Khác biệt giữa các bản “Anouvong”

không có tóm lược sửa đổi
n (Anuvong đổi thành Anouvong: Cho chính xác)
 
== Tiểu sử ==
Anouvong, sinh năm [[1767]] tại kinh đô Viêng Chăn, là con trai thứ tư của vua Bunsan ([[Ong Bun]]), và là em trai của các vua Vạn Tượng khác là: [[Nanthasen]] và [[Intharavong Setthathirath III]]. Khi vua cha bị người Xiêm lật đổ, năm [[1779]], ông bị bắt làm tù binh của Xiêm. Giai đoạn 1780-1795, Anouvong sống lưu vong ở [[Bangkok]] như một con tin. Ngày mùng 2 tháng 2 năm 1795, Anouvong được vua Xiêm bổ nhiệm làm Phó vương của Vạn Tượng (Viêng Chăn) với tước hiệu là ''Somdetch Brhat Chao Maha Uparaja'', trợ giúp cho vua anh là [[Intharavong Setthathirath III]]. Năm 1805, Anouvong lên ngôi sau khi anh trai, là Intharavong Setthathirath III băng hà. Sau khi đăng quang, ông đã trở thành một đồng minh của người Thái trong cuộc chiến tranh chống lại [[Miến Điện]], tuy nhiên, do thiếu sự công nhận cho những thành tích của ông, giai đoạn 1826-1828, ông nổi dậy chống lại Xiêm trong một nỗ lực để giành lại độc lập hoàn toàn. Tháng 2 năm 1827, ông tập hợp lực lượng tấn công vào Korat ([[Nakhon Ratchasima]] [[Nakhon Ratchasima (tỉnh)|tỉnh Nakhon Ratchasima]] [[Thái Lan]]), với sự tin tưởng người Anh ở Miến Điện sẽ bắt đầu tấn công xâm chiếm Thái Lan. Để trả đũa cho bất trung của Anouvong, vua Thái [[Rama III]] đã ra lệnh quân đội bao vây kinh đô Viêng Chăn của Anouvong. Chiếm được Viêng Chăn, quân đội Thái, do [[Chao Phraya Bodin Decha]] chỉ huy, đã phá hủy hoàn toàn Viêng Chăn và chỉ để lại đền [[Wat Si Saket]], dồn dân Vạn Tượng qua [[sông Mê Kông]] sang bờ phía Tây Nam sông, vùng đất mà họ chiếm đóng, nay là vùng Đông Bắc Thái Lan. Anouvong phải rút khỏi Viêng Chăn chạy đến trú ẩn ở Lakhon (nay là [[Nakhon Phanom]] Thái Lan), sau đó chạy sang Mahaxay-Koongkeo (nay là Mahaxay tỉnh [[Khăm Muộn]] [[Lào]]) vào tháng 6 năm 1827. Sau đó, với sự giúp đỡ [[nhà Nguyễn]] [[Việt Nam]], Anouvong đánh chặn lại người Xiêm ở Lakhon, nhưng lại bị đánh bại. Ngày 29 tháng tháng 9 năm 1827, Anouvong phải đưa hoàng tộc sang sống lưu vong tại [[Vinh]] [[Nghệ An]] [[Việt Nam]]. Sau đó Anouvong về nước một lần nữa để chống quân Xiêm lấy lại đất nước đã mất. Nhưng ngày 19 tháng 12 năm 1828, khi qua đất [[Bồn Man|Muang Phuan]] (tức Trấn Ninh, nay là [[Xiêng Khoảng]]), thì Anouvong bị Chao Noi (Chiêu Nội), tù trưởng Trấn Ninh, bắt và giao nộp cho quân Xiêm. Anouvong bị giải đến Bangkok. Rama III ra lệnh nhốt ông trong cũi sắt cho đến khi ông qua đời vào năm sau ở tuổi 61.
 
===Đăng quang===
Năm [[1805]], Anouvong lên ngôi sau khi Intharavong Setthathirath III băng hà. Là quốc vương Vạn Tượng, ông chọn làm đồng minh của người Thái trong cuộc chiến tranh chống lại [[Miến Điện]]. Tuy nhiên, vì cho là Thái triều không tuyên dương những võ công của ông, vào giai đoạn 1826-1828, Anouvong nổi dậy chống lại Xiêm, giành độc lập hoàn toàn.
 
Tháng 2 năm [[1827]], ông dấy binh kéo sang đánh Korat ([[Nakhon Ratchasima]] [[Nakhon Ratchasima (tỉnh)|tỉnh Nakhon Ratchasima]] [[Thái Lan]]), vì cho rằng người Anh ở Miến Điện cũng sẽ mở cuộc tấn công xâm chiếm Thái Lan. Thái triều cho rằng Anouvong phản trắc, bội bạc nên vua Thái [[Rama III]] đã ra lệnh vây hãm thành Viêng Chăn của Anouvong. Viêng Chăn sau đó thất thủ. Quân Xiêm do [[Chao Phraya Bodin Decha]] chỉ huy triệt hạ và phá hủy hoàn toàn Viêng Chăn và chỉ còn sót lại mỗi ngôi [[chùa]] [[Wat Si Saket]]. Thị dân Vạn Tượng thì bị bắt di chuyển sang hữu ngạn [[sông Mê Kông]], tức là vùng Đông Bắc Thái Lan ngày nay. Anouvong thua phải rút khỏi Viêng Chăn chạy đến trú ẩn ở Lakhon (nay là [[Nakhon Phanom]] Thái Lan), sau đó chạy sang Mahaxay-Koongkeo (nay là Mahaxay tỉnh [[Khăm Muộn]] [[Lào]]) vào tháng 6 năm [[1827]]. Sau đó với sự giúp đỡ của [[nhà Nguyễn|triều đình Huế]] ([[Việt Nam]]), Anouvong mở cuộc phản công đánh quân Xiêm ở Lakhon nhưng cũng lại thua. Ngày 29 tháng tháng 9 năm [[1827]], Anouvong phải đưa vương tôn quốc thích chạy sang lưu vong ở [[Vinh]], [[Nghệ An]] bên [[Việt Nam]]. Quyết phục thù Anouvong lại mộ binh về đánh quân Xiêm lần nữa. Ngày 19 tháng 12 năm [[1828]], khi qua đất [[Bồn Man|Muang Phuan]] (tức Trấn Ninh, nay là [[Xiêng Khoảng]]), thì Anouvong bị Chao Noi (Chiêu Nội), tù trưởng Trấn Ninh, bắt và giao nộp cho quân Xiêm. Anouvong bị giải đến [[Bangkok]]. Rama III ra lệnh nhốt ông trong cũi sắt được một năm thì chết, hưởng dương 61 tuổi.
Ngày nay người Lào xem ông là anh hùng dân tộc bất chấp thực tế lỗi lầm của chiến lược và chiến thuật kết hợp với tính khí nóng nảy của ông đã dẫn đến sự hủy diệt của Viêng Chăn và Lào đã mất lãnh thổ ngày nay là [[Đông Bắc Thái Lan]].
 
== Tham khảo ==