Khác biệt giữa các bản “Ký sinh”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
n
* ''[[Vật chủ]]'' hay ký chủ: là những sinh vật bị ký sinh, tức là bị ký sinh trùng chiếm sinh chất, trong quan hệ này, vật chủ là đối tượng bị thiệt hại, ví dụ khi người bị nhiễm giun thì người là vật chủ, giun là vật ký sinh.
* ''[[Ký sinh bắt buộc]]'' (obligate) hay ký sinh vĩnh viễn: Vật ký sinh suốt đời sống trong hoặc trên [[vật chủ]], ví dụ như [[giun đũa]].<ref>Jirillo, E., Magrone,T., Miragliotta, G. (2014). Immunomodulation by Parasitic Helminths and its Therapeutic Exploitation. In: Pineda, M.A., Harnett, W. (Eds), Immune Response to Parasitic Infections. Vol 2, p. 175-212. Bentham eBooks. ISBN 978-1-60805-985-0.</ref>
* ''[[Ký sinh tùy ý]]'' (facultative) hay bán ký sinh, ký sinh tạm thời: Vật ký sinh có thể sống tự lập với mức độ khác nhau, khi tìm gặp được vật chủ thích hợp thì mới bám vào vật chủ để lấy dinh dưỡng, ví dụ như [[muỗi]] đốt người khi đói.
* Ngoại ký sinh trùng (ectoparasite): Vật ký sinh sống ở ngoài cơ thể [[vật chủ]], như da, tóc móng, ví dụ như nấm sống ở da.
* Nội ký sinh trùng (endoparasite): Vật ký sinh sống trong cơ thể [[vật chủ]], ví dụ như giun sán trong ruột. Những ký sinh sống trong mô hay máu thì chia ra:
 
=== Côn trùng ===
[[Chấy]]<ref>Buxton, Patrick A. (1947). The biology of Pediculus humanus. The Louse; an account of the lice which infest man, their medical importance and control (2nd ed.). London: Edward Arnold. p. 24–72.</ref>, rận, [[Ve (ký sinh)|ve]], bọ chét... là các [[côn trùng]] ''[[ký sinh tùy ý]]'', sống trên da, lông, tóc,... của [[vật chủ]].
 
=== Cá ===
[[Tập tin:Candiru.png|thumb|Cá [[Candiru]]]]
Cá [[Candiru]]<ref>Breault, J.L. (1991). [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0953985991712990 Candiru: Amazonian parasitic catfish]. Journal of Wilderness Medicine 2 (4): 304–312.</ref>, tên khoa học ''[[Vandellia cirrhosa]]'', còn được gọi là ''cañero'', là một loài cá da trơn nước ngọt sống ''[[ký sinh tùy ý]]'' thuộc họ [[Trichomycteridae]] nguồn gốc ở lưu vực [[sông Amazon]], nơi nó được tìm thấy tại các nước [[Bolivia]], [[Brasil]], [[Colombia]], [[Ecuador]] và [[Peru]]. Chúng tìm và hút máu động vật khác, kể cả người. Có một trường hợp được lập hồ sơ về một con [[candiru]] chui vào hệ thống tiết niệu của con người, diễn ra tại [[Itacoatiara]], [[Brasil]] vào năm 1997.
 
=== Thực vật ===
Cây trong [[chi Tơ hồng]] (Cuscuta) là loại [[ký sinh bắt buộc]] (obligate) bám vào cây [[họ Bìm bìm]] (Convolvulaceae), không có diệp lục để quang hợp. Chi này có hơn 100 loài, được tìm thấy khắp vùng [[ôn đới]] và [[nhiệt đới]] của [[Trái Đất]].<ref>Swift C. E. [http://www.colostate.edu/Depts/CoopExt/TRA/dodder.html Cuscuta and Grammica species - Dodder: A Plant Parasite. Colorado State University Cooperative Extention.] Retrieved 01/11/2015.</ref> Tuy là [[ký sinh bắt buộc]] nhưng chúng có cơ may không bị chết theo [[vật chủ]] nếu bám vào nhiều [[vật chủ]] khác nhau.
 
Phần lớn cây trong [[họ Tầm gửi]] (Loranthaceae) là loại [[ký sinh tùy ý]] (facultative) hay bán ký sinh. Họ này có khoảng 75 chi với 1.000 loài cây thân gỗ. Chúng có diệp lục để quang hợp và tự dưỡng, bám vào thân cây khác.<ref>Angiosperm Phylogeny Group (2009). "[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x/pdf An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III]". Botanical Journal of the Linnean Society 161 (2): 105–121.</ref>
 
== Chỉ dẫn ==
 
== Tham khảo ==
{{tham khảo| colwidth=30em}}
 
== Xem thêm ==
{{refbegin| colwidth=30em}}
*{{chú thích sách|last=Zimmer|first=Carl|authorlink=Carl Zimmer|title=[[Parasite Rex]]|publisher=[[Free Press (publisher)|Free Press]]|pages=320|year=2001|isbn=0-7432-0011-X}}
*{{chú thích sách|last=Combes|first=Claude|authorlink=Claude Combes|title=The Art of Being a Parasite|publisher=[[The University of Chicago Press]]|pages=280|year=2005|isbn=0-226-11438-4 }}