Khác biệt giữa các bản “Tôn Tẫn”

n
stub sorting, replaced: hế kỷ 4 → hế kỷ IV using AWB
n (Đã lùi lại sửa đổi của 113.185.28.89 (Thảo luận) quay về phiên bản cuối của Mrfly911)
n (stub sorting, replaced: hế kỷ 4 → hế kỷ IV using AWB)
{{Chinese|showflag=p|t=孫臏|s=孙膑|p=Sūn Bìn}}
 
'''Tôn Tẫn''' (孫臏, khoảng thế kỷ 4IV TCN), người nước [[Tề (nước)|Tề]], là một quân sư, một nhà chỉ huy quân sự nổi tiếng thời [[Chiến Quốc]]. Tương truyền, Tôn Tẫn là cháu của [[Tôn Vũ|Tôn Tử]], cùng với [[Bàng Quyên]] là học trò môn binh pháp của [[Quỷ Cốc Tử]] (ngoài Tẫn và Quyên, học trò Quỷ Cốc Tử Vương Hủ còn có [[Tô Tần]] và [[Trương Nghi]] học môn du thuyết). [[Binh pháp Tôn Tẫn|'''Tôn Tẫn binh pháp''']] của ông là một trong các quyển binh pháp nổi tiếng ở [[Trung Quốc]].
 
== Tiểu sử ==
Trong sách ''[[Sử ký Tư Mã Thiên]]'' thiên ''Tôn Tử Ngô Khởi liệt truyện'' có ghi:
 
Bàng Quyên cùng học binh pháp với Tôn Tẫn. Sau khi học xong, Bàng Quyên vì ham công danh phú quý nên xin Quỷ Cốc tiên sinh xuống núi trước để tìm công danh, được làm quan [[Ngụy (nước)|nước Ngụy]]. Tuy nhiên ông tự cho rằng mình không giỏi bằng Tôn Tẫn, con cháu của vị tướng nổi tiếng [[Tôn Vũ]]. Để triệt hạ bạn học, Bàng Quyên cho người mời Tôn Tẫn đến nước Ngụy rồi vu tội cho khiến Tôn Tẫn bị chặt xương hai đầu gối và bị thích lên mặt để Tôn Tẫn phải giấu mình không thể ra làm tướng. Cái tên Tẫn (臏, hình phạt chặt xương đầu gối)<ref>[http://www.vietnamtudien.org/hanviet/hv_timchu.php?unichar=%E8%87%8F Hán Việt từ điển trích dẫn]</ref> của Tôn chính là xuất phát từ sự kiện này.<ref>{{chú thích sách|url=http://books.google.com/books?id=k9jNwaVUFoQC&pg=RA1-PA36&dq=Pang+Juan&as_brr=3&ei=sQrkSvHFCYKCzgS2kKGTDA&hl=fr#v=onepage&q=Pang%20Juan&f=false|pages=136|title=Executive EQ: emotional intelligence in leadership and organizations|author=Robert K. Cooper, Ayman Sawaf|year=1998|isbn=0399524045|publisher=Perigee}}</ref>
 
=== Sang nước Tề ===
Nghe theo kế ''"vây Ngụy cứu Triệu"'' (圍魏救趙) của Tôn Tẫn, Điền Kỵ thay vì cứu Triệu lại dẫn quân tức tốc tiến thẳng đến kinh đô [[Đại Lương]] của nước Ngụy, buộc Bàng Quyên phải bỏ việc tấn công Triệu để quay về cứu nước rồi bị quân Điền Kỵ đánh cho đại bại trong [[trận Quế Lăng]]. Sau khi bắt được Bàng Quyên, Tôn Tẫn vì nể tình bạn học xưa nên đã tha chết cho Bàng Quyên mà còn thả ông quay về nước Ngụy. Chương 1 cuốn ''[[Binh pháp Tôn Tẫn|Tôn Tẫn binh pháp]]'', tác phẩm binh pháp của Tôn Tẫn được dành để nói về các sự kiện xoay quanh cuộc đối đầu giữa Tôn Tẫn và Bàng Quyên ở trận Quế Lăng.<ref>{{chú thích sách|url=http://books.google.com/books?id=gxZ__SP_HJ0C&pg=PA91&dq=Pang+Juan&as_brr=3&ei=sQrkSvHFCYKCzgS2kKGTDA&hl=fr#v=onepage&q=Pang%20Juan&f=false|title=Sun Bin: the art of warfare: a translation of the classic Chinese work of philosophy and strategy|pages=91|publisher=SUNY Press|year=2003|isbn=0791454967|author=Bin Sun, Dim Cheuk Lau, Roger T. Ames}}</ref>
 
[[Sử Ký (định hướng)|Sử ký]] chỉ nhắc tới việc Điền Kỵ đánh bại Bàng Quyên ở Quế Lăng, không đề cập việc Bàng Quyên bị bắt trong trận này. Tiểu thuyết ''[[Đông Chu liệt quốc]]'' đã mô tả câu chuyện giữa Bàng Quyên và [[Tôn Tẫn]] trong hồi 88: "Tôn Tẫn giả điên thoát nạn, Bàng Quyên bại trận Quế Lăng".
 
=== Trận Mã Lăng ===
Hai kế ''Vây Ngụy cứu Triệu'' và ''rút bếp'' của Tôn Tẫn sau này cũng trở nên nổi tiếng, [[Gia Cát Lượng]] từng sử dụng một biến thể của kế ''rút bếp'' là kế ''thêm bếp'' để ngăn quân [[Tư Mã Ý]] đuổi theo.
 
Tiểu thuyết ''[[Đông Chu liệt quốc]]'' có câu chuyện về [[Tôn Tẫn]] từ hồi 87 đến hồi 89. Hồi 87 nói về thời gian hai người còn là học trò của [[Quỷ Cốc Tử]] mà [[Sử Ký (định hướng)|Sử ký]] không đề cập. Chuyện Bàng Quyên - Tôn Tẫn mà Sử ký chép được tác giả [[Phùng Mộng Long]] đề cập tương tự từ hồi 88 tới hồi 89.
 
==Xem thêm==
 
{{chú thích trong bài}}
 
[[Thể loại:Nhân vật quân sự Chiến Quốc]]
[[Thể loại:Nhà quân sự]]