Khác biệt giữa các bản “Lê Thế Tông”

n
== Giai đoạn Quang Hưng ==
 
=== Chiến tranh với nhà Mạc ===
 
==== Chống giữ ====
Giai đoạn từ năm [[1573]] đến năm [[1583]] do việc nội bộ chưa yên nên Nam triều chủ yếu lo việc phòng thủ quân Mạc, còn nhà Mạc thì liên tiếp mở các cuộc tấn công xuống phía nam nhưng đều không thu được kết quả. Trong lúc đó trụ cột [[nhà Mạc]] là [[Mạc Kính Điển]] đã chết, [[Mạc Mậu Hợp]] bỏ bê chính sự, thế lực Bắc triều ngày càng suy yếu.{{sfn|Quốc sử quán triều Nguyễn|1998|p=661-665}}
 
Mùa đông năm [[1589]], Trịnh Tùng lại dẫn quân tấn công huyện Trường Yên. [[Nhà Mạc]] sai [[Mạc Đôn Nhượng]] đóng quân ở Yên Mô<ref group="Ghi chú">Huyện [[Yên Mô]], tỉnh [[Ninh Bình]]</ref> tiếp chiến. Trịnh Tùng bàn mưu với các tướng: ''"Nay họ Mạc đem hết đại binh tới, chỉ cốt giao chiến với ta để quyết một trận sống mái. Quân địch nhiều, quân ta ít, thế mạnh yếu khác nhau. Nhưng ta đã ở vào đất hiểm, hẳn giặc không làm gì được. Binh pháp có nói: một người giữ chỗ hiểm, ngàn người không địch nổi, là thế đó. Ta nên giả cách rút quân, để dắt chúng vào chỗ hiểm. Nó tất khinh ta, đem hết quân đuổi theo. Ta dùng trọng binh đánh úp, ắt sẽ phá được"''. Vào canh ba đêm đó, ông sai [[Nguyễn Hữu Liêu]] mai phục ở chân núi; [[Trịnh Đỗ]], [[Trịnh Đồng]] nhử giặc vào ổ mai phục; và lại giả bộ lui binh. Quân Mạc quả nhiên trúng mai phục, tử trận 1000 người, 600 người bị bắt. Trịnh Tùng thắng trận, lại đưa quân về Thanh Hóa.{{sfn|Nhiều tác giả|1993|p=630}}{{sfn|Quốc sử quán triều Nguyễn|1998|p=670}}
 
==== Giành lại Đông Kinh ====
[[Tập_tin:Map_of_Southern_and_Northern_Dynasties_of_Vietnam.png|nhỏ|271x271px|Tình hình Đại Việt trước khi Trịnh Tùng bắc phạt. Họ Mạc Bắc triều vẫn nắm giữ vùng núi và vùng châu thổ sông Hồng, trong khi Nam triều nắm giữ các vùng đất từ Thanh Hoá trở vào]]
Ngày [[3 tháng 12]] năm [[1592]], Trịnh Tùng bàn việc ra quân bắc phạt với quy mô lớn; sai Quận Diễn [[Trịnh Văn Hải]] và quận Thái [[Nguyễn Thất Lý]], quản lãnh quân thủy, quân bộ, trấn thủ những nơi hiểm yếu ở các cửa biển; Quận Thọ [[Lê Hòa]] kiêm coi võ sĩ trong ngoài thuộc bốn vệ theo hầu vua Lê Thế Tông và hộ vệ ngự doanh. Ông điều động 5 vạn quân, phân làm năm lộ sai [[Nguyễn Hữu Liêu]], [[Hoàng Đình Ái]], [[Hà Thọ Lộc]], [[Ngô Cảnh Hựu]] chia nhau quản lãnh. Bản thân Trịnh Tùng dẫn 2 vạn binh trung quân kéo ra Tây Đô, theo đường Quảng Bình qua huyện Thiên Quan, hơn mười hôm thì đến núi Mã Yên, rồi tiến ra huyện Ma Nghĩa<ref group="Ghi chú">Nay là huyện [[Tùng Thiện]]</ref>. Các lộ An Sơn, Thạch Thất, Phúc Lộc, Tân Phong đều nhanh chóng thất thủ; Trịnh Tùng đóng quân ở Tốt Lâm. Vua [[Mạc Mậu Hợp]] kinh hoàng, vội điều hết binh mã được khoảng 10 vạn, đích thân làm tướng tiến đến xã Phấn Thượng, kháng cự với vương sư. Trịnh Tùng sai [[Hoàng Đình Ái]] ra đánh, giết được tướng Mạc là quận Khuông và quận Tân. Quan quân thừa thế đánh mạnh; Trịnh Tùng cũng đích thân ra đốc chiến, quân Lê đuổi quân Mạc đến Giang Cao, chém hơn 1 vạn thủ cấp.{{sfn|Nhiều tác giả|1993|p=632}}{{sfn|Quốc sử quán triều Nguyễn|1998|p=672}}
Trịnh Tùng sợ để lâu sinh biến, liền sai [[Hoàng Đình Ái]] dẫn lực lượng lớn đi tiễu phạt tiến đến Cẩm Giàng. Kính Chỉ dốc hết quân ra giữ Thanh Lâm, lấy một dãy Hàm Giang làm chỗ phân chia Nam, Bắc. Hai bên luôn luôn huy động quân đội để chống giữ; lâu ngày không phân thắng bại. Tùng bèn đích thân dẫn quân qua sông Nhị, đêm ngày đi gấp đường, đến Cẩm Giàng, cử Hoàng Đình Ái thống lãnh tướng sĩ các dinh, tiến đến Thanh Lâm để đánh vào phía hạ lưu; Trịnh Tùng thân đốc đại binh để đánh phía thượng lưu; [[Nguyễn Hữu Liêu]] thống suất quân thủy để bao vây và đón chặn đường đi cửa của quân Mạc. Quân Mạc tan vỡ, bọn Kính Chỉ cùng Kính Thành, Lý Hựu, Kính Phu, Kính Thận, Kính Giản, Kính Tuân (đều là con của Mạc Kính Điển, có cả [[Mạc Toàn]]... hơn 60 người đến chém đầu ở bến Thảo Tân. Nhà Mạc kể từ Thái Tổ [[Mạc Đăng Dung]] lên ngôi năm [[1527]] đến đây thì tan rã sau 67 năm.{{sfn|Nhiều tác giả|1993|p=638}}{{sfn|Quốc sử quán triều Nguyễn|1998|p=677}}
 
=== Đối phó dư đảng họ Mạc ===
Trịnh Tùng cho sửa sang cung điện trong kinh thành, một tháng thì hoàn thành; bèn sai người đến Tây Đô đón xa giá về kinh. Mùa hạ năm đó, Lê Thế Tông đến kinh đô. Ngày [[16 tháng 5]], ngự ở tòa chính điện, nhận lễ mừng của bách quan, đại xá thiên hạ, gia phong cho những ai có công.{{sfn|Nhiều tác giả|1993|p=630}}{{sfn|Quốc sử quán triều Nguyễn|1998|p=678}} Nhà Lê kể từ khi mất ngôi năm [[1527]] đến đây mới được trở về chốn xưa nhưng vị thế đã không còn được như trước nữa.
 
250

lần sửa đổi