Khác biệt giữa các bản “Dwight D. Eisenhower”

n
clean up
n (clean up)
[[Tập tin:Eisenhower familyhome.jpg|nhỏ|trái|Ngôi nhà gia đình của Eisenhower ở Abilene, Kansas]]
[[Tập tin:Eisenhower with Mamie.jpg|nhỏ|phải|Eisenhower cùng với vợ đứng trên bậc thềm của trường [[Đại học St. Mary, Texas|Đại học St. Mary]] ở thành phố [[San Antonio|San Antonio, Texas]] năm 1916 là nơi Eisenhower có thời gian làm huấn luyện viên môn bóng bầu dục.]]
Eisenhower có tên khai sinh là '''David Dwight Eisenhower''', sinh ngày 14 tháng 10 năm 1890 tại số 208 Đường Day, khu đông thành phố [[Denison, Texas]],<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.eisenhower.archives.gov/quick_links/DDE_Mamie_general_bio.html|titletiêu đề=Dwight and Mamie Eisenhower|publishernhà xuất bản=[[Eisenhower Presidential Center]]}}</ref> là tổng thống đầu tiên sinh ra tại tiểu bang này. Ông là người con trai thứ ba trong số bảy anh em trai,<ref>{{chúChú thích web |url=http://www.whitehouse.gov/history/presidents/de34.html |titletiêu đề=Biography of Dwight D. Eisenhower |accessdatengày truy cập=2008-09-06 |work=whitehouse.gov |publishernhà xuất bản=The White House }}</ref> có cha là David Jacob Eisenhower và mẹ [[Ida Elizabeth Stover]], gốc [[Đức]], [[Anh]] và [[Thụy Sĩ]]. Ngôi nhà nơi ông được sinh ra nay được dùng làm nhà lưu niệm lịch sử tiểu bang có tên gọi "Eisenhower Birthplace State Historic Site" do Ủy ban Lịch sử Texas điều hành hoạt động.<ref>[http://www.visiteisenhowerbirthplace.com/index.aspx?page=5 Eisenhower Birthplace State Historic Site]</ref>
 
Tên ông là David Dwight và mọi người thường gọi ông là ''Dwight''. Ông chọn giữ thứ tự tên gọi của mình là Dwight thay vì là David khi ghi danh vào [[Học viện Quân sự West Point Hoa Kỳ]].<ref>{{chúChú thích web |url=http://www.fpri.org/footnotes/129.200705.eisenhower.ww2meaningamericans.html |titletiêu đề=World War II and Its Meaning for Americans |accessdatengày truy cập=2008-09-06 |lasthọ 1=Eisenhower |firsttên 1=David |authorlinklk tác giả 1=David Eisenhower |monththáng=May |yearnăm=2007 |work=www.pfri.org |publishernhà xuất bản=Foreign Policy Research Institute }}</ref>
 
Tổ tiên bên nội của Eisenhower có thể được truy tìm nguồn gốc đến Hans Nicolas Eisenhauer là người có họ [[Đức]] với nghĩa là "thợ làm đồ sắt".<ref>{{chúChú thích web |url=http://genealogy.about.com/library/surnames/e/bl_name-EISENHOWER.htm |titletiêu đề=EISENHOWER – Name Meaning & Origin |accessdatengày truy cập=2008-09-06 |work=The New York Times Company|publishernhà xuất bản=genealogy.about.com}}</ref> Hans Eisenhauer và gia đình di cư từ [[Karlsbrunn]] (bây giờ là [[Saarland]]), Đức đến [[Lancaster, Pennsylvania]] năm 1741. Con cháu di chuyển về hướng tây. Gia đình của Eisenhower định cư tại [[Abilene, Kansas]] năm 1892. Cha của ông, David Eisenhower, là một kỹ sư có bằng đại học.<ref>{{harvnb|Ambrose|1983|pp=13–14}}</ref>
 
Do hoàn cảnh nghèo khó, ngay từ nhỏ cậu bé Eisenhower đã phải cùng với các anh em phụ giúp công việc gia đình, như tham gia trồng rau cải. Lớn lên ông lại phải ra ngoài làm tạp dịch để kiếm sống. Điều này đã hình thành thói quen cần kiệm và ham lao động của vị tướng tương lai.<ref name = "cvt267">Cố Vân Thâm, ''10 Đại tướng soái thế giới'', trang 266-268</ref> Trong thời gian này có hai sự kiện ảnh hưởng rất lớn đến Eisenhower. Năm 10 tuổi, do tức giận vì không được đi chơi Giáng sinh với một số bạn lớn tuổi hơn, cậu bé Eisenhower đã đấm liên tục vào thân cây cho đến chảy máu tay. Lúc đó mẹ ông đã khuyên rằng: tức giận là vô ích, những người có khả năng khống chế tình cảm của mình còn vĩ đại hơn cả những người khống chế một thành phố. Lời khuyên này đã ảnh hưởng lớn đến tính cách của Eisenhower và giúp ông rất nhiều trong việc tạo lập mối quan hệ tốt với đồng sự và giữ một hình ảnh cá nhân tốt đẹp trong mắt mọi người. Việc thứ hai là khi Eisenhower bị thương ở đầu gối lúc 15 tuổi. Vết thương nhiễm trùng và thầy thuốc đề nghị phải cưa bỏ chân, tuy nhiên Eisenhower thà chết chứ không muốn làm một kẻ tàn phế. Điều kỳ diệu là vết thương của ông phục hồi nhanh chóng sau đó. Ý chí kiên cường và tinh thần dũng cảm của Eisenhower đã bắt đầu bộc lộ trong hoàn cảnh này.<ref name = "cvt267"/>
 
===Giáo dục ===
Dwight D. Eisenhower học ở trường Trung học Abilene, thành phố Abilene, tiểu bang Kansas và tốt nghiệp năm 1909.<ref name="gradyear">{{chú thích báo |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,865992,00.html|title=Public School Products|accessdate=2008-09-06|date=1959-09-14|publisher=[[Time (tạp chí)|Time]] }}</ref> Trong trường học, Eisenhower yêu thích nhất là môn [[lịch sử]]. Ông rất thích đọc các truyện ký về các vị anh hùng, các danh nhân quân sự thuở xưa; hai người ông hâm mộ nhất là Thống soái [[Hannibal|Hannibal Barca]] và [[Tổng thống Hoa Kỳ]] [[George Washington]]. Khi trưởng thành, Eisenhower vẫn còn nhớ rõ các chiến dịch quân sự quan trọng trong lịch sử.<ref name = "cvt267"/> Bạn bè ông cho rằng Eisenhower sẽ trở thành giáo sư tại [[Đại học Yale]]. Tuy nhiên do gia cảnh khó khăn ông tạm nghỉ học để đi làm giúp người anh thứ hai có tiền học tiếp. Việc giúp đỡ lẫn nhau là một điểm đặc trưng trong gia đình của Eisenhower và đã giúp ích rất nhiều cho ông sau này. Lúc đó ông làm trưởng toán đêm trong hãng làm bơ Belle Springs.<ref>{{chú thích báo|accessdate=2008-05-23|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,839998-3,00.html|title=Eisenhower: Soldier of Peace|work=[[Time (tạp chí)|TIME]]|date=1969-04-04}}</ref> Sau khi làm việc hai năm để giúp anh của ông là [[Edgar N. Eisenhower|Edgar]] học đại học, một người bạn đã hối thúc ông xin vào [[Học viện Hải quân Hoa Kỳ]]. Eisenhower dễ dàng vượt qua kỳ thi tuyển vào [[Học viện Hải quân Hoa Kỳ]] ở [[Indianapolis]]. Tuy nhiên, do quá tuổi nên không được nhận vào trường và ông được Thượng nghị sĩ tiểu bang Kansas là [[Joseph L. Bristow]] giới thiệu vào [[Học viện Quân sự West Point Hoa Kỳ|Học viện Quân sự Hoa Kỳ]] tại [[West Point, New York|West Point]], [[tiểu bang New York|New York]] năm 1911.<ref name="Education">{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.dwightdeisenhower.com/biodde.html|titletiêu đề=Biography: Dwight David Eisenhower |publishernhà xuất bản=[[Eisenhower Foundation]]}}</ref> Những sự trắc trở trên con đường học vấn của Eisenhower vô hình trung đã đem lại cho nước Mỹ một danh tướng lục quân.<ref name = "cvt268">Cố Vân Thâm, ''10 Đại tướng soái thế giới'', trang 268-270</ref>
 
Eisenhower ghi danh vào Học viên Quân sự Hoa Kỳ tại West Point tháng 6 năm 1911. Cha mẹ của ông là những người chống [[chủ nghĩa quân phiệt]] đã phản đối ông vào học viện West Point vì họ là những người tài trợ giáo dục cho ông. Eisenhower là một vận động viên mạnh mẽ và có được những thành công nổi bật trong các cuộc tranh tài thể thao.
 
Tại West Point, Eisenhower học lý luận quân sự cùng với các giáo trình chung khác của bậc Đại học. Ông yêu thích nhất môn Toán và môn Sử, đặc biệt ông bộc lộ đầu óc thông minh trong môn Toán khi có những bài giải còn hay hơn cả đáp án trong sách vở. Đồng thời ông cũng rất yêu thích thể thao: Eisenhower là một trung vệ nổi tiếng trong bóng bầu dục ở năm thứ hai Đại học, mặc dù sau đó ông bị chấn thương đầu gối và phải bỏ môn này - một trục trắc khác trên con đường sự nghiệp của Eisenhower đã giúp cho nước Mỹ không bị mất đi một danh tướng lục quân. Tuy nhiên, ít nhất môn thể thao này đã giúp Eisenhower hình thành tinh thần làm việc tập thể - một điều cực kỳ quan trọng đối với binh nghiệp của ông về sau. Nhìn chung, "danh tiếng" của Eisenhower rất cao trong trường West Point thông qua thái độ nhiệt tình, khoan dung và thân thiện của ông. Nhưng cá tính cứng rắn của Eisenhower đã khiến thành tích học tập và hạnh kiểm của ông không tốt lắm: ông tốt nghiệp năm 1915<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.ipl.org/div/potus/ddeisenhower.html|titletiêu đề=Dwight David Eisenhower|publishernhà xuất bản=[[Internet Public Library]]}}</ref> chỉ với hạng 61 trong số 168 học sinh.<ref name = "cvt268"/> Năm học 1915 được biết đến như là "năm học sao rơi xuống" vì 59 học viên lần lượt trở thành các sĩ quan cấp tướng.
 
===Nghiệp thể thao ===
[[Tập tin:Eisenhower Football.jpg|nhỏ|phải|Các thành viên của đội bóng bầu dục West Point năm 1912. Học viên Eisenhower đứng thứ hai từ bên trái; học viên [[Omar Bradley]] đứng thứ hai từ bên phải.]]
Tại West Point, Eisenhower không thành công khi thử thời vận với môn bóng chày. Sau này ông có nói rằng "không thành công với môn bóng chày tại West Point là một trong số những thất vọng lớn của tôi, có lẽ là sự thất vọng lớn nhất."<ref name = "rayaip">{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.baseball-almanac.com/prz_qde.shtml|titletiêu đề=President Dwight D. Eisenhower Baseball Related Quotations|publishernhà xuất bản=Baseball Almanac}}</ref> Tuy nhiên, Eisenhower thành công với môn bóng bầu dục.
 
Năm 1916, trong lúc đóng quân ở [[đồn Sam Houston]], Eisenhower làm huấn luyện viên bóng bầu dục cho trường Đại học St. Louis, bây giờ là viện [[Đại học St. Mary, Texas|Đại học St. Mary]].<ref>{{chúChú thích web |url=http://ameddregiment.amedd.army.mil/fshmuse/tour8.htm |titletiêu đề=Eisenhower BOQ 1915 |accessdatengày truy cập=2008-05-24 |publishernhà xuất bản=[[Fort Sam Houston]] }}</ref><ref>{{chúChú thích web |url=http://ameddregiment.amedd.army.mil/fshmuse/eisen_football.htm |titletiêu đề=Lt Eisenhower and Football Team |accessdatengày truy cập=2008-05-24 |publishernhà xuất bản=[[Fort Sam Houston]] }}</ref>
 
Trong cuộc đời sau này, Eisenhower rất mê say môn [[golf]] và gia nhập Câu lạc bộ Golf Quốc gia Augusta năm 1948 sau khi được câu lạc bộ này mời tham dự khi ông viếng thăm nơi này lần đầu tiên.<ref name="Masters">''The Making of the Masters: Clifford Roberts, Augusta National, and Golf's Most Prestigious Tournament'', by [[David Owen (author)|David Owen]], Simon and Schuster, 1999, ISBN 0-684-85729-4</ref> Ông chơi golf thường xuyên trong hai nhiệm kỳ tổng thống của mình, và cũng như sau khi về hưu. Ông có một sân chơi golf cơ bản được lập tại [[Trại David]].
 
====Làm việc dưới trướng Conner ====
Tuy nhiên vận rủi của Eisenhower không kéo dài lâu. Eisenhower trở thành sĩ quan hành chính cho tướng [[Fox Conner]] tại vùng [[kênh đào Panama]] nơi ông phục vụ đến năm 1924. Fox Conner là vị tướng có học thức vào hàng bậc nhất trong quân đội Hoa Kỳ và cũng là một trong những người mà Eishenhower cảm kích nhất. Chính Conner đã phát hiện ra tài năng của Eisenhower và dốc tâm bồi dưỡng cho ông. Conner cho rằng một cuộc chiến tranh lớn trong tương lai là điều không tránh khỏi, vì vậy ông cho rằng Eisenhower nên chuyên tâm tìm đọc thật nhiều sách vở quân sự. Đồng thời Conner khuyên Eisenhower nên tìm cách chen chân vào hàng ngũ nhân viên dưới quyền của [[George Marshall|George Catlett Marshall]], lúc này đang là đại tá, vì ông thấy Marshall là người có đảm lược siêu việt. Những lời khuyên của Conner đã giúp ích rất nhiều cho Eisenhower sau này.<ref name = "cvtfox">Cố Vân Thâm, ''10 Đại tướng soái thế giới'', trang 272-273</ref> Dưới sự giám hộ của Conner, ông học lịch sử và học thuyết quân sự (gồm có cuốn sách ''Vom Kriege'' của [[Carl von Clausewitz|Karl von Clausewitz]]). Sau này tư tưởng quân sự của ông mang nặng ảnh hưởng của Conner. Năm 1925 – 1926, ông học Đại học Tư lệnh và Tham mưu ở [[Đồn Leavenworth]], Kansas,<ref>{{chúChú thích web |url=http://www-cgsc.army.mil/carl/resources/csi/bender/bender.asp |titletiêu đề=Watershed at Leavenworth |accessdatengày truy cập=2008-09-06 |lasthọ 1=Bender |firsttên 1=Mark C. |yearnăm=1990 |publishernhà xuất bản=U.S. Army Command and General Staff College }}</ref> và rồi phục vụ trong vai trò tư lệnh một [[tiểu đoàn]] ở [[Đồn Benning]], tiểu bang Georgia cho đến năm 1927.
 
====Làm việc dưới trướng Douglas MacAthur ====
Chính vì trân trọng tài năng của Eisenhower, MacArthur đã nằng nặc kéo Eisenhower đi theo mình khi ông nhận lệnh bay sang Phillipines tổ chức lại quân đội vào năm [[1936]]. Người ta cho rằng chính nhờ sự điều động này đã mang lại cho ông sự chuẩn bị quý giá để giao tiếp với những cá nhân có cá tính đầy thử thách như [[Winston Churchill]], [[George S. Patton]] và [[Bernard Montgomery|Bernard Law Montgomery]] trong suốt [[Chiến tranh thế giới thứ hai]]. Eisenhower được thăng cấp thường trực lên [[trung tá]] vào năm 1936 sau 16 năm với cấp bậc thiếu tá. Ông cũng học bay mặc dù ông chưa bao giờ được xếp loại là một phi công quân sự. Ông thực hiện một chuyến bay một mình trên [[Philippines]] năm 1937. Tuy nhiên, bản thân Eisenhower lại cho rằng trong thời gian tại Phillipines ông chỉ được học lái máy bay, được thăng lên trung tá và có thêm một ít kinh nghiệm về việc tiết giảm dự chi của quốc gia. Thêm vào đó, trong thời gian này mối quan hệ giữa Eisenhower và thủ trưởng MacArthur bắt đầu chuyển biến xấu đi. Chính vì thế, vào tháng 9 năm 1939, đúng lúc Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, Eisenhower rời Phillipines trở về nước Mỹ.<ref name = "cvtmac"/>
 
Sau khi về nước, Dwight D. Eisenhower giữ nhiều chức vụ tham mưu tại [[Washington, D.C.]], [[California]] và [[Texas]]. Ông được bổ nhiệm trung đoàn phó trung đoàn 15 thuộc sư đoàn 3. Sau đó ông trở thành tham mưu trưởng của sư đoàn 3 đóng tại [[Lewisburg]]. Tháng 3 năm 1941 Eisenhower được thăng lên [[đại tá]]. Tháng 6 năm đó ông được bổ nhiệm là tham mưu trưởng tập đoàn quân số 3 do mọi người tán thưởng tầm nhìn xa, tư tưởng tiến bộ và sự túc trí đa mưu của ông. Trong chức vụ mới này ông đã lãnh đạo thành công một cuộc diễn tập lớn của quân đoàn số 2 và số 3 tại Lousiana. Thành tích này đã khiến ông được phong chuẩn tướng và lọt vào mắt xanh của [[đại tướng]] bốn sao [[George Marshall]], lúc này đang là [[Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ]].<ref>Cố Vân Thâm, ''10 Đại tướng soái thế giới'', trang 274</ref> Ông được thăng cấp [[chuẩn tướng]] ngày 3 tháng 10 năm 1941.<ref>{{chúChú thích web|url=http://www.dwightdeisenhower.com/general.html |titletiêu đề=The Eisenhowers: The General |publishernhà xuất bản=Dwightdeisenhower.com |datengày tháng= |accessdatengày truy cập=2010-05-03}}</ref> Tuy khả năng hành chính của ông nổi bật nhưng trong đêm trước ngày [[Hoa Kỳ]] tham dự vào Chiến tranh thế giới thứ hai ông vẫn chưa từng giữ một bộ tư lệnh tác chiến nào trên cấp tiểu đoàn huống chi việc được xem là một vị tư lệnh tiềm năng của các cuộc hành quân lớn.
 
==Chiến tranh thế giới thứ hai ==
| accessdate = 2008-10-23 }}</ref> Ông biện minh kế hoạch này là thiết yếu đến an ninh của Hoa Kỳ trong thời [[Chiến tranh Lạnh|Chiến tranh lạnh]]. Lúc đó người ta tin rằng các thành phố lớn của Hoa Kỳ có thể sẽ là các mục tiêu trong một cuộc chiến tranh có thể xảy ra trong tương lai, và vì vậy hệ thống xa lộ này được thiết kế để di tản họ và giúp quân đội tới được các thành phố.
 
Mục đích Eisenhower xây các xa lộ cải tiến này bị ảnh hưởng bởi những năm tháng ông phục vụ trong binh đoàn vận tải cơ giới liên lục địa của [[Lục quân Hoa Kỳ]] vào năm 1919. Lúc đó ông được điều động làm quan sát viên cho nhiệm vụ mà gồm có việc phái một đoàn xe của Lục quân Hoa Kỳ đi từ duyên hải bên này sang duyên hải phía bên kia nước Mỹ.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.usswashington.com/dl30au39h1.htm|titletiêu đề=The Last Week – The Road to War|publishernhà xuất bản=[[USS Washington (BB-56)]]}}</ref><ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://usswashington.com/worldwar2plus55/index.htm|titletiêu đề=About the Author|publishernhà xuất bản=[[USS Washington (BB-56)]]}}</ref> Kinh nghiệm sau đó của ông về hệ thống xa lộ [[autobahn]] của Đức trong thời Chiến tranh thế giới thứ hai cũng đã thuyết phục ông về lợi ích của một hệ thống xa lộ liên tiểu bang. Nhận thấy khả năng cải thiện trong việc di chuyển đồ tiếp liệu xuyên suốt đất nước, ông nghĩ rằng một Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang tại Hoa Kỳ không chỉ có lợi cho các hoạt động quân sự mà còn là những nền tảng xây dựng cần cho sự phát triển kinh tế đất nước.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.eisenhower.archives.gov/dl/InterstateHighways/InterstateHighwaysdocuments.html|titletiêu đề="Interstate Highway System"|publishernhà xuất bản=[[Eisenhower Presidential Center]]}}</ref>
 
===Trung Đông ===
 
=== Các vấn đề sức khỏe ===
Có lẽ Eisenhower là tổng thống đầu tiên cho phép công bố các vấn đề sức khỏe cá nhân của tổng thống khi đang tại chức.<ref>Ferrell RH: ''Ill-Advised: Presidential Health & Public Trust'', University of Missouri Press, Columbia, MO, 1992; pp. 53–150.</ref> Tháng 9 năm 1955, trong lúc đi nghỉ ở [[Colorado]], ông bị lên cơn đau tim trầm trọng mà cần phải nằm bệnh viện vài tuần. Ông được bác sĩ giải phẫu tim mạch nổi tiếng quốc gia là [[Paul Dudley White]] điều trị và thường xuyên được vị bác sĩ này thông báo tiến triển sức khỏe của ông đến giới báo chí. Vì cơn đau tim này mà cơ thể Eisenhower phát triển chứng phình mạch tâm thất trái mà dần dần là nguồn gốc của lần đột quy tháng 11 năm 1957. Tổng thống cũng bị mắc chứng bệnh viêm ruột cần giải phẫu vào tháng 6 năm 1956. May thay, ba năm cuối cùng trong nhiệm kỳ của mình, sức khỏe của Eisenhower tương đối là tốt. Tuy nhiên, sau này khi rời Nhà Trắng, ông bị thêm một vài lần nhồi máu cơ tim và sau cùng thân thể bị liệt vì chúng.<ref name="drzebra">{{chúChú thích web|url=http://www.doctorzebra.com/prez/g34.htm|titletiêu đề=President Dwight Eisenhower: Health & Medical History|publishernhà xuất bản=doctorzebra.com|accessdatengày truy cập=2009-08-13}}</ref>
 
=== Mãn nhiệm tổng thống ===
Năm 1961, Eisenhower trở thành vị [[tổng thống Hoa Kỳ]] đầu tiên "bị bắt buộc theo hiến pháp" rời khỏi chức tổng thống khi đã phục vụ tối đa hai nhiệm kỳ mà [[tu chính án]] 22, [[Hiến pháp Hoa Kỳ]] cho phép. Tu chính án này được thông qua năm 1951 trong nhiệm kỳ của Tổng thống Harry S. Truman nhưng quy định của tu chính án không ảnh hưởng đối với Truman vì nó đặc biệt miễn trừ cho tổng thống đương nhiệm vào lúc nó được đề nghị bởi Quốc hội Hoa Kỳ.
 
Eisenhower cũng là tổng thống mãn nhiệm đầu tiên được bảo vệ theo [[Đạo luật Cựu Tổng thống]]; hai cựu tổng thống Hoa Kỳ còn sống vào lúc đó là [[Herbert Hoover]] và [[Harry S. Truman]] rời nhiệm sở trước khi đạo luật này được thông qua. Chiếu theo đạo luật này, Eisenhower được hưởng lương hưu bổng suốt đời, có một ban nhân viên do chính phủ cung cấp và được [[sở mật vụ Hoa Kỳ]] bảo vệ.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.archives.gov/about/laws/former-presidents.html|titletiêu đề=Former Presidents Act|publishernhà xuất bản=[[National Archives and Records Administration]]}}</ref>
 
Trong cuộc bầu cử tổng thống để chọn người kế vị ông, Eisenhower ủng hộ phó tổng thống của mình là đảng viên [[Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Cộng hòa]] [[Richard Nixon]] đối đầu với đảng viên [[Đảng Dân chủ (Hoa Kỳ)|Dân chủ]] [[John F. Kennedy]]. Ông hết mực ủng hộ Nixon và nói với bạn bè rằng: ''"tôi sẽ làm gần như mọi cách để tránh đưa cái ghế của tôi và quốc gia này cho Kennedy."''<ref name="time 2008"/> Tuy nhiên, ông chỉ tham gia vận động cho Nixon trong những ngày cuối cùng của chiến dịch vận động tranh cử và thậm chí ông đã làm một số điều bất lợi cho Nixon. Thí dụ, khi được phóng viên báo chí hỏi vào lúc cuối cuộc họp báo được truyền hình là ông hãy nêu ra một trong các ý tưởng về chính sách của Nixon mà ông đã chấp nhận thì ông cười đùa như sau: ''"Nếu ông cho phép tôi một tuần thì tôi có lẽ sẽ nghĩ ra một."'' Chiến dịch vận động tranh cử của Kennedy đã sử dụng câu nói này để chống lại cuộc vận động tranh cử của Nixon. Nixon thua khít khao trước Kennedy. Eisenhower, người già nhất được bầu làm tổng thống (và là tổng thống già nhất) trong lịch vào lúc đó, như thế đã trao quyền lực cho tổng thống đắc cử trẻ nhất.<ref name="time 2008"/>
 
Ngày 17 tháng 1 năm 1961, Eisenhower đọc bài diễn văn cuối cùng được truyền hình trên toàn quốc từ văn phòng bầu dục.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.usa-presidents.info/speeches/eisenhower-farewell.html|titletiêu đề=Dwight D. Eisenhower Farewell Address|publishernhà xuất bản=USA Presidents}}</ref> Trong bài diễn văn từ biệt, Eisenhower nêu lên vấn đề Chiến tranh lạnh và vai trò của [[quân đội Hoa Kỳ|các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ]]. Ông diễn tả Chiến tranh lạnh qua lời nói như sau: ''"Chúng ta đối diện một hệ tư tưởng thù địch, toàn cầu trong phạm vi, [[chủ nghĩa vô thần|vô thần]] trong bản chất, tàn bạo trong chủ tâm và xảo quyệt trong phương sách..."'' và cảnh báo về cái mà ông thấy như là những đề nghị chi tiêu không chính đáng của chính phủ và ông tiếp tục với một lời cảnh báo khác là ''"chúng ta phải phòng ngừa chống lại việc mua ảnh hưởng không chính đáng, cho dù được tìm đến hay không được tìm đến, bởi cái mối liên hệ phức tạp giữa quân sự và công nghiệp quân sự... Tiềm năng trỗi dậy tai hại của thứ quyền lực không đúng chỗ vẫn tồn tại và sẽ dai dẳng... Chỉ có sự cảnh giác và hiểu biết của công chúng mới có thể bắt buộc được một sự hài hoà thích hợp của bộ máy quân sự và công nghiệp quốc phòng khổng lồ theo phương thức và mục tiêu hòa bình của chúng ta để nền tự do và an ninh của chúng ta có thể phồn thịnh cùng với nhau."''
 
Vì vấn đề pháp lý liên quan đến việc giữ một cấp bậc quân sự trong lúc tại chức với một chức vụ dân sự, Eisenhower đã phải từ chức [[thống tướng lục quân (Hoa Kỳ)|thống tướng lục quân]] trước khi nhận chức Tổng thống Hoa Kỳ. Sau khi mãn nhiệm tổng thống, sự ủy nhiệm quân sự của ông trên danh sách hồi hưu được tái phục hồi và Eisenhower được ủy nhiệm trở lại là một vị tướng 5-sao trong Lục quân Hoa Kỳ.<ref>[http://eisenhower.archives.gov/All_About_Ike/Post_Presidential/Post_Presidential.html Eisenhower Archives. ''Post Presidential Years.''] Quote: "President Kennedy reactivated his commission as a five star general in the United States Army. With the exception of George Washington, Eisenhower is the only United States President with military service to reenter the Armed Forces after leaving the office of President."</ref><ref>{{chúChú thích web
|titletiêu đề=John F. Kennedy Presidential Library & Museum, A Chronology from The New York Times, tháng 3 năm 1961
|url=http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/New+York+Times+Chronology/1961/March.htm
|datengày tháng=1961-03-23
|accessdatengày truy cập=2009-05-30
|quotetrích dẫn=Mr. Kennedy signed into law the act of Congress restoring the five-star rank of General of the Army to his predecessor, Dwight D. Eisenhower. (15:5)}}</ref>
 
== Sau khi mãn nhiệm tổng thống ==
Eisenhower trở về sống cuộc đời hồi hưu nơi ông và Mamie đã từng sống trong khoảng thời gian dài sau chiến tranh. Đó là một nông trại nằm gần cạnh bãi chiến trường [[Gettysburg, Pennsylvania|Gettysburg]], [[Pennsylvania]]. Năm 1967, gia đình Eisenhower quyên tặng nông trại này cho [[Sở Công viên Quốc gia Hoa Kỳ]] và từ năm 1980 nó được mở cửa cho công chúng với tên gọi [[Khu Lịch sử Quốc gia Eisenhower]].<ref>{{chúChú thích web|url=http://www.nps.gov/eise/ |titletiêu đề=Eisenhower National Historic Site (U.S. National Park Service) |publishernhà xuất bản=Nps.gov |datengày tháng=2010-03-23 |accessdatengày truy cập=2010-05-03}}</ref> Lúc hồi hưu, ông không hoàn toàn rút khỏi cuộc đời chính trị; ông đã diễn thuyết tại Hội nghị Quốc gia Đảng Cộng hòa năm [[1964]] và xuất hiện cùng với [[Barry Goldwater]] trong chương trình quảng cáo thương mại tranh cử của đảng Cộng hòa từ Gettysburg.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://livingroomcandidate.movingimage.us/election/index.php?nav_action=election&nav_subaction=overview&campaign_id=168|titletiêu đề=Johnson vs. Goldwater|publishernhà xuất bản=The Living Room Candidate}}</ref>
 
=== Qua đời và tang lễ ===
[[Tập tin:Funeral services for Dwight D. Eisenhower, March 1969.jpg|trái|nhỏ|Tang lễ Eisenhower]]
Dwight D. Eisenhower qua đời vì bị [[suy tim|suy tim ứ huyết]] ngày 28 tháng 3 năm 1969 tại [[Bệnh viện Lục quân Walter Reed]] ở [[Washington, D.C.|Washington D.C.]] Ngày hôm sau, xác của ông được đưa đến khu cầu nguyện Bethlehem của [[Nhà thờ Quốc gia Washington]] và được đặt ở đó trong 28 tiếng đồng hồ. Ngày 30 tháng 3, xác của ông được đưa đến [[Điện Capitol Hoa Kỳ|Tòa Quốc hội Hoa Kỳ]] và được đặt yên tại mái vòm chính của tòa nhà. Ngày 31 tháng 3, xác của Eisenhower được đưa trở về Nhà thờ Quốc gia Washington - nơi tiến hành lễ tang cho ông. Chiều hôm đó, xác ông được đặt lên một chuyến xe lửa trên đường đến thành phố [[Abilene, Kansas|Abilene]], [[Kansas]]. Xác ông đến đó ngày 2 tháng 4 và được mai táng vào cuối ngày hôm đó trong một nhà thờ nhỏ trên khu đất [[Thư viện Tổng thống Eisenhower]]. Eisenhower được chôn gần bên người con trai của ông mất lúc 3 tuổi vào năm 1921, và sau này vợ ông là Mamie cũng được chôn cất gần ông vào năm 1979.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.eisenhower.archives.gov/quick_links/funeral/DDE_funeral.html|titletiêu đề=Dwight D. Eisenhower|publishernhà xuất bản=[[Eisenhower Presidential Center]]}}</ref>
 
Richard Nixon nói về cái chết của Eisenhower như sau:
 
=== Di sản ===
Sau khi Eisenhower rời chức vụ tổng thống, thanh danh của ông xuống thấp và người ta nhận thấy ở ông, một vị tổng thống "không có làm gì cả". Một phần là vì sự tương phản giữa Eisenhower và người kế nhiệm trẻ tích cực hoạt động là [[John F. Kennedy]]. Mặc dù việc sử dụng (chưa từng có trước đây) các binh sĩ Lục quân để cưỡng bách lệnh liên bang bãi bỏ việc tách ly chủng tộc tại trường Trung học [[Little Rock, Arkansas|Little Rock]], Eisenhower bị chỉ trích vì do dự không ủng hộ phong trào nhân quyền đến cấp độ mà những nhà hoạt động nhân quyền khác mong muốn. Eisenhower cũng bị chỉ trích vì việc xử lý [[sự kiện U-2 năm 1960]] (U-2 bị bắn rơi trên bầu trời Liên Xô) và bị mất mặt với quốc tế,<ref name="'70s 27">{{chú thích sách |title= How We Got Here: The '70s|last= Frum|first= David|authorlink= David Frum|coauthors= |year= 2000|publisher= Basic Books|location= New York, New York|isbn= 0465041957|page= 27|pages= |url= }}</ref><ref name="us news">{{chú thích báo |title= Presidential Lies and Deceptions|last= Walsh|first= Kenneth T.|authorlink= |coauthors= |date= 2008-06-06|publisher= ''US News and World Report|pages= |url=http://www.usnews.com/articles/news/politics/2008/06/06/presidential-lies-and-deceptions.html }}</ref> việc Liên bang Xô viết dẫn đầu thấy rõ trong cuộc chạy đua không gian, và ông không chống đối [[chủ nghĩa McCarthy]] một cách công khai. Đặc biệt, Eisenhower bị chỉ trích vì không bênh vực được cho [[George Marshall]] trong những cuộc tấn công từ phía [[Joseph McCarthy]] mặc dù cá nhân ông phản đối những tuyên bố và chiến thuật của McCarthy.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/presidents/34_eisenhower/eisenhower_politics.html|titletiêu đề=Presidential Politics|publishernhà xuất bản=[[PBS|Public Broadcasting Service]]}}</ref> Những khiếm khuyết này được đưa ra để chống ông trong thời khí thế của chủ nghĩa tự do lên cao trong thập niên 1960 và thập niên 1970. Tuy nhiên từ đó, thanh danh của Eisenhower lên cao trở lại. Trong những cuộc thăm dò vừa qua của các sử gia, Eisenhower thường được xếp hạng trong số 10 vị tổng thống hàng đầu của Hoa Kỳ từ xưa đến nay.
 
Mặc dù [[chủ nghĩa bảo thủ]] đang lên cao trào trong thập niên 1950 và Eisenhower chia sẻ cái cảm giác này nhưng chính phủ của ông đã thực hiện một vai trò rất ôn hòa trong việc làm thay đổi bức tranh chính trị<ref>[http://www.servinghistory.com/topics/Dwight_Eisenhower::sub::Post-presidency Dwight Eisenhower: Post-presidency]</ref>. "Những chiến thắng của Eisenhower", theo [[Hans Morgenthau]], "là không gì khác hơn ngoài những sự cố không để lại hậu quả trong lịch sử của [[Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Đảng Cộng hòa]]."<ref>Hans J. Morgenthau: "Goldwater – The Romantic Regression", in ''Commentary,'' tháng 9 năm 1964.</ref>
Eisenhower là tổng thống đầu tiên thuê mướn một "Tham mưu trưởng Nhà Trắng" (từ [[tiếng Anh]] "Chief of Staff" thường được gọi trong tiếng Việt là "trưởng hay chánh văn phòng Nhà Trắng") hay "người gác cổng" – một ý nghĩ mà ông đã mượn từ [[Lục quân Hoa Kỳ]] là chức vụ [[Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ]]. Sau này tất cả các tổng thống Hoa Kỳ từ sau thời Tổng thống [[Lyndon B. Johnson|Lyndon Johnson]] đều bắt chước theo. [[Jimmy Carter]] ban đầu có ý định không dùng đến một "tham mưu trưởng" nhưng cuối cùng phải từ bỏ ý nghĩ đó và thuê mướn một người.<ref>[http://web.archive.org/web/20081120232802/http://www.america.gov/st/usg-english/2008/November/20081117094355abretnuh4.140872e-02.html White House Chief of Staff]: History: The position, which is filled at the discretion of the president, was first established by President Dwight D. Eisenhower. Presidents John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson and, for a time, Jimmy Carter opted not to have a chief of staff</ref>
 
Dwight D. Eisenhower thành lập tổ chức "People to People International" năm 1956, dựa theo niềm tin của ông là sự tiếp xúc giữa các công dân với nhau sẽ thúc đẩy tiếp xúc văn hóa và hòa bình thế giới. Chương trình này gồm có một bộ phận thành phần đại sứ sinh viên mà sẽ gửi thanh niên Mỹ trong những chuyến đi học tập đến các quốc gia khác.<ref>{{chúChú thích web |titletiêu đề=Our Heritage |url=http://www.peopletopeople.com/AboutUs/Pages/OurHeritage.aspx |work=peopletopeople.com |publishernhà xuất bản=People to People |accessdatengày truy cập=29 tháng 9 năm 2009}}</ref>
 
Eisenhower là tổng thống đầu tiên xuất hiện trên truyền hình màu. Ông được thu hình khi nói chuyện tại buổi lễ ra mắt phòng thu mới của đài truyền hình [[WRC-TV]] tại Washington, D.C., vào ngày 22 tháng 5 năm 1958. Băng thu hình được cất giữ và được tin là băng thu hình màu xưa nhất còn tồn tại.[http://www.novia.net/~ereitan/rca-nbc_firsts.html]
 
== Tưởng niệm ==
[[Tập tin:Eisenhower bronze.jpg|nhỏ|upright|Tượng đồng Eisenhower đứng trong vòm chính của [[Điện Capitol Hoa Kỳ|Tòa Quốc hội Hoa Kỳ]]. Ông được mô tả đang mặc "áo quân phục kiểu Ike".<ref>{{chúChú thích web |url=http://www.aoc.gov/cc/art/nsh/eisenhower.cfm |titletiêu đề=Dwight D. Eisenhower |accessdatengày truy cập=29 tháng 11 năm 2008 |work=www.aoc.gov |publishernhà xuất bản=Architect of the Capitol }}</ref>]]
xxxxupright|nhỏ|Đài tưởng niệm Eisenhower ở West Point]]
Hình của Eisenhower có trên đồng đô la kim loại phát hành năm 1971 đến 1978.<ref name="redbook">{{chú thích sách | last = Yeoman | first = R.S. | authorlink= Richard S. Yeoman |editor= Kenneth Bressett | title = 2008 Guide Book of United States Coins | publisher = Whitman Publishing | location = Atlanta | year = 2007 |edition= 61st | isbn = 0794822673 | pages=218, 294 }}</ref> Gần 700 triệu tiền kim loại mạ đồng-nickel được đúc để lưu hành, và con số nhỏ hơn không lưu hành được phát hành cho các nhà sưu tầm.<ref name="redbook"/> Ông tái xuất hiện trên đồng đô la tưởng niệm bằng bạc được phát hành năm 1990, kỷ niệm sinh nhật lần thứ 100 của ông. Đồng bạc này có hai hình ảnh của ông trong hai vai trò, người lính và chính khách.<ref name="redbook"/> Mặt trái mô tả ngôi nhà của ông tại Gettysburg.<ref name="redbook"/> Trong chương trình phát hành tiền kim loại $1 kỷ niệm các tổng thống, Eisenhower sẽ có mặt trên một loại tiền kim loại màu vàng mệnh giá $1 vào năm 2015.<ref>{{chúChú thích web |url=http://usmint.gov/mint_programs/$1coin/index.cfm?action=schedule |titletiêu đề=Presidential Dollar Coin Release Schedule |accessdatengày truy cập=2008-05-24 |publishernhà xuất bản=[[United States Mint]]}}</ref>
 
Ông được tưởng nhớ vì vai trò của ông trong Chiến tranh thế giới thứ hai, việc xây dựng [[Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang]] và kết thúc [[Chiến tranh Triều Tiên]]. [[USS Dwight D. Eisenhower (CVN-69)|USS ''Dwight D. Eisenhower'']] là [[siêu hàng không mẫu hạm]] thứ hai thuộc [[nimitz (lớp tàu sân bay)|lớp ''Nimitz'']] được đặt tên để vinh danh ông.
[[Trung tâm Y tế Eisenhower]] ở [[Rancho Mirage, California|Rancho Mirage]], [[California]] được đặt tên ông năm 1971.
 
[[Trung tâm Y tế Lục quân Dwight D. Eisenhower]] nằm ở [[đồn Gordon]] gần thành phố [[Augusta, Georgia|Augusta]], [[Georgia, Hoa Kỳ|Georgia]] được đặt tên ông để vinh danh ông.<ref>{{chúChú thích web |url=http://www.ddeamc.amedd.army.mil/Visitor/history.htm |titletiêu đề=History of Eisenhower Army Medical Center |archiveurlurl lưu trữ=http://web.archive.org/web/20070203232831/http://www.ddeamc.amedd.army.mil/Visitor/history.htm|publishernhà xuất bản=[[Dwight D. Eisenhower Army Medical Center]] |archivedatengày lưu trữ=2007-02-03|accessdatengày truy cập=2008-05-23}}</ref>
 
Tháng 2 năm 1971, ''Trường Dwight D. Eisenhower'' thuộc [[xã Freehold, New Jersey|xã Freehold]], [[New Jersey]] được chính thức mở cửa.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.freeholdtwp.k12.nj.us/eisenhower/history.htm|titletiêu đề=Eisenhower Middle School History|publishernhà xuất bản=[[Freehold Township Elementary and Middle Schools]]}}</ref>
 
Năm 1983, [[Viện Eisenhower]] được thành lập ở [[Washington, D.C.]] trong vai trò một viện chính sách nhằm giới thiệu rộng rãi những di sản lãnh đạo và tài trí của Eisenhower.
 
Năm 1989, Đại sứ Hoa Kỳ [[Charles H. Price II|Charles Price]] và Thủ tướng Anh [[Margaret Thatcher]] khánh thành tượng đồng Eisenhower tại [[Quảng trường Grosvenor]], London. Bức tượng được đặt phía trước Đại sứ quán Hoa Kỳ và phía bên kia là cựu trung tâm bộ tư lệnh Lực lượng Viễn chinh Đồng minh trong thời Chiến tranh thế giới thứ hai nơi mà Eisenhower có các văn phòng trong đó thời chiến tranh.<ref>{{chúChú thích web |url=http://www.usembassy.org.uk/grsvnrsq/eisen.html |titletiêu đề=Statue of President Eisenhower in Grosvenor Square |accessdatengày truy cập=2 tháng 3 năm 2009 |work=www.usembassy.org.uk | publishernhà xuất bản=US Embassy }}</ref>
 
Năm 1999, [[Quốc hội Hoa Kỳ]] thành lập Ủy ban Tượng đài Dwight D. Eisenhower để xây dựng một đài tưởng niệm quốc gia tại Washington, D.C. Năm 2009, ủy ban chọn kiến trúc sư [[Frank Gehry]] thiết kế đài tưởng niệm.<ref>{{chúChú thích web | titletiêu đề=Frank Gehry to design Eisenhower Memorial | url=http://www.bizjournals.com/albuquerque/stories/2009/03/30/daily41.html | work=bizjournals.com | publishernhà xuất bản=American City Business Journals | datengày tháng=1 tháng 4 năm 2009 | accessdatengày truy cập=2009-04-03}}</ref><ref name="WPmemorial">{{chúChú thích web
|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/04/01/AR2009040101880.html
|titletiêu đề=Architect Gehry Gets Design Gig For Ike Memorial
|lasthọ 1=Trescott
|firsttên 1=Jacqueline
|datengày tháng=2009-04-02
|work=[[The Washington Post]]
|publishernhà xuất bản=[[The Washington Post Company]]
}}</ref>
Đài tưởng niệm sẽ đứng gần Khu dạo chơi Quốc gia (''National Mall'') trên Đường Maryland, khu tây nam, bên kia đường là [[Bảo tàng Hàng không và Không gian Quốc gia (Hoa Kỳ)]].<ref>{{chúChú thích web
|url=http://washington.bizjournals.com/washington/stories/2010/01/18/daily80.html
|titletiêu đề=Gilbane to manage design and construction of Eisenhower Memorial
|lasthọ 1=Plumb
|firsttên 1=Tiereny
|datengày tháng=2010-01-22
|work=[[Washington Business Journal]]
|publishernhà xuất bản=[[American City Business Journals, Inc]]
}}</ref>
 
Ngày 7 tháng 5 năm 2002, Cựu Tòa Văn phòng Hành chánh được chính thức đặt tên mới là Tòa Văn phòng Hành chánh Eisenhower. Tòa nhà này là một phần của Khu phức hợp Nhà Trắng, ở phía tây của cánh Tây (''West Wing'') Nhà Trắng. Hiện tại nó có một số văn phòng hành chánh trong đó có văn phòng của [[phó Tổng thống Hoa Kỳ]] và phu nhân hay phu quân của mình.<ref>{{chúChú thích web|url=http://www.whitehouse.gov/history/eeobtour/timeline.html |titletiêu đề=The White House. Eisenhower Executive Office Building. '&#39;Construction Chronology & Historical Events for the Eisenhower Executive Office Building'&#39; |publishernhà xuất bản=Whitehouse.gov |datengày tháng= |accessdatengày truy cập=2010-05-03}}</ref>
 
Một công viên quận tại [[East Meadow, New York|East Meadow]], [[tiểu bang New York|New York]] ([[Long Island]]) được đặt tên ông để vinh danh ông.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.nassaucountyny.gov/agencies/Parks/WhereToGo/active/eisenhower.html|titletiêu đề=Eisenhower Park|publishernhà xuất bản=[[Nassau County, New York]]}}</ref> Ngoài ra, [[Công viên Tiểu bang Eisenhower, Texas|Công viên Tiểu bang Eisenhower]] trên [[Hồ Texoma]] gần nơi ông sinh ra trong thành phố Denison được đặt tên ông; nơi ông được sinh ra hiện nay đang được tiểu bang Texas quản lý như Khu Lịch sử Tiểu bang Nơi sinh của Eisenhower.
 
Nhiều trường trung học công lập tại Hoa Kỳ được đặt tên Eisenhower.
 
=== Tưởng thưởng quốc tế ===
Danh sách các huân chương và tưởng thưởng do các quốc gia khác trao tặng.<ref>{{chúChú thích web|accessdatengày truy cập=2008-05-23|url=http://www.eisenhower.archives.gov/quick_links/military/decorations_awards_medals/Eisenhower_decorations_awards.html|titletiêu đề=Eisenhower Decorations and Awards|publishernhà xuất bản=[[Eisenhower Presidential Center]]}}</ref>
* [[Anh]]: Huân chương Bath, Đại Thập tự Hiệp sĩ (''Knight Grand Cross'')
* Anh: Ngôi sao châu Phi với các mẫu hình số "8" và "1".
* Tên của Eisenhower được đặt cho một số con đường tại các thành phố trên thế giới trong đó có [[Paris]], [[Pháp]].
* Tháng 12 năm 1999, Eisenhower được ghi tên trong danh sách những người được ngưỡng mộ nhiều nhất trong thế kỷ 20 của Gallup.
* Năm 2009, Eisenhower được ghi tên trong Đại sảnh Danh vọng Golf Thế giới cho thể loại "thành tựu trọn đời" vì những cống hiến của ông cho môn thể thao này.<ref>{{chúChú thích web|url=http://www.pgatour.com/2009/r/06/26/wghof_eisenhower/index.html |titletiêu đề=President Eisenhower named to World Golf Hall of Fame |publishernhà xuất bản=Pgatour.com |datengày tháng= |accessdatengày truy cập=2010-05-03}}</ref>
Trên hết ông là Người Mỹ Trầm Lặng Của Thế giới Vì Hòa Bình.