần<!--The vast majority of--> của [[hệ ngôn ngữ Niger-Congo]] như [[tiếng Ewe]], [[tiếng Igbo]], [[tiếng Lingala]], [[tiếng Maninka]], [[tiếng Yoruba]] và [[tiếng Zulu]], có hệ thống thanh điệu đơn giản<!--have register-tone systems-->. [[Nhóm ngôn ngữ Kru]] có hệ thống thanh điệu kín<!--have contour tones-->. Các ngôn ngữ Niger-Congo không thanh điệu đáng chú ý gồm [[tiếng Swahili]], [[tiếng Fula]] và [[tiếng Wolof]].
*Hầu như tất cả [[hệ ngôn ngữ Nilo-Sahara|ngôn ngữ Nilo-Sahara]] có hệ thống thanh điệu đơn giản<!--have register-tone systems-->.
*Tất cả các [[hệ ngôn ngữ Khoisan|ngôn ngữ Khoisan]] ở Nam Phi có hệ thống thanh điệu kín<!--have contour-tone systems-->.
*Gần một nửa [[nhóm ngôn ngữ Athabaska]], như [[tiếng Navajo]], có hệ thống thanh điệu đơn giản<!--have simple register-tone systems--> (các ngôn ngữ ở California, Oregon, một số ở Alaska)<!--, but the languages that have tone fall into two groups that are mirror images of each other. That is, a word which has a high tone in one language will have a cognate with a low tone in another, and ''vice versa.''-->
*[[Hệ ngôn ngữ Iroquois]] có thanh điệu, như [[tiếng Mohawk]] có ba thanh.
*Tất cả các [[hệ ngôn ngữ Oto-Manguea|ngôn ngữ Oto-Manguea]] có thanh điệu. <!--Most have register-tone systems, some contour systems. These are perhaps the most complex tone systems in North America.
*The [[Kiowa-Tanoan languages]].
* [[Lion-Eating Poet in the Stone Den]]
-->
 
==Tham khảo==
*Mai Ngọc Chủ, Vũ Đức Thiệu, Hoàng Trọng Phiên, ''Cơ sở ngôn ngữ học và tiếng Việt'', 2006