Khác biệt giữa các bản “Quần đảo Marshall”

n
clean up using AWB
n (clean up using AWB)
{{bar percent|Khác|black|8.3}}
}}
'''Quần đảo Marshall''', tên chính thức '''Cộng hòa Quần đảo Marshall''' ({{lang-mh|Aolepān Aorōkin M̧ajeļ}}),<ref group="note">Phát âm:<br />* [[Tiếng Anh]]: ''Republic of the Marshall Islands'' {{IPAc-en|audio=en-us-Marshall Islands.ogg|ˈ|m|ɑr|ʃ|əl|_|ˈ|aɪ|l|ən|d|z}}<br />* [[Tiếng Marshall]]: ''{{lang|mh|Aolepān Aorōkin M̧ajeļ}}'' ({{IPAc-mh|icon|ha|haw|we|wey|l|yey|P|yay|n|_|ha|haw|wo|woh|r|hoh|K|huy|n|_|mh|hah|ah|J|yeh|lh}})</ref> là một [[đảo quốc]] nằm gần [[xích đạo]] trên [[Thái Bình Dương]], hơn chệch về phía tây [[Đường đổi ngày quốc tế]]. Vế mặt địa lý, quốc gia này là một phần của nhóm đảo [[Micronesia]] lớn hơn. Dân số Quần đảo Marshall là 53.158 người (thống kê 2011<ref name=autogenerated1 />), cư ngụ trên 29 [[rạn san hô vòng]],<ref name=ciafact>{{citeChú thích web |publishernhà xuất bản= CIA World Factbook |titletiêu đề=Marshall Islands Geography |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rm.html}}</ref> gồm 1.156 [[đảo]] và [[đảo nhỏ]]. Nước này có [[biên giới trên biển|biên giới đường biển]] với [[Liên bang Micronesia]] về phía đông, [[Đảo Wake]] về phía bắc,<ref group="note">Quần đảo Marshall xem Đảo Wake là một phần lãnh thổ của mình. Trên thực tên, đây là một lãnh thổ [[lãnh thổ chưa được tổ chức|chưa được tổ chức]], [[Các lãnh thổ chưa hợp nhất của Hoa Kỳ|chưa được hợp nhất]] của Hoa Kỳ, với quyền quản lý được trao cho [[Phòng Quốc hải vụ]].</ref> [[Kiribati]] về phía đông nam, và [[Nauru]] về phía nam. Khoảng 27.797 người (thống kê 2011) sống tại [[Majuro]], thủ đô đất nước.<ref name=ciafact/>
 
Người Micronesia đến định cư tại Quần đảo Marshall vào khoảng [[thiên niên kỷ 2 TCN]], họ sử dụng [[bản đồ que Quần đảo Marshall|bản đồ bằng que truyền thống]]. [[Người châu Âu]] biết đến nơi này từ thập niên 1520, khi nhà thám hiểm [[người Tây Ban Nha]] [[Alonso de Salazar]] trông thấy một rạn san hô ở đây năm 1526. Những chuyến viễn chinh của người Anh và người Tây Ban Nha tiếp diễn sau đó. Quần đảo được đặt theo tên nhà thám hiểm người Anh [[John Marshall (thuyền trưởng người Anh)|John Marshall]], người đã đến đây năm 1788. Người Marshall gọi nơi mình sống là "jolet jen Anij" (Những món quà của Chúa).<ref name=pacificrisa>{{citeChú thích web|titletiêu đề=Republic of the Marshall Islands|url=http://www.pacificrisa.org/places/republic-of-the-marshall-islands/|publishernhà xuất bản=Pacific RISA|accessdatengày truy cập=1 November 2015}}</ref>
 
Các thế lực châu Âu công nhận quyền quản lý của Tây Ban Nha đối với Quần đảo Marshall năm 1874. Nơi này chính thức là một phần của [[Đông Ấn Tây Ban Nha]] từ 1528. Tây Ban Nha bán quần đảo cho [[Đế quốc Đức]] năm 1884, và nó trở thành một phần của [[New Guinea thuộc Đức]] năm 1885. Vào [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], [[Đế quốc Nhật Bản]] chiếm Quần đảo Marshall. Năm 1919, [[Hội Quốc liên]] đã kết hợp nó với các cựu lãnh thổ của Đức để tạo nên [[Ủy thác Nam Dương]]. Vào [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], [[Hoa Kỳ]] đánh chiếm quần đảo trong [[Chiến dịch quần đảo Gilbert và Marshall]]. Cùng với các quần đảo châu Đại Dương khác, Quần đảo Marshall được hợp nhất vào [[Lãnh thổ Ủy thác Quần đảo Thái Bình Dương]] do Hoa Kỳ quản lý. Nước này giành được quyền [[tự quản]] năm 1979, và độc lập năm 1986, dưới [[Hiệp ước Liên kết Tự do]] với Hoa Kỳ. Quần đảo Marshall đã là một thành viên [[Liên Hợp Quốc]] từ nằm 1991.
Quần đảo Marshall hiện theo chính thể Chính phủ lập hiến trong liên kết tự do với Hoa Kỳ. [[Hiệp ước Liên kết Tự do]] có hiệu lực từ ngày [[21 tháng 10]] năm [[1986]].
 
Theo hiến pháp ngày [[1 tháng 5]] năm [[1979]], nhà nước Quần đảo Marshall là [[nhà nước]] [[Cộng hòa]] và [[quyền lập pháp]] nằm trong tay [[quốc hội]] gồm 33 thành viên được bầu lại 4 năm 1 lần. [[Thượng viện|Thượng nghị viện]] gồm 12 thành viên. Các thành viên sẽ bầu ra [[Tổng thống]] và Tổng thống bổ nhiệm [[nội các]] bao gồm 10 [[Bộ trưởng]], một số [[Thống đốc]] và các quan chức khác.<ref>{{chúChú thích web | url = http://www.mofahcm.gov.vn/vi/mofa/cn_vakv/ca_tbd/nr070801153327/ns070801161117#2yrnIVOGvrzC | tiêu đề = | author = | ngày = | ngày truy cập = 26 tháng 9 năm 2015 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>
 
== Địa lý ==
[[Kinh tế]] Quần đảo Marshall dựa vào đánh bắt cá biển; [[du lịch]], [[dừa]] và viện trợ của Hoa Kỳ. [[Nông nghiệp]] (các loại cây trồng nhiệt đới [[khoai sọ]], [[dừa]], [[sa kê]]) chỉ đáp ứng vừa đủ nhu cấu tiêu thụ trong nước.
 
Trong thập kỷ qua, GDP tăng trưởng trung bình chỉ 1% do giảm biên chế chính phủ, nạn hạn hán, ngành xây dựng giảm, sự suy giảm GDP trong ngành [[du lịch]] và đầu tư nước ngoài là do bởi những khó khăn [[tài chính]] [[châu Á]], và giảm thu nhập từ việc đổi mới giấy phép tàu đánh cá.<ref>{{chúChú thích web | url = http://en.wikipedia.org/wiki/Marshall_Islands | tiêu đề = Marshall Islands | author = | ngày = | ngày truy cập = 26 tháng 9 năm 2015 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>
 
== Giáo dục - Y tế ==
Giáo dục phổ cập bắt buộc và miễn phí từ 6 đến 14 tuổi. Sau đó học sinh phải qua kỳ thi quốc gia để vào trung học. [[Tiếng Anh]] và [[tiếng Marshall]] được sử dụng ở bậc tiểu học, các bậc cao hơn chỉ dùng [[tiếng Anh]]. Quần đảo Marshall có một trường cao đẳng ở thủ đô [[Dalap-Uliga-Darrit]]. Phần lớn thanh niên sang [[Hoa Kỳ|Mỹ]] hoặc các nước khác học chương trình đại học.
 
Chăm sóc y tế ở thành thị khá tốt.<ref>{{chúChú thích web | url = http://unstats.un.org | tiêu đề = United Nations Statistics Division | author = | ngày = | ngày truy cập = 26 tháng 9 năm 2015 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>
== Tham khảo ==
{{tham khảo|2}}