Khác biệt giữa các bản “Đảo chính quán bia”

không có tóm lược sửa đổi
{{chú thích trong bài}}
'''Đảo chính quán bia''' ([[Tiếng Anh{{lang-de|Anh ngữ]]: ''Beer Hall Bürgerbräu-Putsch''}}) hay '''Đảo chính Hitler-Ludendorff''' ([[Tiếng Đức{{lang-de|Đức ngữ]]: ''Hitler-Ludendorff-Putsch''}}) là cụm từ mà sử gia gọi biến cố xảy ra ngày [[8 tháng 11]] năm [[1923]] do [[Adolf Hitler]] điều động [[Đảng Đức Quốc xã]] gây ra, nhằm lật đổ chính quyền bang [[Bayern]], từ đó dự định tiếp tục lật đổ chính phủ [[Cộng hòa Weimar]]{{fact|date = ngày 6 tháng 1 năm 2013}}.
 
== Nguyên nhân ==
Sau vài âm mưu không thành, cơ hội đã đến. Báo chí đã đăng tải một thông báo vắn tắt cho biết, theo sự yêu cầu của vài tổ chức kinh doanh ở thành phố [[München]], Thủ hiến Kahr sẽ đến phát biểu tại một buổi mít-tinh ở quán bia [[Bürgerbräukeller]] nằm ở vùng ngoại ô phía đông-nam thành phố. Đề tài phát biểu sẽ là về chính quyền Bayern. Tướng von Lossow, Đại tá von Seisser và nhiều nhân vật cao cấp khác sẽ hiện diện.
 
Có hai yếu tố khiến cho Hitler đi đến quyết định vội vã. Một là ông ta nghi ngờ Kahr có thể lợi dụng cuộc mít-tinh để tuyên bố nền độc lập cho Bayern và đưa vương triều [[Wittelsbach]] trở lại ngai vàng. Điều này đi ngược lại chủ trương của Hitler: một nước Đức thống nhất dưới chính thể độc tài không có vua, nên ông ta muốn ngăn chặn Kahr thực hiện việc này. Yếu tố thứ hai là cuộc mít-tinh tạo cơ hội quý báu để đẩy tam đầu chế vào rọ và uy hiếp họ tham gia cuộc cách mạng của Quốc xã. Thế nên, Hitler quyết định hành động lập tức. Các đội quân thuộc lực lượng bán quân sự [[SA]]{{fn|1}}<ref>SA (viết tắt từ tên Đức: Sturmabteilung), là đội quân riêng của Đảng Quốc xã, vì mặc đồng phục màu nâu nên còn được gọi là "Quân áo nâu", khác với lực lượng SS là "Quân áo đen."</ref> của Đảng Đức Quốc xã, dưới quyền chỉ huy của [[Ernst Julius Röhm]], được khẩn cấp điều đến nhà hàng bia.
 
== Diễn biến ==
Lúc 9:45 giờ tối ngày [[8 tháng 11]] năm [[1923]], sau khi Kahr đã phát biểu được nửa giờ trước đám đông khoảng 3.000 người, thì lực lượng SA kéo đến bao vây quán Bürgerbräukeller và Hitler tiến vào. Trong khi một số thuộc hạ của ông ta bố trí một khẩu súng máy ở cổng vào, Hitler nhảy lên một chiếc bàn và bắn một phát súng lục để gây sự chú ý của đám đông. Kahr ngừng nói giữa bài phát biểu. Đám đông nhìn quanh quẩn để tìm nguyên do của sự ngăn trở. Với sự hỗ trợ của [[Walter Richard Rudolf Hess]] (cánh tay phải của Hitler) và Ulrich Graf (cận vệ), Hitler tiến đến khán đài. Một thiếu tá cảnh sát định ngăn cản, nhưng Hitler chĩa khẩu súng lục vào anh ta và tiếp tục tiến đến. Kahr bước lùi ra khỏi diễn đàn và Hitler đến thế chỗ.
 
Hitler hô lớn: "Cách mạng Quốc gia đã bắt đầu! Lực lượng vũ trang gồm 600 người đã bao vây. Không ai được rời đi. Nếu không giữ yên lặng lập tức, tôi sẽ điều động súng máy. Chính quyền Bayern và chính quyền nước Đức đã bị lật đổ; một chính quyền quốc gia lâm thời đã được thành lập. Các doanh trại quân đội và cảnh sát đã bị chiếm đóng. Quân đội và cảnh sát đang tụ họp dưới lá cờ của Quốc xã."
Câu cuối cùng là bịa đặt; đó chỉ là một trò tháu cáy. Nhưng trong hoàn cảnh lộn xộn, không ai biết rõ chuyện gì đã xảy ra. Riêng khẩu súng lục của Hitler là thật: nó đã nhã đạn. Lực lượng SA với súng trường và súng máy là thật. Bây giờ, Hitler ra lệnh Kahr, Lossov và Seisser đi theo ông ta vào một căn phòng riêng gần khán đài. Qua sự thúc ép của đội quân SA, ba nhân vật cao cấp nhất của Bayern tuân theo lời của Hitler trong khi đám đông ngắm nhìn mà kinh ngạc. Khi thấy các lãnh đạo ngoan ngoãn nghe theo lời Hitler và lực lượng SA chiếm đóng quán bia, cảnh sát không có hành động gì. Hitler đã dàn xếp để một sĩ quan cảnh sát làm nội gián cho Quốc xã ra lệnh cho nhóm cảnh sát làm nhiệm vụ ở quán bia không được ngăn cản, mà chỉ báo cáo vụ việc.
 
Khi đã đưa ba người vào căn phòng, Hitler bảo họ: "Không ai được rời khỏi phòng này khi mà tôi không cho phép." Rồi ông ta thông báo rằng họ sẽ giữ chức vụ trọng yếu hoặc là trong chính quyền Bayern hoặc trong chính phủ Đức mà ông đang thành lập cùng với Đại tướng [[Erich Ludendorff]]{{fn|<ref>Erich Ludendorff lúc bấy giờ là Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, trên thực tế là nhân vật số 2}} của quân đội Đức.</ref>. Trước đó, Hitler đã phái người đi tìm vị tướng nổi tiếng để mời ông đến quán bia, trong khi ông này không biết gì về âm mưu của Đảng Quốc xã.
 
Lúc đầu, ba người không muốn nói chuyện với Hitler. Ông ta tiếp tục kêu gọi họ. Cả ba phải cùng với ông ta tuyên cáo cách mạng và chính phủ mới; cả ba phải nhận chức vụ mà ông ta cử, nếu không họ không có quyền để tồn tại. Kahr sẽ là Phụ chính cho bang Bayern; Lossov làm Bộ trưởng Liên lạc Quốc hội; Seisser làm Bộ trưởng Bộ Cảnh sát của Đức. Cả ba người đều không có ấn tượng với những chức vụ như thế. Họ không trả lời!
Hitler không đạt kết quả gì trong việc thuyết phục họ. Cả ba người đang nắm giữ quyền lực ở Bayern đều không muốn theo ông ta, dù đang bị nòng súng đe dọa. Cuộc bạo loạn không diễn ra như dự trù. Rồi Hitler có động thái bất chợt. Không nói thêm một tiếng, ông chạy ra, bước lên khán đài, tuyên bố với đám đông rằng ba người trong căn phòng bên cạnh đã tham gia với ông để lập nên chính phủ trung ương mới.
 
Ông ta lớn tiếng: "Chính quyền Bayern bị bãi nhiệm. Chính phủ của những tội đồ Tháng Mười một<ref>'''Tội đồ Tháng Mười một''' là cụm từ mà Đảng Quốc xã khai thác để lên án những kẻ (chủ yếu là chính quyền dân sự và phe Mác-xít) bị gán tội phản quốc ở hậu phương. Theo quan điểm này, không phải Quân đội Đức bị chiến bại trong [[Thế chiến]], mà bị đâm sau lưng, dẫn đến việc Đức phải ký hiệp định đình chiến ngày [[11 tháng 11]] năm [[1918]]. Tư tưởng này xuất phát từ một số tướng lĩnh danh tiếng như Thống chế [[Paul von Hindenburg]] và Ludendorff rồi phổ biến rộng rãi trong nhiều tầng lớp người Đức, qua đó xuất hiện cụm từ "Truyền thuyết đâm sau lưng" ({{fnlang-de|3''Dolchstoßlegende''}}).</ref> và Tổng thống Đức bị tuyên cáo bãi nhiệm. Một chính phủ quốc gia mới sẽ được công bố ngày hôm nay tại München. Một Quân đội Quốc gia Đức sẽ được thành lập ngay lập tức. Tôi đề nghị là, cho đến khi đã tính toán xong xuôi với những tội đồ Tháng Mười một, tôi sẽ giữ trách nhiệm lèo lái chính sách của Chính phủ Quốc gia... Ludendorff sẽ lãnh đạo Quân đội Quốc gia Đức... Nhiệm vụ của Chính phủ Quốc gia Đức lâm thời là tiến đến Berlin để giải thoát dân tộc Đức... Ngày mai, hoặc sẽ có Chính phủ Quốc gia của nước Đức, hoặc tất cả chúng ta sẽ chết!"
 
Không phải là lần đầu tiên và chắc chắn không phải là lần cuối cùng, Hitler đã thốt nên lời dối trá đầy bản lĩnh, và có hiệu lực. Khi đám đông nghe rằng Thủ hiến Kahr, Tướng von Lossow và Cảnh sát trưởng von Seisser đã theo phe Hitler, họ lập tức thay đổi thái độ. Nhiều tiếng reo hò cất lên, và âm thanh khiến cho ba người vẫn còn bị nhốt trong gian phòng kế bên có ấn tượng mạnh.
 
== Thất bại đầu tiên ==
Khi trở lại, Hitler thấy các con mồi đã vuột khỏi tầm tay. Ông đã tự tin mà nghĩ lúc này đáng lẽ các "bộ trưởng" của ông ta phải tất bật lo chuẩn bị cho những nhiệm vụ mới, trong khi Ludendorff và Lossow phải vạch kế hoạch tiến về [[Berlin]]. Nhưng hầu như không có việc gì xảy ra. Ngay cả München vẫn chưa nằm trong tay lực lượng cách mạng. Röhm chỉ mới chiếm được doanh trại của Bộ Chiến tranh nhưng bỏ sót một số địa điểm chiến lược kể cả nhà bưu điện. Vì thế, tin tức về vụ bạo loạn được truyền đến Berlin và tướng [[Hans von Seeckt]]{{fn|4}}<ref>Hans von Seeckt là người thành lập và chỉ huy một lực lượng bí mật 100.000 người để tránh sự hạn chế của [[Hòa ước Versailles]].</ref> truyền về lệnh cho quân đội ở Bayern phải trấn áp đám phản loạn.
 
Chỉ có vài sĩ quan cấp thấp và một số binh sĩ bỏ hàng ngũ vì ủng hộ Hitler và Röhm. Các sĩ quan cao cấp, dưới quyền Tướng von Danner, chỉ huy quân đội ở München, không những chuẩn bị tuân lệnh Seeckt mà còn thấy bất mãn vì cách Hitler đối xử với von Lossow. Theo quy củ của quân đội, một người dân thường chĩa súng vào một vị tướng đáng bị trừng phạt. Lúc gần sáng, quân đội đã tạo một vòng vây chung quanh lực lượng của Röhm đang chiếm đóng Bộ Chiến tranh.
 
== Sự đổ máu ==
Lúc 11 giờ sáng ngày [[9 tháng 11]] năm [[1923]], ngày kỷ niệm sự khai sinh của nền Cộng hòa Weimar, Hitler và Ludendorff dẫn đầu 3.000 quân SA hướng về trung tâm München. Bên cạnh họ còn có [[Hermann Göring]] (chỉ huy lực lượng SA), [[Max Erwin von Scheubner-Richter|Scheubner-Richter]], [[Alfred Rosenberg]], Ulrich Graf (cận vệ của Hitler), và một số cấp lãnh đạo đảng. Tiếp theo sau là một xe tải mang súng máy cùng xạ thủ. Binh sĩ SA đeo súng trường trên vai, một số người gắn thêm lưỡi lê. Hitler lăm lăm khẩu súng lục trong tay. Không phải là lực lượng mạnh lắm, nhưng Ludendorff, vốn đã chỉ huy hàng triệu binh sĩ thiện chiến nhất của Đức trong [[ChiếnThế tranh thế giớichiến thứ nhất]], nghĩ rằng thế là đủ để đạt mục đích.
 
Vài trăm mét cách quán bia về hướng bắc, họ gặp phải chướng ngại vật đầu tiên. Một toán cảnh sát án ngữ trên cầu Ludwig dẫn đến trung tâm thành phố. Göring chạy đến nói chuyện với người chỉ huy cảnh sát, đe dọa sẽ bắn các con tin mà ông ta nói đang dẫn theo phía sau nếu cảnh sát bắn vào nhóm của ông. Trong đêm trước, Hess đã bắt giữ một số con tin kể cả hai thành viên nội các nhằm phục vụ cho mục đích như thế này. Không rõ có phải Göring tháu cáy hay không, nhưng dường như vị chỉ huy cảnh sát tin theo lời Göring nên để cho đoàn người đi qua êm thấm.
 
== Kết quả lâu dài ==
Cuộc bạo loạn tuy bị thất bại nhưng giúp cho Hitler được nổi danh cả nước, và trong con mắt nhiều người, đó là người yêu nước và nhà anh hùng. Chẳng bao lâu, bộ máy tuyên truyền của Đảng Quốc xã đã biến vụ việc thành một trong những huyền thoại vĩ đại nhất. Mỗi năm, ngay khi Hitler đã nắm chính quyền, ngay lúc [[ChiếnThế tranh thế giớichiến thứ hai]] đang tàn phá, Hitler đều trở về nhà hàng bia ấy ở München đúng vào ngày 8 tháng 11 để ban huấn từ cho đảng viên.
 
Năm 1935, Hitler, lúc này là Thủ tướng, ra lệnh khai quật thi hài của 16 đảng viên Quốc xã ngã xuống trong cuộc bạo loạn và đặt trong tòa lăng mộ Feldherrnhalle. Khi khánh thành lăng mộ, Hitler tuyên bố: "Họ đã đi vào cõi vĩnh hằng của nước Đức. Nơi đây, họ hiện thân cho nước Đức và che chở cho nhân dân ta. Nơi đây, họ nằm xuống như là những nhân chứng đích thực cho phong trào của chúng ta." Ông ta không nói thêm, và dường như không có người Đức nào còn nhớ, rằng họ chính là những người mà Hitler đã bỏ mặc cho chết khi ông ta bỏ chạy.
 
== Chú thích ==
* {{fnb|1}} '''SA''' (viết tắt từ tên Đức: ''Sturmabteilung''), là đội quân riêng của Đảng Quốc xã, vì mặc đồng phục màu nâu nên còn được gọi là "Quân áo nâu", khác với lực lượng SS là "Quân áo đen."
* {{fnb|2}} '''Erich Ludendorff''' lúc bấy giờ là Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, trên thực tế là nhân vật số 2 của quân đội Đức.
* {{fnb|3}} '''Tội đồ Tháng Mười một''' là cụm từ mà Đảng Quốc xã khai thác để lên án những kẻ (chủ yếu là chính quyền dân sự và phe Mác-xít) bị gán tội phản quốc ở hậu phương. Theo quan điểm này, không phải Quân đội Đức bị chiến bại trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], mà bị đâm sau lưng, dẫn đến việc Đức phải ký hiệp định đình chiến ngày 11 tháng 11 năm [[1918]]. Tư tưởng này xuất phát từ một số tướng lĩnh danh tiếng như Thống chế [[Paul von Hindenburg]] và Ludendorff rồi phổ biến rộng rãi trong nhiều tầng lớp người Đức, qua đó xuất hiện cụm từ "Truyền thuyết đâm sau lưng" (Đức ngữ: ''Dolchstoßlegende'').
* {{fnb|4}} '''Hans von Seeckt''' là người thành lập và chỉ huy một lực lượng bí mật 100.000 người để tránh sự hạn chế của [[Hòa ước Versailles]].
 
== Xem thêm ==
* [[Mein Kampf]]
 
== Chú thích ==
{{tham khảo}}
== Tham khảo ==
{{tham khảo}}
* ''The rise and fall of the Third Reich – A history of Nazi Germany'' của William L. Shirer, Nhà xuất bản Simon & Schuster, Inc. (1960).
 
221.187

lần sửa đổi