Khác biệt giữa các bản “Mã Hy Sùng”

n
clean up, replaced: → (5) using AWB
n
n (clean up, replaced: → (5) using AWB)
| ghi chú hình=
| chức vị = Quân chủ nước [[Sở (Thập quốc)|Sở]]
| tại vị = 22 tháng 10 năm 951<ref name=TTTG290>''[[Tư trị thông giám]]'', [[:zh:s:資治通鑑/卷290|quyển 290]].</ref><ref name=AS>[http://sinocal.sinica.edu.tw [[Viện Nghiên cứu Trung ương (Đài Loan)]] Chuyển hoán lịch Trung-Tây 2000 năm].</ref>-16 tháng 11 năm 951<ref name=TTTG290/><ref name=AS/>
| tiền nhiệm = [[Mã Hy Ngạc]]
| kế nhiệm = Không
| sinh =
| nơi sinh =
| mất = 912?<ref name=SGCQ69>''[[Thập Quốc Xuân Thu]]'', [[:zh:s:十國春秋_ (四庫全書本)/卷069|quyển 69]].</ref>
| nơi mất =
| ngày an táng =
Sau khi chịu tang, Mã Hy Ngạc được Mã Hy Quảng cho về Lãng châu<ref group="c">朗州, thủ phủ của Vũ Bình</ref>. Tuy nhiên, Mã Hy Sùng tiếp tục dò xét Mã Hy Quảng cho Mã Hy Ngạc, buông lời kích động, nguyện làm nội ứng.<ref name=TTTG287/>
 
Mã Hy Ngạc sau đó tiến hành nội chiến, đến cuối năm 950, Khi có người cáo buộc Mã Hy Sùng giao thiệp với Mã Hy Ngạc, phản trạng rõ ràng, song Mã Hy Quảng từ chối xử tử, nói rằng "Nếu ta hại kỳ đệ thì sao có thể nhìn tiên vương (chỉ Mã Ân) dưới đất?". Khi quân của Mã Hy Ngạc tiến đến Trường Sa, Mã Hy Quảng cho triệu Thuỷ quân chỉ huy sứ [[Hứa Khả Quỳnh]] dẫn 500 chiến hạm phòng thủ, để Mã Hy Sùng làm giám quân. Hứa Khả Quỳnh sau đó quay sang đầu hàng Mã Hy Ngạc, Trường Sa thất thủ. Mã Hy Sùng dẫn tướng lại nghênh đón Mã Hy Ngạc vào thành và thỉnh Mã Hy Ngạc đăng cơ.<ref name=TTTG289>''Tư trị thông giám'', [[:zh:s:資治通鑑/卷289|quyển 289]].</ref>
 
== Thời Mã Hy Ngạc ==
Mã Hy Ngạc cho Mã Hy Sùng làm tiết độ phó sứ, phán quan phủ sự.<ref name=TTTG289/> Mã Hy Ngạc chém giết vô độ, ngày đêm say rượu hoang dâm, đem mọi sự vụ quân phủ uỷ thác cho Mã Hy Sùng. Mã Hy Sùng cai quản dựa theo cảm tính, khiến hệ thống pháp luật vấn loạn. Mã Hy Ngạc sủng ái Tiểu môn sứ Tạ Ngạn Ngung (謝彥顒), người này do vậy cậy thế hống hách, còn dám vỗ vai Mã Hy Sùng, khiến Mã Hy Sùng và các tướng sĩ tức giận.<ref name=TTTG290/>
 
Trong khi đó, Vương Quỳ (王逵) và Phó sứ Chu Hành Phùng (周行逢) làm phản và chiếm cứ Lãng châu, sau đó lập Lưu Ngôn (劉言) làm lưu hậu. Mã Hy Ngạc cho Từ Uy (徐威), Trần Kính Thiên (陳敬遷), Lỗ Công Quán (魯公館), và Lục Mạnh Tuấn (陸孟俊) đem quân lập trại ở phía tây bắc nhằm đề phòng bị quân Lãng châu tấn công. Tuy nhiên, các tướng lĩnh và sĩ tốt thấy Mã Hy Ngạc không thăm hỏi phủ dụ thì oán giận, mưu làm phản. Ngày Mậu Dần (19) tháng 9, tức 22 tháng 10,<ref name=AS/> Mã Hy Ngạc tổ chức yến tiệc đãi tướng lại, đám Từ Uy không dự, Mã Hy Sùng biết âm mưu nên cáo bệnh không đến. Đám Từ Uy dẫn quân làm phản, Mã Hy Ngạc bị bắt. Các tướng sĩ lập Mã Hy Sùng làm Vũ An lưu hậu, cho binh sĩ cướp bóc Trường Sa giam cầm Mã Hy Ngạc tại Hành Sơn<ref group="c">衡山, nay thuộc [[Hành Dương]], Hồ Nam</ref>. Bành Sư Cảo (彭師暠) khi xưa bị Mã Hy Ngạc đánh và biếm làm dân, Mã Hy Sùng cho rằng Bành Sư Cảo tất sẽ oán Mã Hy Ngạc nên sai người này đưa Mã Hy Ngạc đến Hành Sơn, muốn để Bành Sư Cảo giết Mã Hy Ngạc. Tuy nhiên, Bành Sư Cảo nói "Muốn khiến ta thành người giết vua sao!", và phụng sự cẩn trọng, đưa Mã Hy Ngạc đến nơi.<ref name=TTTG290/> Sau chính biến, Lục Mạnh Tuấn diệt gia tộc của Thư châu thứ sử Dương Chiêu Uẩn (楊昭惲) và cướp đoạt tài sản của họ; họ Dương có một người con gái đẹp, Lục Mạnh Tuấn dâng cô cho Mã Hy Sùng.<ref name=TTTG293>''Tư trị thông giám'', [[:zh:s:資治通鑑/卷293|quyển 293]].</ref>
 
== Cầm quyền ==
Mã Hy Sùng không ứng phó được, đến ngày Tân Dậu (3) tháng 11, tức 4 tháng 12, Mã Hy Sùng cùng tông tộc và tướng tá tổng cộng hơn một nghìn người đau buồn xuống tàu, tiếng khóc vang vọng núi sông. Mã Hy Ngạc sau đó cũng bị triệu đến Kim Lăng. Hoàng đế Nam Đường cho Mã Hy Sùng làm Vĩnh Thái <ref group="c">永泰, trị sở nay thuộc [[An Khánh, An Huy|An Khánh]], [[An Huy]]</ref> tiết độ sứ, kiêm Thị trung, trấn thủ Thư châu (舒州).<ref name=TTTG290/>
 
Sau đó, Mã Hy Sùng và gia đình được cho đến cư trú tại Dương châu<ref group="c">揚州, nay thuộc [[Dương Châu]], [[Giang Tô]]</ref>.<ref name=SGCQ69/> Năm 956, [[Hậu Chu]] tấn công Nam Đường, Dương châu thất thủ trước quân Hậu Chu. Hoàng đế [[Quách Vinh]] của Hậu Chu ra chiếu an ủi vỗ về Mã Hy Sùng (cùng với Vương Kế Nghi-con của cựu hoàng nước Mân là [[Vương Diên Chính]]). Mã Hy Sùng dâng thiếp là Dương thị cho tướng Hậu Chu là Hàn Lệnh Khôn (韓令坤).<ref name=TTTG293/> Đến khi quân Hậu Chu rút đi, Mã Hy Sùng đem 17 huynh đệ đến thủ đô [[Khai Phong|Đại Lương]] của Hậu Chu, được phong chức là Hữu vũ lâm thống quân.<ref name=NHFD66>''[[Tân Ngũ Đại sử]]'', [[:zh:s:新五代史/卷66|quyển 66]].</ref>
 
== Chú thích ==