Khác biệt giữa các bản “Lưu Bá Ôn”

không có tóm lược sửa đổi
 
==Thân thế và sự nghiệp==
'''Lưu Bá Ôn''' là người huyện [[Thanh Điền]] (nay là huyện [[Văn Thành, Ôn Châu|Văn Thành]]), tỉnh [[Chiết Giang]]. Ông sinh ra trong một gia đình [[Nho giáo|Nho học]] từng có truyền thống chiến đấu dũng cảm chống lại quân xâm lược [[Nhà Nguyên|Nguyên Mông]] trước đây. Nhờ siêng học, đam mê đọc sách, ông sớm làu thông kinh sử, văn chương, [[Binh pháp Tôn Tử|binh pháp]] và [[thiên văn học|thiên văn]]. Đương thời có câu khen ông là: ''Thông binh pháp ai hơn [[Tôn Vũ|Tôn Võ]] - Giỏi thiên văn phải kể [['''Lưu Cơ]]'''''<ref>''Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển'' (quyển 1), tr. 74.</ref>.
 
Năm Nguyên Thống thứ nhất đời [[Nguyên Huệ Tông|Nguyên Thuận Đế]] ([[1333]]), ông thi đỗ [[Tiến sĩ]], được bổ làm quan; nhưng vì bị chèn ép, chỉ trích nên ông tức giận bỏ về ở ẩn năm [[1360]].
 
Khi [[Minh Thái Tổ|Chu Nguyên Chương]] khởi nghiệp, lấy lễ mời ông ra giúp. Ban đầu, Lưu Bá Ôn tỏ ra miễn cưỡng (ông vốn xem các cuộc khởi nghĩa nông dân thời đó là "giặc cướp") và phải nhiều lần được khuyên giải, thúc giục ông mới chịu đi. Tuy nhiên, sau khi triệu kiến Chu Nguyên Chương, Bá Ôn cho rằng mình đã gặp được minh chúa và vì vậy, quyết định theo phò họ Chu. Ông đệ trình bản "Thời vụ thập bát sách" (tức 18 sách lược vận dụng trong tình thế đương thời), liền được Chu Nguyên Chương tán thưởng, ví ông như [[Trương Lương]] và cất ngay lên chức ''Quảng Văn quán Học sĩ''. Ông trở thành một [[quân sư|mưu sĩ]] tài ba của Chu Nguyên Chương, giúp Chu Nguyên Chương lần lượt đánh bại các tập đoàn quân phiệt khác như [[Trần Hữu Lượng]] và [[Trương Sĩ Thành]], nhiều lần biến nguy thành an. Các chiến thắng quan trọng ở thành Thái Bình, An Khánh, Giang Châu, [[trận hồ Bà Dương|hồ Bà Dương]] chống Trần Hữu Lượng, ở [[Kiến Đức]] chống lại Trương Sĩ Thành, cùng như việc quy hàng [[Phương Quốc Trân]] và nhiều thế lực địa phương khác đều do Lưu Bá Ôn bày mưu tính kế. Đặc biệt tại [[Trận hồ Bà Dương|hồ Bà Dương]], ông cùng với Chu Nguyên Chương trực tiếp chỉ huy cuộc chiến và đã một lần cứu thoát Chu Nguyên Chương khỏi bị đạn pháo của quân địch bắn trúng. Chủ trương của Lưu Bá Ôn là "đánh Trần Hữu Lượng trước rồi mới tiêu diệt [[Trương Sĩ Thành]] sau" vì ông nhận xét rằng Trương Sĩ Thành là người thụ động, chỉ biết bo bo giữ lấy lãnh địa của mình, trong khi tập đoàn Trần Hữu Lượng là một thế lực hiếu chiến, nguy hiểm và vì vậy cần phải thanh toán ông ta trước để diệt trừ hậu họa. Chiến lược này đã tỏ ra đúng đắn và chứng tỏ Lưu Bá Ôn hiểu rất rõ bản chất của kẻ địch.
 
Bản thân Trần Hữu Lượng, sau khi bị đánh bại ở [[Giang Châu]], biết mình thua là do mưu kế của Lưu Bá Ôn, đã than rằng:
Khi đại cuộc đã định xong, Lưu Bá Ôn được giữ chức Ngự sử trung thừa kiêm Thái sư lệnh, tước Thành Ý bá. Kể từ đó ông cùng với [[Tống Liêm]]<ref>Tống Liêm, tự Cảnh Liêm, người Chiết Giang, làm quan đến chức Hàn lâm Học sĩ Thừa chỉ. Đương thời, ông được coi là người đứng đầu các văn thần khai quốc. Tác phẩm của ông có ''Tống Học sĩ tập'', gồm 75 quyển.</ref>(1310-1381) giúp vua chế định mọi công việc, từ khoa cử, hình pháp cho đến lễ nhạc...
 
Tuy nhiên, do tính tình cương trực, liêm chính, sẵn sàng trừng trị thẳng tay bất cứ gian thần nào - cho dù đó là "con ông cháu cha" - Lưu Bá Ôn đã gây hiềm thù với nhiều đại thần lúc đó như [[Lý Thiện Trường]] và [[Hồ Duy Dung]]. Sau thấy Minh Thái Tổ (Chu Nguyên Chương) rắp tâm hãm hại công thần, [[tháng tám|tháng 8]] năm [[Hồng Vũ Đế|Hồng Vũ]] thứ nhất (khoảng [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1368]]), ông dâng sớ xin từ quan, nhưng mãi đến năm [[1371]], ông mới được về nghỉ sau khi từ chối ngôi vị thừa tướng. Cũng trong dịp đó, Chu Nguyên Chương đã hỏi ý kiến Lưu Bá Ôn về các "ứng cử viên" thừa tướng như là Lý Thiện Trường, Hồ Duy Dung, Dương Hiến, Uông Quảng Dương và cả chính Lưu Bá Ôn. Bá Ôn đã trình bày những phân tích, kiến giải của mình về bản chất, tính cách, tài năng của mỗi người và cho rằng tất cả đều không thích hợp làm Thừa tướng (kể cả ông). Chu Nguyên Chương cho rằng Lưu Bá Ôn quá cầu toàn, nhưng thực tế cho thấy những nhận định của Lưu Bá Ôn là chính xác, cả Lý, Hồ, Dương và Uông sau này đều gây rắc rối thậm chí là tai họa cho triều đình nhà Minh.
 
Sau khi từ quan,ông về vùng thôn dã sống ẩn dật với thê tử là Vương A Tú (có tài liệu ghi là Vương A Nguyệt) và hai con là Lưu Liễn và Lưu Cảnh, tuyệt đối tránh dây dưa với quan trường và giới quan lại, thậm chí còn yêu cầu bạn bè chỉ gọi mình đơn giản là "Bá Ôn" hay "Bá Ôn huynh" chứ đừng đề cập đến chức tước của mình. Ông cũng không thích được mọi người khen tặng về những chiến công khi xưa. Tuy nhiên, với bản tính cương trực, liêm chính, Lưu Bá Ôn không hoàn toàn có thể bỏ ngoài những sự việc chướng tai gai mắt của cuộc đời. Một lần nọ, ông thấy bọn đào binh Minh Dương nổi loạn tại Đạm Dương, giết người cướp của, tàn hại bá tánh trong khi bọn quan lại địa phương sợ bị trách tội nên không dám báo cáo tình hình. Thế là Lưu Bá Ôn đã nhờ con trai mình là Lưu Liễn viết tấu chương gửi cho triều đình yêu cầu trừng trị bọn chúng. Phe cánh của Hồ Duy Dung đã lợi dụng việc này để viết một tấu chương vu cho Lưu Bá Ôn tội âm mưu xây mộ địa tại Đạm Dương để lợi dụng vương khí ở đây mưu chuyện bất chính và sai Tuần Kiểm ty chiếm đất, xua đuổi dân chúng để lấy đây xây mộ, khiến dân chúng nổi loạn. Chu Nguyên Chương nghe qua rất bực tức nên đã hạ chiếu chỉ cắt hết bổng lộc của họ Lưu. Biết là có người muốn hại mình, nhưng trước tình hình phe đảng của Hồ Duy Dung chiếm lĩnh triều đình Lưu Bá Ôn không thể tự thanh minh cho mình mà buộc phải đến "nhận lỗi" trước mặt Chu Nguyên Chương để tránh họa sát thân. Chu Nguyên Chương thấy vậy nên cũng bỏ qua không truy cứu nữa.
 
Sau lần đó, Lưu Bá Ôn dọn về ở hẳn tại kinh đô và đóng cửa ở lì trong nhà, không tiếp xúc với ai để tránh tạo cớ cho Hồ Duy Dung vu hại. Tuy nhiên, trước tình hình thời cuộc ngày càng tồi tệ, nhất là khi biết Hồ Duy Dung đã được vua thăng lên làm Thừa tướng, Lưu Bá Ôn buồn rầu mà chẳng bao lâu sinh bệnh. Ông nói:
303

lần sửa đổi