Khác biệt giữa các bản “An Phú”

n
clean up using AWB
n (→‎top: clean up using AWB)
n (clean up using AWB)
Người Chăm An Phú chủ yếu là con cháu của những nhóm người Chăm mà ngày trước các tướng quân [[nhà Nguyễn]] là Lê Văn Đức, [[Doãn Uẩn]], [[Trương Minh Giảng]] dẫn về từ [[Chân Lạp]], sau khi nhà Nguyễn cho quân rút khỏi [[Trấn Tây Thành]] ([[Phnôm Pênh|Nam Vang]]), rồi cho định cư dọc theo bên bờ [[sông Hậu]] nhằm làm đội tiền trạm bảo vệ biên giới với Chân Lạp<ref>Thất sơn mầu nhiệm- Nguyễn Văn Hầu</ref>. Họ sống tập trung thành từng xóm nhỏ ở các xã đầu nguồn sông Hậu hoặc giáp biên giới Campuchia và gần đồn [[Châu Đốc (thành phố)|Châu Đốc]].
[[Tập tin:Chams villages in An Giang province.jpg|nhỏ|318x318px|Các làng Chăm ở tỉnh An Giang (huyện An Phú, Châu Phú, Châu Thành, thị xã Tân Châu).]]
Các xã có người Chăm sinh sống là [[Đa Phước, An Phú|Đa Phước]], [[Vĩnh Trường, An Phú|Vĩnh Trường]], [[Quốc Thái, An Phú|Quốc Thái]], [[Nhơn Hội, An Phú|Nhơn Hội]], [[Khánh Bình, An Phú|Khánh Bình]]<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/59/cac-lang-cham-va-thanh-duong-o-huyen-an-phu|titletiêu đề=Các làng Chăm và Thánh đường ở huyện An Phú}}</ref> đều thuộc An Phú. Các địa phương còn lại ở An Giang có người Chăm sinh sống là [[Khánh Hòa, Châu Phú|Khánh Hòa]] (Châu Phú), [[Châu Phong, Tân Châu|Châu Phong]] (Tân Châu) và [[Vĩnh Hanh]] (Châu Thành).
 
Toàn bộ người Chăm ở An Phú gần như đều theo [[Hồi giáo tại Việt Nam|đạo Hồi]], có các [[thánh đường Hồi giáo]] (Masjid) lớn và các tiểu Thánh đường (Surao) [[Hồi giáo tại Việt Nam|tại các xã có đông người Chăm]] sinh sống. Đa số thánh đường được các nước [[Hồi giáo]] như [[Ả Rập Xê Út]], [[Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất|Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất]], [[Kuwait]], [[Malaysia]],... tài trợ xây mới. Đặc biệt, có một số Masjid được đánh giá là đẹp và lớn nhất Việt Nam như Masjid Jamiul Muslimin ở xã [[Quốc Thái, An Phú|Quốc Thái]]<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/59/cac-lang-cham-va-thanh-duong-o-huyen-an-phu|titletiêu đề=Các làng Chăm ở An Phú}}</ref>.
 
Ngành nghề chủ yếu của người Chăm nông nghiệp, sản xuất thủ công (nổi tiếng với nghề dệt [[Thổ cẩm Châu Giang|thổ cẩm]]), đánh bắt thủy sản (người Chăm rất giỏi nghề chài lưới, người Chăm không ăn thịt lợn), một số khác đi buôn bán khắp các nơi ở [[Đồng bằng sông Cửu Long|miền Tây]] và [[Thành phố Hồ Chí Minh]] (người Chăm có tập quán này từ rất lâu).
[[Người Hoa (Việt Nam)|Người Hoa]] ở An Phú có thể là con cháu của những thương nhân từng buôn bán trên tuyến đường thủy [[Phnôm Pênh|Phnom Pênh]] - [[Châu Đốc (thành phố)|Châu Đốc]], và một số nơi di cư đến.
 
Thời Pháp thuộc, chính quyền Pháp phân chia ra 2 nhóm người Hoa ở tỉnh Châu Đốc là [[Minh Hương|người Minh Hương]] và [[Người Hoa|người Trung Hoa]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/13/huyen-an-phu-trong-dia-ba-trieu-nguyen/6#post-219|titletiêu đề=Thời sự cẩm nang, 1930}}</ref>
 
Người Hoa sống chủ yếu tại các chợ, sau nhiều năm định cư đã gần như hòa trộn vào cộng đồng người Kinh.
Năm 1824, ông Nguyễn Văn Luật đứng đầu nhóm thợ săn khai phá làng [[Vĩnh Hội Đông|Vĩnh Hội]] kế bên làng [[Vĩnh Ngươn]].
 
Năm [[1825]], Thoại Ngọc Hầu cho đắp con đường từ [[Châu Đốc (thành phố)|Châu Đốc]] lên [[Angkor Borei|Lò Gò]] - Sóc Vinh nối các làng với nhau rất tiện lợi trong việc đi lại cho nhân dân<ref>{{Chú thích web|url = http://sontra.danang.gov.vn/chi-tiet-tin-tuc?articleId=52511|titletiêu đề = Thống chế Thoại Ngọc Hầu|laysource = Thị trấn Angkor Borei អង្គរបុរី ngày nay theo cách gọi của người Việt chính là Lò Gò, núi Angkor Borei cũng được gọi là núi Lò Gò. Do đó, con lộ này có thể là chính là tiền thân của tỉnh lộ 956, con đường chính, của huyện An Phú ngày nay.}}</ref>.
[[Tập tin:NamKy1878.jpg|nhỏ|247x247px|Bản đồ Nam Kỳ năm 1878. Có thể thấy rõ địa danh một số làng ở An Phú như Lý Nhơn (nay là Prek Chrey), Bắc Nam (nay là Prek Chrey), Benghi (Bình Di), Khánh Hội, Khánh Bình, Vĩnh Hội, Đa Phước.]]
Vào năm [[1832]], khi tỉnh [[An Giang]] ra đời thì đất An Phú thuộc về tổng Châu Phú, huyện Tây Xuyên, phủ Tuy Biên - một trong hai phủ của tỉnh [[An Giang]] lúc bấy giờ. Cũng trong năm này, đình thần [[Đa Phước, An Phú|Đa Phước]] được khỏi công xây dựng bằng vật liệu đơn sơ.
Năm [[1870]] và [[1873]], Pháp [[Biên giới Việt Nam-Campuchia|cắt một số làng ven biên giới]] thuộc tổng An Lương và Châu Phú giao cho Cam-Bốt quản lý (Bắc Nam, Lý Nhơn,...).<ref>Annuaire général de l'Indo-Chine française ["puis" de l'Indochine] các năm 1870-1873.</ref><ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1261881t/f3.item Thỏa ước biên giới Nam Kỳ - Cam Bốt năm 1873, tiếng Pháp]</ref><ref>[http://travinh.gov.vn/wps/portal/tuyengiao/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3gDIws_QzcPIwOLMAMLA8fA4GDfEPdAA6MQM_2CbEdFAONX-q0!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/bantuyengiao/ban+tuyen+giao/lich+su+dang/luoc+su+vung+dat+nam+bo/thoa+uoc+ve+viec+xac Thỏa ước về việc xác định dứt điểm đường biên giới giữa Vương quốc Campuchia và xứ Nam kỳ thuộc Pháp, ký ngày 15-7-1873.]</ref>
 
Ngày 03 tháng 11 năm [[1904]], [[Hội đồng Thuộc địa Nam Kỳ]] quyết định thành lập một tổng mới tên An Phú thuộc tỉnh Châu Đốc.<ref>{{Chú thích web|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6286435b/f793.item|titletiêu đề=35. Au sujet de la création de deux nouveaux cantons dans la province de Chaudoc.}}</ref>
 
Tổng An Phú thành lập từ 15 làng tách ra từ hai tổng Châu Phú và An Lương, diện tích toàn tổng là 17.071 héc-ta. Các làng gồm: (từ tổng Châu Phú) Khánh An, Khánh Bình, Sabâu, Kacôi, Nhơn Hội, Vĩnh Khánh, Khánh Hội và Kacôki; (từ tổng An Lương) Đồng Đức, Phú Hữu, Vĩnh Lộc, Vĩnh Hậu, Vĩnh Phong, Châu Giang và Phũm-xoài.
Quận An Phú gồm 2 tổng, 13 xã là: Nhơn Hội, Phú Hữu, Khánh An, Khánh Bình, Phước Hưng, Phú Hội, Phũm Soài, Vĩnh Hội Đông, Vĩnh Lộc thuộc tổng An Phú; Vĩnh Hậu, Vĩnh Phong, Đa Phước, Vĩnh Trường thuộc tổng Châu Phú. Quận lỵ đặt tại xã Phước Hưng.
 
Từ năm [[1959]], lực lượng vũ trang cách mạng tỉnh An Giang lần lượt đánh chiếm và thành lập các căn cứ cách mạng tại các xã [[Phú Hữu, An Phú|Phú Hữu]] (căn cứ B1 - Bưng Ven), [[Khánh Bình, An Phú|Khánh Bình]] (B3 - Vạt Lài)<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/9/lich-su-huyen-an-phu-tinh-an-giang|titletiêu đề=Lịch sử huyện An Phú tỉnh An Giang}}</ref>.
 
Ngày [[8 tháng 9]] năm [[1964]], chính quyền [[Việt Nam Cộng hòa]] quyết định tái lập [[Châu Đốc (tỉnh)|tỉnh Châu Đốc]]. Quận An Phú thuộc về tỉnh Châu Đốc, gồm 11 xã là: Khánh An, Khánh Bình, Nhơn Hội, Phước Hưng, Vĩnh Hội Đông, Phú Hội, Đa Phước, Vĩnh Trường, Vĩnh Hậu, Vĩnh Lộc và Phú Hữu. Địa giới này tồn tại đến năm [[1975]].
Cuối [[1977]], toàn tỉnh [[An Giang]] chuyển trạng thái sang thời chiến tranh do [[Khmer Đỏ]] gây hấn.
 
Năm [[1978]], Khmer Đỏ tấn công và đánh chiếm nhiều mục tiêu ở An Giang, trong đó có huyện Phú Châu. Nhân dân khu vực huyện An Phú hiện nay đa số phải tản cư về các địa phương ở sâu bên trong lãnh thổ Việt Nam. Quân đội Việt Nam tấn công giành lại các mục tiêu ở Phú Châu, giao tranh ở cấp [[sư đoàn]]<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/12/huyen-an-phu-trong-chien-tranh-bao-ve-bien-gioi-tay-nam-truoc-khmer-do|titletiêu đề=Huyện An Phú trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam trước Khmer Đỏ}}</ref>.
 
Năm [[1979]], quân đội Việt Nam đánh bặt quân Khmer Đỏ ra khỏi huyện Phú Châu, tiếp tục truy kích Khmer Đỏ trong biên giới Campuchia.
 
*'''[[Đa|Cây đa]] cổ thụ''' hiện ở tại ấp Tân Thạnh, thị trấn Long Bình, huyện An Phú. Cây cao khoảng 30 m, chu vi thân ở phần gần gốc là 26, 8 m. Năm [[2005]], sau khi lấy mẫu giám định, ngành chức năng đã xác định độ tuổi của cây là trên 340 năm, và đây là [[đa|cây đa]] lâu năm nhất của tỉnh <ref>Nguồn: Nhiều người soạn, ''Kỷ lục An Giang 2009'', Nhà xuất bản Thông Tấn, 2010, tr. 24.</ref>.
*Đình thần Đa Phước tọa lạc tại ấp Phước Thọ, xã [[Đa Phước, An Phú|Đa Phước]], huyện An Phú, tỉnh [[An Giang]]. Đình được xây từ năm 1832, tới năm 1999, đình được Bộ Văn Hóa Du lịch xếp hạng Kiến trúc nghệ thuật<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/60/dinh-than-da-phuoc|titletiêu đề=Đình thần Đa Phước}}</ref>.
*Đình thần Phước Hưng thuộc xã [[Phước Hưng, An Phú|Phước Hưng]]. Ngày 18-2-2000, đình Phước Hưng được UBND tỉnh An Giang xếp hạng Di tích lịch sử cách mạng theo quyết định số 289/QĐ.UB<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/61/dinh-than-phuoc-hung|titletiêu đề=Đình thần Phước Hưng}}</ref>.
*Đình thần Khánh Bình thuộc ấp Sa Tô xã [[Khánh Bình, An Phú|Khánh Bình]]. Năm 2009 đình Khánh Bình được UBND tỉnh An Giang xếp hạng di tích lịch sử Cách mạng<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nguoianphu.com/topic/62/dinh-than-khanh-binh|titletiêu đề=Đình thần Khánh Bình}}</ref>.
*Chùa Linh Ẩn Tự (còn gọi là chùa Ông Năm) - thị trấn Long Bình, huyện An Phú, An Giang. Chùa có bức tượng Phật Di Đà 2 mặt lớn nhất miền Tây<ref>{{Chú thích web|url=http://dantri.com.vn/xa-hoi/an-giang-sap-co-tuong-phat-di-da-hai-mat-lon-nhat-mien-tay-20151206081750836.htm|titletiêu đề=An Giang sắp có tượng Phật Di Đà hai mặt lớn nhất miền Tây}}</ref>.
*Các xóm Chăm ở An Phú có nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Chăm Hồi giáo. Mỗi xóm Chăm đều có các Thánh đường (Masjid) và Tiểu Thánh đường (Surao) mang kiến trúc Hồi giáo đẹp mắt.