Khác biệt giữa các bản “Hoàng Cao Khải”

không có tóm lược sửa đổi
("Dóng góp quân Pháp")
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động
 
'''Hoàng Cao Khải''' ([[chữ Hán]]: 黃高啟; [[1850]]–[[1933]]), là [[nhà văn]], nhà sử học và là đại thần thân [[Pháp]] dưới triều vua [[Thành Thái]] trong [[lịch sử Việt Nam]].
 
==Đóng góp quân Pháp==
 
Sách [[Việt Nam sử lược]] ghi rằng:
 
''Hoàng Cao Khải dùng mưu đánh riết mấy mặt. Bọn văn thân"người thì tử trận, người thì bị bắt" Nguyễn Thiên Thuật chạy về Tàu, sau phải mất pử Quảng Tây. Dốc Tít ra hàng, phải dày ở Alger xứ nước Pháp, Đề Kiều và Lương Tam Kì ra thú mới yên. Cai Kinh bị bắt, Dốc Ngữ ra thú, Hoàng Hoa Thám ở Yên Thế cũng ra thú, mới giữ đát ấy, năm 1909 bị đánh đuổi, đến năm 1912 mới bị giết.''
 
==Tiểu sử==
Năm [[1888]], ông được thăng làm Tổng đốc [[Hải Dương]], rồi làm Khâm sai Kinh lược [[Bắc Kỳ]], tước Duyên Mậu quận công (1890), đây là biệt lệ vì quan lại triều Nguyễn chỉ được phong quận công khi đã mất, ban cho thực ấp [[Thái Hà]]. Năm [[1894]], theo lệnh của [[toàn quyền Đông Dương|toàn quyền]] [[Jean-Marie de Lanessan|De Lanessan]], ông viết thư dụ hàng [[Phan Đình Phùng]], nhưng bị cự tuyệt.
 
Sách [[Việt Nam sử lược]] ghi rằng:
 
:''Lúc ấy quan quyền kinh lược sứ là ông [[Nguyễn Trọng Hợp]] cử quan quyền Tổng đốc Hải Dương là Hoàng Cao Khải làm chức Tiểu phủ sứ đi đánh dẹp ở vùng Bãi Sậy.''
 
:''Hoàng Cao Khải dùngđem mưuquân đi đánh riết mấy mặt. Bọn văn[[Văn Thân|Phong trào Văn Thân]] thân"người thì tử trận, người thì bị bắt". [[Nguyễn ThiênThiện Thuật]] chạy vềsang Tàu, sau phải mất pửở Nam Ninh, thuộc Quảng Tây. Dốc[[Đốc Tít]] ra hàng, phải dàyđày sang thành Alger, xứbên nước Pháp,Algérie. Đề Kiều và [[Lương Tam Kỳ]] ra thú mớiđược ở yên. Cai Kinh bị bắt, DốcĐốc Ngữ ra thú, [[Hoàng Hoa Thám]] ở Yên Thế cũng ra thú, mới giữ đát ấy, năm 1909 bị đánh đuổi, đến năm 1912 mới bị giết.''
Năm [[1897]], Nha Kinh lược Bắc Kỳ bị bãi bỏ, Hoàng Cao Khải được điều về [[Huế]] lãnh chức Thượng thư Bộ Binh và làm phụ chính đại thần cho vua Thành Thái, hàm Thái tử Thái phó, Văn minh điện Đại học sĩ. Như vậy, Hoàng Cao Khải là viên Kinh lược sứ Bắc Kỳ cuối cùng của triều Nguyễn.
 
 
==Đánh giá lại Hoàng Cao Khải==
Giáo sư sử học Chương Thâu (tríchnhân bài giới thiệudịp in kèmlại Việt sử yếu):
 
{{cquote|''"Bất ngờ là, sau quá trình tìm hiểu, tôi lại đi đến một kết luận thú vị. Đó là, những "bia miệng" giáng xuống Hoàng Cao Khải hơi quá nặng nề so với "tội trạng" thực của ông....Ngoài chuyện làm quan cho nhà Nguyễn, Hoàng Cao Khải còn mắc phải một "tội trạng" nặng nề khác là đàn áp khởi nghĩa, đúng không ? Nhưng, lục tìm tài liệu cũ của Pháp, tôi lại phát hiện những trang "mật" ghi chép cẩn thận mọi hành vi của Hoàng Cao Khải. Càng đọc càng thấy, các "quan trên" tỏ ý nghi ngờ Tổng đốc họ Hoàng làm việc "hai mang". Nếu không thì tại sao, ngày giờ tiến hành đàn áp khởi nghĩa Yên Thế, Hoàng Cao Khải đều thống nhất với một đồng sự vốn là bà con xa của Hoàng Hoa Thám, như thể ngầm "đánh tiếng" sang nghĩa quân. Rồi, sau này lập ấp Thái Hà, thực tâm Hoàng Cao Khải muốn giúp đỡ những người từ phương xa tới kinh kỳ. Trong danh sách những người được ông cưu mang, có cả Hoàng Mậu Dân, thân phụ của Hoàng Ngọc Phách. Mà Hoàng Mậu Dân thì vốn là thủ túc của Phan Đình Phùng, bị truy nã gắt gao ở Hà Tĩnh. Ngay Phan Bội Châu, lãnh tụ của phong trào Đông Du cũng nhận định: Hoàng Cao Khải là người "nhất điểm linh đài", "còn một điểm lương tâm, còn biết Việt Nam là nước của tổ tông cha mẹ, là nước đồng bào, không nỡ trông thấy người Pháp phá hoại mòn mỏi đi". Ông cũng hy vọng Hoàng Cao Khải một lúc nào đấy sẽ hồi tâm. Theo suy nghĩ của tôi, dù làm việc cho Pháp nhưng Hoàng Cao Khải vẫn là người có tinh thần dân tộc (tôi không dùng chữ yêu nước). Tinh thần dân tộc ấy đã lan truyền đến thế hệ con, cháu của ông. Hoàng Trọng Phu, Tổng đốc Hà Đông cũng thiết lập một trại ấp "từ thiện" và còn có công khôi phục làng nghề cho tỉnh Hà Đông. Đặc biệt, cả Hoàng Trọng Phu và Hoàng Mạnh Trí (Tổng đốc Nam Định) đều âm thầm hỗ trợ phong trào Đông Du, làm lơ cho hai trung tâm tuyển chọn đi Đông Du ở Hà Đông và Nam Định cứ việc hoạt động. Chừng ấy chi tiết đã đủ để chúng ta nên xem xét lại chưa? Chính từ trường hợp của Hoàng Cao Khải mà tôi nhận thấy, tầng lớp sĩ phu cùng thời với ông có sự phân hóa rõ rệt: một bộ phận đi làm cách mạng, một bộ phận "án binh bất động", một bộ phận vì nhiều lý do tạm thời làm việc cho Pháp. Nét độc đáo ấy, khi nhìn lại lịch sử dân tộc, lẽ ra chúng ta cần để tâm nghiên cứu."''<ref>[http://thanhnien.vn/van-hoa/danh-gia-lai-hoang-cao-khai-141038.html "Đánh giá lại" Hoàng Cao Khải], Thanh Niên, 04/10/2007</ref>}}
{{Tin nhắn|''"Thực tế thì ta thấy, so với nhiều quan lại khác đương thời, Hoàng Cao Khải dù bị quy là tay sai đắc lực cỡ chóp bu của thực dân, nhưng người ta chỉ nghi ngờ ông, chứ ông không bị bất bình, không bị vạch tội ác... Còn như nhà chí sĩ yêu nước [[Phan Châu Trinh]] khi sống ở Pháp (1920) được tin cựu Toàn quyền A.Sarraut qua thăm [[Bán đảo Đông Dương|Đông Dương]], cụ Phan đã viết thư riêng báo cho "Tân ấp tướng công Hoàng Đại nhân" (lúc này đã về hưu sống ở ấp Thái Hà), trong thư có những đoạn biểu thị tình cảm đối với Hoàng Cao Khải như sau: "Năm 1910, khi Trinh ở [[Nam Kỳ]] từng được ngài Tham biện tỉnh Mỹ Tho đem cho xem cuốn ''Việt sử kính'' (tức cuốn Gương sử Nam) của ngài soạn. Đọc xong dấy lên nhiều điều cảm xúc. Tuy việc lập ý dùng từ gãy gọn nhẹ nhàng, không thể khiến cho người tuổi trẻ tân tiến hoan nghênh hết được, nhưng trong đó với sự nhìn nay nhớ xưa, xét việc đã qua biết điều sắp tới về tiền đồ thành bại mất còn của Tổ quốc của chúng ta, một lời ca thán ba lần thở dài, trước sự chỉ dẫn ra con đường mê lộ của người nước ta, chưa từng không lưu ý đến nhiều lần vậy. Qua đó, Trinh biết là Tướng công tuy cấp lưu dũng thoái (chảy gấp lui mau), vui thú điền viên, mắt thờ ơ nhưng lòng nóng hổi chưa từng có một ngày quên Tổ quốc."''}}
 
==Tham khảo==