Khác biệt giữa các bản “William IV của Liên hiệp Anh và Ireland”

n
n (replaced: tháng 10 18 → tháng 10 năm 18, tháng 9 18 → tháng 9 năm 18 (2), tháng 8 18 → tháng 8 năm 18, tháng 7 18 → tháng 7 năm 18 (3), tháng 6 18 → tháng 6 năm 18 (8), tháng 5 18 → tháng 5 năm using AWB)
| moretext = ([[Style of the British sovereign#Styles of British sovereigns|more...]])
| reign = {{nowrap|26 June 1830 – 20 June 1837}}
| coronation = [[8 tháng 9]], năm [[1831]]
| cor-type = britain
| predecessor =[[George IV của Liên hiệp Anh và Ireland|George IV]]
}}
| succession1 = [[Vua của Hanover]]
| reign1 = [[26 tháng 6]], năm [[1830]] – [[20 tháng 6]], năm [[1837]]
| predecessor1 = [[George IV của Liên hiệp Anh và Ireland|George IV]]
| successor1 = [[Ernest Augustus I của Hanover|Ernest Augustus]]
| mất = {{death date and age|1837|6|20|1765|8|21|df=yes}}
| nơi mất = [[Lâu đài Windsor]], Berkshire
| an táng = [[8 tháng 7]], năm [[1837]]
| nơi an táng = [[Nhà nguyện St George, Lâu đài Windsor|St George's Chapel]], [[Windsor, Berkshire|Windsor]]
| signature = William IV Signature.svg
}}
 
'''William IV''' (William Henry; [[21 tháng 8]], [[1765]] – [[20 tháng 6]], năm [[1837]]) là Vua của [[Liên hiệp nước Anh thống nhất và Ireland]] và [[Vua của Hanover]] từ [[26 tháng 6]] năm [[1830]] cho đến khi ông qua đời. Là hoàng tử thứ ba của [[George III của Liên hiệp Anh và Ireland|George III]] và là em trai và người thừa kế của vua [[George IV của Liên hiệp Anh và Ireland|George IV]], ông là vị vua cuối cùng và áp chót của nhà Hanover ở Anh quốc.
 
William phục vụ trong [[Hải quân hoàng gia]] vào thời trẻ và có thường được gọi, cả trong và sau thời gian cai trị, với biệt danh là "Ông vua lính thủy".<ref>{{cite news | title = Scots Greys | last = Staff writer | date = 25 January 1831 |work=The Times | location = UK | page = 3 | quote =...they will have the additional honour of attending our "Sailor King"... }}</ref><ref>{{cite news | title = Will of his late Majesty William IV | last = Staff writer | date = 29 June 1837 |work=The Times | location = UK | page = 5 | quote =...ever since the accession of our sailor King... }}</ref> Ông từng đóng quân ở [[Bắc Mỹ]] và [[Caribbean]]. Năm [[1789]], ông được tấn phong [[Công tước Clarence và St Andrews]]. Bởi vì hai vị hoàng huynh đều chết mà không còn một người con hợp pháp nào, nên chiếu theo Đạo luật Kế vị, William lên kế vị ngai vàng khi đã 64 tuổi. Triều đại của ông chứng kiến nhiều cải cách: [[luật tế bần]] được ban hành, [[lao động trẻ em]] bị hạn chế, [[Đạo luật bãi bỏ chế độ nô lệ 1833|chế độ nô lệ bị bãi bỏ]] gần như trong toàn bộ [[đế quốc Anh]], và hệ thống bầu cử ở Anh được điều chỉnh lại bởi [[Đạo luật cải cách 1832]]. Mặc dù William không tham gia vào chính trị nhiều như hoàng phụ và hoàng huynh, nhưng ông là vị quân vương cuối cùng ở Anh cho đến hiện nay bổ nhiệm thủ tướng trái với ý muốn của Nghị viện. Thông qua hoàng đệ là [[Hoàng tử Adolphus, Công tước Cambridge]], [[phó vương]] của Hanover, ông ban cho tiểu vương quốc Đức này một bản hiến pháp tồn tại ngắn ngủi.
Hai người có với nhau mười người con ngoại hôn-5 trai 5 gái-9 người trong số đó được đặt tên giống với các anh chị em ruột của William; và đều mang họ "[[FitzClarence]]".<ref>Ziegler, tr. 296.</ref><ref name="weir">{{cite book | last = Weir | first = Alison | authorlink = Alison Weir (historian) | title = Britain's Royal Families: The Complete Genealogy, Revised edition | publisher = Random House | year = 1996 | isbn = 978-0-7126-7448-5 | pages = 303–304 }}</ref> Quan hệ của họ kéo dài 20 năm trước khi kết thúc năm [[1811]]. Bà Jordan không hồ nghi gì về lý do chia tay: "Tiền, Tiền, người bạn tốt của tôi, tôi đã và đang tin chắc đã gây cho ông ta, vào lúc này, những điều tệ hại nhất của một người đàn ông," tiếp nữa là, "Với tất cả những phẩm chất tuyệt vời của ông ta, "tính tốt" chỉ quanh quẩn trong nhà, tình yêu dành cho những đứa con ''đáng yêu'' của ông, có những gì mà ông ta không phải chịu vào lúc này?"<ref>Somerset, tr. 78–79.</ref> Bà được trao một số tiền là £4,400 (tương đương với £287.900 hiện nay {{inflation-fn|UK}}) mỗi năm và được nuôi các con gái với điều kiện bà không trở lại sân khấu. Khi bà trở lại sân khấu nhằm kiếm tiền trả nợ cho con rể bà từ mối quan hệ trước kia của anh ta, William giành lấy quyền nuôi các con gái và ngừng trả 1,500 bảng (tương đương 94.600 bảng hiện nay{{inflation-fn|UK}}) được dành để nuôi dưỡng họ. Sau khi sự nghiệp của Mrs. Jordan bắt đầu thất bại, bà bỏ sang Pháp để trốn nợ, và chết trong cảnh nghèo khó ở gần Paris năm [[1816]].<ref>Ziegler, tr. 108–109.</ref>
 
Trước khi gặp Mrs. Jordan, William có một đứa con trai ngoại hôn không rõ mẹ là ai; vị công tử này, cũng mang tên William, bị chết đuối ở [[Madagascar]] trên con tàu [[HMS Blenheim (1761)|HMS ''Blenheim'']] tháng 2 năm [[1807]].<ref>William viết thư cho [[Cuthbert Collingwood, Nam tước Collingwood thứ nhất|Lord Collingwood]], [[21 tháng 5]], năm [[1808]], trích dẫn trong Ziegler, tr. 83.</ref> Caroline von Linsingen, có cha là một vị tướng ở Hanover, tuyên bố có một người con với William, tên là Heinrich, trong khoảng năm [[1790]] nhưng William không có ở Hanover vào cái thời điểm mà bà ta tuyên bố và những câu chuyện như vậy bị các sử gia coi là không hợp lý.<ref>Allen, tr. 36 và Ziegler, tr. 50.</ref>
[[File:Adelaide Amelia Louisa Theresa Caroline of Saxe-Coburg Meiningen by Sir William Beechey.jpg|right|thumb|Adelaide xứ Saxe-Meiningen, tranh của Sir [[William Beechey]], c.1831]]
Chìm ngập trong nợ nần, William tìm cách kết hôn với một người thừa kế nữ của một nhà giàu, nhưng dự định này bất thành.<ref>Ziegler, tr. 99–100.</ref> Sau cái chết của cháu gái William là [[Công chúa Charlotte xứ Wales]], người đứng thứ hai trong danh sách kế vị, năm [[1817]], nhà vua còn tới 12 người con, nhưng không có một đứa cháu hợp pháp nào. Một cuộc chạy đưa diễn ra giữa [[Công tước#Công tước hoàng gia|các công tước hoàng gia]], họ tranh thủ cưới vợ để có một người thừa kế. William có lợi thế rất lớn trong cuộc đua này vì hai anh của ông đều không có con và mâu thuẫn sâu sắc với vợ họ, cũng là những người đã quá độ tuổi sinh nở, và William có sức khỏe tốt nhất trong ba người.<ref>Ziegler, tr. 118.</ref> Nếu ông sống đủ lâu, ông gần như chắc chắn sẽ bước lên ngai vàng Anh và Hanover, và người con hợp pháp của ông (nếu được chào đời) sẽ là quốc vương kế tiếp. Sự lựa chọn ban đầu của William gặp phải sự phản đối của huynh trưởng, Hoàng tử xứ Wales, hoặc là ông bị từ chối. Em trai của William [[Hoàng tử Adolphus, Công tước Cambridge|Adolphus, Công tước Cambridge]], được gửi tới Đức để tìm hiểu một công nương Kháng Cách; ông gặp được [[Công nương Augusta xứ Hesse-Kassel]], nhưng cha bà ta [[Lãnh chúa Frederick xứ Hesse-Cassel|Frederick]] khước từ cuộc hôn nhân này.<ref>Bức thư từ Hesse gửi cho Công tước Cambridge, [[1 tháng 3]] năm [[1818]], trích dẫn trong Ziegler, tr. 121.</ref> Hai tháng sau, Công tước Cambridge tự ý cưới Augusta. Cuối cùng, cũng có một công nương tính tình đáng yêu, gia đình dễ chịu, đã chịu cảm thông với ông, thậm chí chấp nhận 9 người con của William, nhiều người trong số họ chưa đến tuổi trưởng thành.<ref>Ziegler, tr. 121.</ref> Tại [[Kew]] ngày [[11 tháng 7]] năm [[1818]],<ref>[[The Times]], Thứ hai, [[13 tháng 7]], năm [[1818]] tr. 3 col.A</ref> William kết hôn với Công nương [[Adelaide xưSaxe-Meiningen]], con gái [[George I, Công tước Saxe-Meiningen]]. Khi đó phu nhân mới được 25, chỉ bằng một nửa số tuổi của William.
Cuộc hôn nhân này, kéo dài 20 năm cho đến khi William chết, tương đối hạnh phúc. Adelaide kiểm soát cả William và tài chính của ông. Năm đầu tiên sau khi cưới, hai người sống ở Đức, và nợ của William sớm được trả, đặc biệt là sau khi Nghị viện biểu quyết đồng ý tăng phụ cấp của ông, ông miễn cưỡng chấp nhận điều đó khi đề nghị của ông còn cao hơn nữa (nhưng bị từ chối).<ref>Ziegler, tr. 121–129.</ref> Không biết liệu William còn có tình nhân nào khác sau cuộc hôn nhân hay không.<ref name="ma" /><ref name="dnb">Brock, Michael (2004) [http://www.oxforddnb.com/view/article/29451 "William IV (1765–1837)"], ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, {{doi|10.1093/ref:odnb/29451}}. Retrieved 6 July 2007 (subscription required)</ref><ref>Allen, tr. 87.</ref> Hai vợ chồng có hai người con gái đoản mệnh và Adelaide ba lần sẩy thai.<ref name="Ziegler, tr. 126">Ziegler, tr. 126.</ref> Mặc dù vậy, những tin đồn rằng Adelaide mang thai vẫn kéo dài trong suốt triều William — ông coi chúng là "những thứ chết tiệt".<ref>Ziegler, tr. 268.</ref>
 
Nhà vua có quan hệ tốt với lãnh chúa Melbourne. Chính phủ của Melbourne đề xuất thêm những ý tưởng về một nền dân chủ quy mô hơn nữa, chẳng hạn như là trao thêm quyền cho [[Hội đồng Lập pháp Lower Canada]], điều gây báo động lớn với nhà vua, ông vốn sợ điều này sẽ dẫn đến việc mất [[thuộc địa]].<ref>Ziegler, tr. 274.</ref> Lúc đầu, nhà vua kiên quyết phản đối những đề xuất này. William thốt lên với [[Archibald Acheson, Bá tước Gosford thứ hai|Lãnh chúa Gosford]], Tổng thống đốc được bổ nhiệm của Canada: "Tâm trí của khanh đang ở Canada&nbsp;... tâm trí của trẫm, bọn Lãnh chúa của trẫm, chính phủ không phải chính phủ của trẫm, chúng sẽ được chăm sóc tốt hơn hoặc bởi Chúa, Trẫm sẽ luận tội chúng."<ref>Somerset, tr. 202.</ref> Khi con trai của William Augustus FitzClarence hỏi thăm nhà vua liệu ông sẽ đi giải trí trong tuần lễ Ascot, William ủ rũ đáp lại, "Phụ hoàng không có một bữa ăn tối nào mà không mời các đại thần, và trẫm muốn nhìn thấy quỷ hơn là thấy bất cứ ai trong số chúng ở nhà trẫm."<ref name=Somerset200>Somerset, tr. 200.</ref> Tuy vậy, William chấp nhận cải cách nội các.<ref>Allen, tr. 221–222.</ref> Mặc dù có nhiều bất đồng với Melbourne, nhà vua đã viết thư chúc mừng nồng nhiệt Thủ tướng khi ông ta giành chiến thắng trong vụ án ngoại tình chống lại ông ta liên quan đến Lady [[Caroline Norton]] — ông đã từ chối cho phép Melbourne từ chức khi vụ kiện được đưa ra lần đầu.<ref>Somerset, tr. 204.</ref> Nhà vua và Thủ tướng cuối cùng đã tìm thất một mẫu số chung; Melbourne dùng sự khéo léo và kiên quyết khi kêu gọi việc gì; trong khi William nhận ra rằng quan điểm chính trị của quan Tể tướng của ông ít cấp tiến hơn nhiều so với những gì ông lo sợ.<ref name=Somerset200/>
 
Cả Nhà vua và Hoàng hầu đều yêu quý đứa cháu gái, [[Nữ hoàng Victoria|Công chúa Victoria xứ Kent]]. Nỗ lực của họ để có quan hệ gắn bó với cô bé đã thất bại vì mâu thuẫn giữa nhà vua và [[Công nương Victoria của Saxe-Coburg-Saalfeld|Công nương xứ Kent]], mẹ góa của tiểu công chúa. Nhà vua, tức giận với những gì mà ông cho là thiếu tôn trọng mà Công nương xứ Kent dành cho vợ ông, nắm lấy cơ hội vào ngày sinh nhật lần cuối của ông vào tháng 8 năm [[1836]]. Phát biểu với tất cả mọi người trong bữa tiệc, bao gồm Công nương và Công chúa Victoria, William bày tỏ hi vọng của ông rằng ông muốn sống đến khi Công chúa Victoria đủ 18 tuổi để Công nương xứ Kent không bao giờ được làm Nhiếp chính. Ông nói, "Trẫm tin vào Chúa rằng cuộc sống của trẫm có thể kéo dài hơn 9 tháng nữa&nbsp;... Sau đó trẫm sẽ hài lòng mà để lại quyền lực Hoàng gia cho một người ở đây, đó là cô gái trẻ kia, người thừa kế chính thức của ngai vàng, và không phải là trong tay một người khác đang ở gần đây nữa, cái người bị bao quanh bởi các cố vấn độc ác và bà ta không đủ năng lực để hành động đúng mực trên cương vị mà bà ta được đặt vào."<ref>Somerset, tr. 209.</ref> Bài phát biểu gây sốc với mọi người, Victoria bật khóc, trong khi mẹ cô ngồi im lặng và khó khăn lắm người ta mới thuyết phục được bà không rời khỏi ngay sau bữa ăn tối (hai người trở về vào hôm sau). Cơn giận của William góp phần củng cố cái nhìn của Victoria về ông "một ông lão tốt bụng, dù là lập dị và kì cục".<ref>Allen, tr. 225.</ref> William đã sống qua thời điểm đó, mặc dù căn bệnh đã giết chết ông, vào một tháng sau khi Victoria đủ tuổi. "Ông lão đáng thương!", Victoria viết về cái chết của ông, "Cháu thấy có lỗi với ông ấy; bản thân ông ấy rất tử tế với cháu."<ref>Victoria viết thư cho Leopold, [[19 tháng 6]], năm [[1837]], trích dẫn trong Ziegler, tr. 290.</ref>
 
William đã gặp "rất nhiều sửng sốt và xúc động" bởi cái chết của Hoàng trưởng nữ, [[Sophia Sidney, Nữ Nam tước De L'Isle và Dudley|Sophia, Lady de L'Isle và Dudley]], khi sinh con vào tháng 4 năm [[1837]].<ref>Sir Herbert Taylor trích dẫn trong Ziegler, tr. 287.</ref> Một bức tranh phác họa bằng màu nước của chính hoàng nữ lúc cô mang thai vào đầu năm [[1837]] đã cho thấy sự suy nhược của nhà vua.