Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Norodom”

không có tóm lược sửa đổi
n (sửa chính tả 3, replaced: Phật Giáo → Phật giáo using AWB)
Không có tóm lược sửa đổi
Tuy nhiên, theo Nguyễn Văn Huy<ref>Nguyễn Văn Huy, Tìm hiểu người Chăm Việt Nam</ref> thì:<blockquote>''Năm 1861 triều đình Khmer lại có loạn, Norodom (Narottam hay Nặc Ông Lân), con vua Ang Duong, vừa lên ngôi thì bị hai em là hoàng tử [[Sisowath của Campuchia|Sisowath]] (Preah Kevea hay Ang Sor) và hoàng thân Sivattha (Sivotha) tranh ngôi. Sivattha được người Chăm hậu thuẫn chiếm thành Udong, Norodom chạy qua Bangkok, thủ đô Xiêm La lánh nạn. Tại đây, Norodom kêu gọi người Chăm tại Châu Ðốc qua giúp. Nhân dịp này, với sự có mặt của quân Pháp tại Nam kỳ, cộng đồng người Chăm tại Châu Ðốc yêu cầu quân Pháp chiếm luôn Chân Lạp với hy vọng được tự do truyền bá đạo Hồi. Năm 1862 Norodom được người Pháp và người Chăm đưa về nước giành lại ngôi vua, nhưng Chân Lạp vẫn bị đặt dưới quyền bảo hộ của Xiêm La. Năm 1864, Pháp đuổi quyền Xiêm ra khỏi lãnh thổ và đứng ra bảo hộ Chân Lạp trực tiếp, đổi tên nước là Cambodge.'' </blockquote><blockquote> ''Dân chúng Khmer, không tán thành việc này, nổi lên chống lại triều đình. Một nhân sĩ Khmer tên [[Acha Xoa|Assoua]], tự nhận là hoàng tử Ang Phim''<ref>Ang Bhim (Ong Bướm), tức con trai của [[Ang Em (hoàng tử)|Ang Em]] và cháu trai của Ang Duong.</ref>'', cháu vua Ang Duong, kêu gọi người Khmer chống Norodom. Trong cuộc tranh chấp này, cộng đồng người Chăm bị chia rẽ. Người Chăm tại [[Kampong Cham (huyện)|Kompong Cham]] theo Assoua; người Chăm tại Châu Ðốc theo Pháp ủng hộ Norodom. Vùng biên giới phía cực nam Việt Nam trở thành vùng tranh chấp giữa người Khmer, người Việt và người Chăm. Người Chăm muốn thành lập một tiểu vương quốc Hồi giáo tại [[Hà Tiên (tỉnh)|Hà Tiê]]<nowiki/>n, chấp nhận triều cống Cao Miên và nhận Pháp bảo hộ. Cambodge xác nhận Hà Tiên là lãnh thổ của họ và người Việt nói Hà Tiên là một thị xã của miền Nam từ lâu đời. Sau cùng Pháp sát nhập Hà Tiên vào lãnh thổ [[Nam Kỳ|Nam kỳ]]. Trong khi đó, tại Cambodge, triều thần muốn đưa hoàng tử Sisowath lên thay. Bị cô lập, Norodom giao cho Samdech Chau Ponhea, một tướng Chăm, bảo vệ vòng đai thành Udong nhưng sau cùng phải giao cho Brière de l Isle, một sĩ quan Pháp, đảm nhiệm vì trong phe phản loạn cũng có người Chăm do đó rất khó phân biệt. Sau cùng Samdech Chau Ponhea được giao bảo vệ hậu cung. Năm 1865, một tu sĩ Phật giáo tên [[Pu Kom Pô|Pou Kombo]] (tự nhận là hoàng tử Ang Phim, con vua Ang Chan, cháu vua Ang Duong''<ref>Đoạn này có lẽ sai, chỉ có Acha Xoa nhận là Ang Bhim.</ref>'') cùng với 2,000 người Chăm tại Châu Ðốc nổi lên chống lại Norodom, bao vây thành Udong. Khoảng 1,000 người Chăm khác từ Châu Ðốc theo quân Pháp sang bảo vệ thành Udong. Pou Kombo chạy sang Châu Ðốc và Tây Ninh tị nạn.'' </blockquote><blockquote> ''Sau khi chiêu mộ thêm binh sĩ Chăm và Khmer, ngày 17-12-1866, Pou Kombo tiến vào Udong. Quân Khmer bỏ chạy, chỉ còn quân Chăm của Samdech Chau Ponhea ở lại tử thủ. Nhưng qua ngày hôm sau, hơn 500 quân Chăm của Pou Kombo bỏ theo Chau Ponhea vì lý do tôn giáo (Pou Kombo là một nhà sư Phật giáo). Hoàng tử [[Sisowath của Campuchia|Sisowath]] (Preah Kevea), được cả người Khmer và người Chăm tại Kompong Cham lẫn Châu Ðốc ủng hộ, đứng ra lãnh đạo cuộc phản công chống Pou Kombo. Tháng 12-1867, quân phản loạn bị bao vây tại Kompong Thom, Pou Kombo bị giết. Pháp rất hài lòng về sự dũng cảm và sự trung thành của quân Chăm Hồi Giáo ở Châu Ðốc, buộc Norodom phải khen thưởng xứng đáng.''</blockquote>
 
== ChỉGia dẫnphổ Miên triều ==
 
{{Notelist}}
{{chart top|width=100%|Gia phổ Miên triều}}
{{chart/start|style=font-size:85%;line-height:100%;margin: 1em auto;}}
{{chart|boxstyle=border: 1.5px solid red;| | | | | | | | | | | | | | |AT||||AT= [[Ang Tan]] <br /> Nặc Ông Tân<br />*1758-75| | |}}
{{chart| | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | |}}
{{chart|boxstyle=border: 1.5px solid red;| | | | | | | | | | | | | | |AE||||AE= [[Ang Eng]] <br /> Nặc Ông Ấn<br />*1779-96| | |}}
{{chart| | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|-|-|-|-|.}}
{{chart|boxstyle=border: 1.5px solid red;| | | | | | |AC| | | | | | | | | | | | | | | |AD| | | |AC= [[Ang Chan II]] <br /> Nặc Ông Chăn <br />*1806-34|AM=Anak <br /> Munang|AD=[[Ang Duong]] <br /> Nặc Ông Đôn<br />*1848-60|}}
{{chart| | | | | |,|^|-|-|v|-|-|-|-|v|-|-|-|.| | | | | | |,|^|-|-|-|v|-|-|-|-|-|.}}
{{chart|boxstyle=border: 1.5px solid red;| | | | | |AB| |AM| |AP| |AS| | | |NO| | |SI| | | |SV| |AB=Ang Baen<br />Ngọc Biện|AM=[[Ang Mey]] <br /> Ngọc Vân<br />*1834-47|AP=Ang Peou<br />Ngọc Thu|AS=Ang Sngon<br />Ngọc Nguyên|NO=[[Norodom]] <br /> Nặc Ông Lân<br />*1860-1904|SI=[[Sisowath của Campuchia|Sisowath]]<br />*1904-27|SV=Sivatha}}
{{chart| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
|!| | | | |!| | | | | |}}
{{chart|boxstyle=border: 1.5px solid red;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |NS| | |SM|NS=[[Norodom Suramarit]] <br />*1955-60|SM=Sisowath Monivong<br />*1925-1941}}
{{chart| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
|!| | | | | | | | | | |}}
{{chart|boxstyle=border: 1.5px solid red;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |SI| | | |SI=[[Sihanouk]] <br />*1941-2004}}
{{chart| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
|!| | | | | | | | | | |}}
{{chart|boxstyle=border: 1.5px solid red;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |NI| | | |NI=[[Norodom Sihamoni]] <br />*2004-}}
{{chart/end}}
{{chart bottom}}
 
 
== Tham khảo ==