Khác biệt giữa các bản “Thức cột Doric”

n
robot Thay: da:Dorisk orden; sửa cách trình bày
n (robot Thêm: th:ดอริก)
n (robot Thay: da:Dorisk orden; sửa cách trình bày)
{{lskt}}
[[HìnhTập tin:Cincinnati-cinergy-building-detail.jpg|nhỏ|trái|250px|Cột Doric ở mặt tiền Đại học Cincinnati, Mỹ]]
[[HìnhTập tin:DoricParthenon.jpg|nhỏ|phải|100px|Cột Doric phiên bản Hy Lạp]]
[[HìnhTập tin:RomanDoricOrderEngraving.jpg|nhỏ|phải|100px|Cột Doric phiên bản La Mã]]
'''Thức cột Doric''' là một trong 3 cột cơ bản và được sử dụng nhiều nhất trong hệ thống thức cột cổ điển của [[kiến trúc Hy Lạp cổ đại]], hai cột còn lại là [[thức cột Ionic|Ionic]] và [[thức cột Corinth|Corinth]]. Thức cột Doric được xem là thức cột được tạo ra đầu tiên, vào khoảng thế kỉ 7 trước [[Công nguyên]] và hoàn thiện vào thế kỷ 5 và được sử dụng ở [[đền Parthenon]] và [[đền Propylaea]] ở [[Athena]], [[Hy Lạp]].
 
Trong kiến trúc La Mã, thức cột Doric ít được sử dụng trong các công trình công cộng hơn kiến trúc Hy Lạp, có lẽ vì người La Mã thích vẻ đẹp giàu sang và tinh tế của các [[thức cột Ionic]] và [[thức cột Corinthian]]. Và vì vậy, trong phiên bản của kiến trúc La Mã, thức cột Doric thường có một vài sửa đổi như thêm phần đế cột và một vài chi tiết ở đầu cột.
 
== Cấu tạo của cột ==
[[HìnhTập tin:doric.jpg|nhỏ|trái|250px|Cấu tạo cột Doric]]
Dựa trên cấu trúc của thức Doric, người ta cho rằng thức cột này xuất phát từ kết cấu gỗ, với sự mô phỏng về cấu trúc cũng như việc tái hiện lại các chi tiết trang trí từ vật liệu gỗ vào vật liệu đá.
 
* Tiếp đến là một diềm ngang với phào (''cornice'') đưa ra khỏi mặt đứng và phần diềm mái trên cùng hình tam giác đều với những hình [[điêu khắc]] lớn nổi tiếng. Phần diềm mái đua (''cornice'') này được đưa vươn hẳn ra khỏi tường tương đương với phần thấp của mái và phần ngói lát, để thoát nước xuống mặt đất mà không chảy lên mặt tường. Các rãnh soi của diềm mái cũng tương tự như những đường soi ở đầu hồi nhà gỗ. Phần dầm ngang (''entablature'') chắc, khỏe, nhìn nặng hơn so với các [[thức cột Ionic]] và [[thức cột Corinth]].
 
== Một số công trình sử dụng cột Doric ==
[[HìnhTập tin:TempleDelos.jpg|nhỏ|phải|250px|Đền thờ Apollo ở đảo Delos, bản vẽ phục chế của thế kỉ 19]]
[[HìnhTập tin:2006 01 21 Athènes Parthénon.JPG|nhỏ|phải|250px|Đền Parthenon ở Anthena]]
* '''Đền Apollo tại Delos''' là một ngôi đền dạng [[Kiến trúc Hy Lạp cổ đại|peripteral]] sử dụng cột Doric. Đây là ngôi đền lớn nhất để thờ phụng thần [[Apollo]] trên [[đảo Delos]] (Δήλος, ''Dhilos''). Đây được cho là nơi mà thần Apollo được sinh ra. Ngôi đền được khởi công vào năm [[478 TCN|478 trước Công nguyên]], tuy nhiên không bao giờ được hoàn thành. Trong giai đoạn độc lập của thành bang [[Athena]], những người dân tại đảo Delos chuyển sang thờ thần [[Poros]]. Ngôi đền này thuộc dạng đền 6 cột (''hexastyle''), với 6 cột dọc theo mặt chính và 13 cột dọc theo cạnh dài của ngôi đền. Tất cả các cột đều được đặt trùng tâm với những tấm khắc (''triglyph'') của phần diềm mái ngoại trừ cột góc. Các thân cột mộc, không có rãnh soi, được đặt trực tiếp mà không có đế lên bệ đỡ hàng cột (''stylobat''). Phần cổ cột (''necking'') ở đỉnh cột và phần đệm vành khăn (''echinus'') được chăm chút với các đặc điểm cổ xưa.
 
[[HìnhTập tin:Hephaistos.tem|nhỏ|trái|250px|Mặt hướng tây đền thờ Hephaestus ở Athena]]
* '''Đền thờ Hephaestus''' được xây dựng vào khoảng năm 449 trước Công nguyên ở Athena. Đây là ngôi đền cổ Hy Lạp được bảo tồn tốt nhất đến thời điểm hiện tại. Ngôi đền này thờ thần [[Hephaestus]] (còn gọi là thần Hephaesteion). Đôi khi người ta gọi đó là đền Theseum ([[tiếng Hy Lạp]]: Θησείο, ''Thisio''). Tương tự như đền tại Delos, công trình có 6 cột Doric ở mặt đứng chính và 13 cột dọc theo cạnh dài của ngôi đền. Tuy nhiên phần diềm mái (''frieze'') của đền lại bị thay bằng diềm mái của [[thức cột Ionic]].
 
* '''Đền Parthenon''' ([[tiếng Hy Lạp]]: Παρθενώνας) là ngôi đền nổi tiếng nhất trong số những di tích còn lại của nền văn minh [[Hy Lạp cổ đại]] và được xem như một trong những di sản kiến trúc bậc nhất của thế giới. Công trình được xây trên đỉnh của đồi [[Accropolis]] ở Anthena vào khoảng năm 446 trước Công nguyên để tôn vinh và cảm tạ nữ thần bảo hộ của thành phố là thần Anthena trong các cuộc chiến tranh ở vùng [[vịnh Ba Tư]].
 
== Xem thêm ==
* [[Vitruvius]]
* [[Đền Parthenon]] và cụm công trình trên đồi [[Acropolis]]
* [http://www.learn.columbia.edu/shockwave/doric Giới thiệu về cột Doric bằng giao diện tương tác]
 
== Tham khảo ==
# Vitruvius, Mười cuốn sách về kiến trúc
# Rykwert, J, ''The dancing column'', MIT, 1996
[[ca:Dòric]]
[[cs:Dórský řád]]
[[da:Dorisk søjleorden]]
[[de:Dorische Ordnung]]
[[et:Dooria stiil]]
170.365

lần sửa đổi