Khác biệt giữa các bản “Atum”

không có tóm lược sửa đổi
n (→‎Liên kết: clean up)
| offspring =
}}
[[Tập tin:Ra-Horakhty and Atum (KV11).jpg|nhỏ|Ra và Atum ([[KV11]])]]
 
{{Tín ngưỡng Ai Cập cổ đại}}
 
'''Atum''' {{IPA|/ɑ-tum/}}, đôi khi được viết là '''Atem''' hay '''Tem''', là vị [[thần]] tối cao và quan trọng trong [[Những vị thần trong Tôn giáo Ai Cập cổ đại|Thầnthần thoại Ai Cập]]. Ông là một vị thần trong [[Bộ chín vĩ đại của Heliopolis|Bộ 9 vĩ đại của Heliopolis]].
 
== Danh hiệu ==
Tên của Atum được cho là được bắt nguồn từ "''tem''" có nghĩa là hoàn toàn hoặc hoàn thành. Vì thế, tên ông nên được hiểu là "''mộtMột thực thể Hoànhoàn thiện''" hay "''Người làm Hoànhoàn thiện thế giới''", ông trở lại thành dòng thác của thời hỗn mang ở cuối mỗi chu kỳ sáng tạo. Là người sáng tạo, ông được xem như là chất cơ bản của thế giới, các vị thần và tất cả mọi thứ tạo thành bằng da thịt của ông hoặc từ [[Egyptian soul#Ka (life force)|ka]] (linh hồn) của ông.<ref name="Wilkinson 99">Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. pp. 99–101</ref>.
 
Mối quan hệ giữa Atum với các pharaoh được nhìn thấy trong nhiều nghi lễ văn hoá, và trong những buổi đăng quang. Nhiều pharaoh đã sử dụng danh hiệu "Chúa của 2 vùng đất" và "Con trai của Amun" để chỉ sự hóa thân của các pharaoh vào vị thần này. Những dòng văn tự khắc trên đền thờ của [[Ramesses II]] ở [[Pithom]], Atum được cho là vua của các pharaoh<ref name="Wilkinson 99" /><ref name=":0">{{Chú thích web|url=http://ancientegyptonline.co.uk/atum.html|title=Ancient Egypt Online: Atum}}</ref>.
== Nguồn gốc ==
Atum là một trong những vị thần quan trọng nhất và thường xuyên được nhắc tới ngay từ buổi đầu của lịch sử, nhiều bằng chứng được tìm thấy trong [[Văn tự trong Kim tự tháp]], ông được miêu tả như một đấng sáng tạo và là vua của các vị vua.<ref name="Wilkinson 99"/>
 
== Mô tả ==
Atum là một trong những vị thần quan trọng nhất và thường xuyên được nhắc tới ngay từ buổi đầu của lịch sử, nhiều bằng chứng được tìm thấy trongtừ [[Vănvăn tự trong Kim tự tháp]], ôngvào đượctriều miêuđại tảthứ như5 một đấng6 sáng tạotrên các quan vuatài của cácquý vị vua.tộc<ref name="Wilkinson 99:0" />.
 
Ông được miêu tả là một pharaoh đội trên đầu vương miện Trắng và Đỏ, tượng trưng cho 2 vùng đất [[Thượng Ai Cập|Thượng]] và [[Hạ Ai Cập]]. Đôi khi Atum đội chiếc đĩa mặt trời thay cho vương miện kép.
Ông thường được miêu tả như là một người đàn ông đầu đội vương miệng Hoàng gia hoặc là có dạng [[Hedjet|Mũ trắng]] và [[Deshret|viền đỏ]] của [[Thượng Ai Cập]] hoặc là đội Mũ miệng của [[Hạ Ai Cập]], giúp cũng cố các mối liên kết với các vương triều cũng như thần thánh hóa các vị vua. Đôi khi ông cũng được thể hiện dưới dạng biều tượng là một [[Serpent (symbolism)|con Rắn]], dạng thức của Thần Atum trở lại vào mỗi cuối của chu kỳ sáng tạo, thỉnh thoảng ông cũng thường được gắn với một số loài vật như [[cầy Man gút]], [[sư tử]], [[Bull (mythology)|bò đực]], [[thằn lằn]], hay [[khỉ hình người]].<ref name="Wilkinson 99"/>
 
Dưới địa ngục Amduat, ông thường xuất hiện dưới hình ảnh một người đàn ông có cái đầu [[cừu]], ngồi trên ngai vàng hoặc đứng thẳng. Con bò thần màu đen [[Mnevis]], đội chiếc đĩa mặt trời giữa cặp sừng, cũng là một hiện thân của ông. Rắn, sư tử và [[Cầy mangut Ai Cập|cầy mangut]] là những loài vật thiêng của ông. Dưới hình dạng của loài khỉ, Atum thường mang theo một cây [[Cung (vũ khí)|cung]] để bắn kẻ thù. Một bức tượng [[Bọ cạp|bò cạp]] lớn được đặt trong hồ thiêng [[Đền Karnak|Karnak]] để thờ thần Atum<ref name=":0" />.
== Vai trò ==
 
== Thần thoại ==
Trong nhiều thần thoại tại vùng [[Heliopolitan]], Atum được coi là vị thần đầu tiên đã tự tạo ra chính mình, ngự trên một gò đất [[benben]] nổi lên từ vùng biển nguyên thủy [[Nu]].<ref>{{chú thích web|last=The British Museum|title=Picture List|url=http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/01/1.1.4-PICTURE.pdf|accessdate=ngày 4 tháng 4 năm 2012}}</ref> Các huyền thoại sớm nhất kể rằng Atum đã tạo ra thần [[Shu]] và nữ thần [[Tefnut]] từ một lần hắt hơi của mình.<ref>[http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum Egyptian gods Atum] URL accessed ngày 30 tháng 12 năm 2006.</ref>
 
Trong nhiều thần thoại tại vùng [[Heliopolitan]], Atum được coi là vị thần đầu tiên đã tự tạo ra chính mình, ngự trên một gò đất [[benben]] nổi lên từ vùng biển nguyên thủy [[Nu (thần thoại)|Nun]].<ref>{{chú thích web|last=The British Museum|title=Picture List|url=http://www.saylor.org/site/wp-content/uploads/2012/01/1.1.4-PICTURE.pdf|accessdate=ngày 4 tháng 4 năm 2012}}</ref>. CácSau huyềnđó, thoại sớm nhất kể rằng Atumông đã tạo ra thần [[Shu]] và nữ thần [[Tefnut]] từ một lần hắt hơi của mình.<ref>[http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum, Egyptian godsthuyết Atum]cho là từ URL[[tinh accesseddịch]] ngàycủa 30mình thángkhi 12ông năm[[thủ 2006.dâm]]</ref name=":0" />.
Trong thời [[Cựu Vương quốc]], người Ai Cập tin rằng Atum đưa linh hồn của nhà vua từ kim tự tháp của mình về bầu trời đầy sao.<ref>http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum retrieved ngày 9 tháng 11 năm 2006</ref> Ông cũng là thần mặt trời, một kiểu kết hợp thần mặt trời [[Ra (định hướng)|Ra]]. Atum được nhắc đến như ánh mặt trời vào buổi chiều tối, trong khi [[Ra (định hướng)|Ra]] là ánh nắng mặt trời vào buổi sáng.<ref>Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames & Hudson. p. 205</ref>
 
Trong một lần, Shu và [[Tefnut]] đã ra đi để khám phá vùng biển [[Nu (thần thoại)|Nun]]. Cả 2 đã bị lạc trong vùng nước hỗn loạn đó. Atum vì nhớ con nên đã gửi thần Mắt đi tìm 2 người. Khi cả 2 quay về, hạnh phúc vì đoàn tụ, ông khóc rất nhiều và những giọt nước mắt đó tạo ra những con người đầu tiên<ref name=":0" /><ref>Pinch, Geraldine (2004). ''Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt.'' Oxford University Press. pp. 63–64</ref>.
Trong [[Sách Chết]], vẫn còn tồn tại trong thời Hy Lạp-La Mã, thần mặt trời Atum đã trồi lên từ vùng nước hỗn loạn với hình dáng của một con rắn, một con vật tự đổi mới chính mình mỗi buổi sáng.<ref>[http://books.google.com/books?id=yCkRz5pfxz0C&pg=PA121#v=onepage&q&f=false Dictionary of Deities and Demons in the Bible] 2nd edition, 1999, p. 121</ref><ref>Ellis, Normandi ♦ [http://books.google.com/books?id=NJ9j6EE_dL0C&pg=PA128&dq=ouroboros+atum&hl=en&ei=HP3kTOXcEcvrsga1r6CtCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCgQ6AEwAQ#v=onepage&q=ouroboros%20atum&f=false Dreams of Isis: A Woman's Spiritual Sojourn] p. 128</ref><ref>Bernal, Martin ♦ [http://books.google.com/books?id=yFLm_M_OdK4C&pg=PA468&lpg=PA468#v=onepage&q=Atum%20Ouroboros&f=false Black Athena: the Afroasiatic roots of classical civilization] p. 468</ref>
 
Trong một câu chuyện khác, sau khi mệt mỏi và muốn được nghỉ ngơi, ông đã hôn người con gái Tefnut của mình, và một gò đất lại nổi lên từ vùng nước nguyên thủy, đó chính là [[Iunu]], về sau là vùng [[Heliopolis]], nơi thờ phượng của Atum<ref name=":0" />.
Atum là thần của những gì tồn tại trước và sau thế giới hữu hình. Trong một chu kỳ mặt trời, Atum đối lập với thần mặt trời [[Khepri]] với đầu bọ hung, tên này trong tiếng Ai Cập là ''hpr'' "hướng đến sự tồn tại". Khepri-Atum bao gồm cả mặt trời lúc bình minh và hoàng hôn, do đó phản ánh toàn bộ chu kỳ mặt trời.<ref>[http://books.google.com/books?id=yCkRz5pfxz0C&pg=PA123#v=onepage&q&f=false Dictionary of Deities and Demons in the Bible] 2nd edition, 1999, p. 123</ref>
 
Atum cũng tham gia vào trận chiến giữa [[Thần Ra|Ra]] và [[Apep]] hằng đêm, là người có thể một mình đẩy lùi được con quái vật. Con rắn 2 đầu canh giữ địa ngục [[Nehebkau]], được cho là rất hung hãn, và Atum đã phải dùng tay giữ chặt để kiểm soát nó<ref name=":0" />.
== Sự thờ cúng ==
 
Trên các bức vẽ trong các ngôi mộ hoàng gia thuộc thời kỳ [[Tân Vương quốc Ai Cập|Tân vương quốc]], Atum được miêu tả là một người đàn ông già nua đang đứng trông coi việc trừng phạt những kẻ ác và kẻ thù của thần Mặt trời [[Thần Ra|Ra]]. Ông cũng bảo vệ những linh hồn của người tốt, đảm bảo họ an toàn khi bước qua Hồ lửa dưới địa ngục Amduat, nơi mà con quỷ đầu chó [[Am-heh]] sẽ nuốt những linh hồn khi đi qua. Am-heh chỉ bị khuất phục trước thần Atum.<ref name=":0" /> Trong thời [[Cổ Vương quốc Ai Cập|Cựu Vương quốc]], người Ai Cập tin rằng Atum đưa linh hồn của nhà vua từ kim tự tháp của mình về bầu trời đầy sao<ref>http://www.philae.nu/akhet/NetjeruA.html#Atum retrieved ngày 9 tháng 11 năm 2006</ref>.
Atum là vị thần được [[thờ cúng]] chính ờ thành phố [[Heliopolis (ancient)|Heliopolis]] ([[Ai Cập cổ đại]]: ''Annu'').<ref name="Wilkinson 99"/>
 
Ông cũng là thần mặt trời, một kiểu kết hợp với thần mặt trời [[Ra (định hướng)|Ra]]. Atum được nhắc đến như ánh mặt trời vào buổi [[hoàng hôn]], [[Khepri]] là vị thần của ánh sáng ban mai, trong khi [[Ra (định hướng)|Ra]] thường đại diện cho cái nắng gắt vào giữa trưa. Nói cách khác, Atum đã "chết" vào lúc chiều tối và sống lại vào lúc [[bình minh]]<ref name=":0" />.
== Mối liên hệ với các vị thần khác ==
Atum là một vị thần tự tạo ra chính mình, xuất hiện đầu tiên từ bóng tối và [[vực thẳm]] vô tận của thế giới trước khi tạo ra. Là sản phẩm duy nhất của năng lượng và vật chất tồn tại trong thời hỗn mang, ông đã tạo ra các vị thần và con người thông qua sự cô đơn của mình trong [[vũ trụ]]. Trong một lần hắt hơi của mình, ông đã [[gieo mầm]] và tạo ra [[Shu]], vị Thần của Không khí, và bằng [[tinh dịch]] của mình, ông đã tạo ra [[Tefnut]], nữ thần của Độ ẩm. Hai nam thần và nữ thần đầu tiên này rất tò mò về những vùng biển nguyên sinh bao quanh họ, họ quyết định đi để khám phá vùng biển này và sau đó biến mất vào bóng tối vĩnh cửu. Không thể chịu đựng những mất mác quá lớn của mình, Atum đã phái một sứ giả Lửa để tìm các con của mình. Những giọt nước mắt của niềm vui mà ông nhỏ xuống tạo ra những [[loài người|con người]] đầu tiên.<ref>Pinch, Geraldine (2004). ''Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt.'' Oxford University Press. pp. 63–64</ref>
 
== Sự thờ cúng ==
==tham khảo==
{{Tham khảo}}
 
Atum là vị thần được thờ cúng chính ờ thành phố [[Heliopolis (ancient)|Heliopolis]]. Ngoài ra, ông cũng được thờ tại đền thờ của [[Ramesses II]] ở [[Pithom]]. Trong suốt thời kỳ [[Tân Vương quốc Ai Cập|Tân vương quốc]], Atum cùng thần chiến tranh [[Montu]] và các pharaoh khác được thờ chung tại Đền của Atum tại [[Đền Karnak|Karnak]].
==Liên kết==
*[http://www.archaeowiki.org/Atum Atum - Archaeowiki.org]
 
{{Sơ khai ACCD}}
 
==thamTham khảo==
{{Tham khảo}}
[[Thể loại:Các vị thần của Ai Cập| Atum]]
[[Thể loại:Thần Mặt Trời]]
166

lần sửa đổi