Khác biệt giữa các bản “Kế hoạch Marshall”

n
clean up
n (replaced: |Germany}} → |Đức}} using AWB)
n (clean up)
Lựa chọn cơ bản khác cho việc sử dụng một lượng tài trợ của Mỹ là lấy chúng từ ngay nước Đức. Năm 1944, ý tưởng này được biết đến với tên gọi [[Kế hoạch Morgenthau]], theo tên Bộ trưởng Tài chính Mỹ là [[Henry Morgenthau, Jr.]] Kế hoạch đó sẽ trích một lượng [[bồi thường chiến phí]] khổng lồ từ nước Đức để tái xây dựng các quốc gia đã bị Đức tấn công tàn phá, và cũng là để ngăn nước Đức không bao giờ có thể vươn dậy được. Một kế hoạch gần như thế là [[Kế hoạch Monnet]] của một viên chức Pháp tên [[Jean Monnet]], kế hoạch này đề nghị dành cho Pháp quyền kiểm soát vùng công nghiệp than đá của Đức là [[Ruhr]] và [[Saar (bảo hộ)|Saar]] để sử dụng các nguồn tài nguyên cho việc nâng sản lượng công nghiệp của Pháp lên mức 150% trước chiến tranh. Năm 1946, các quốc gia Đồng Minh tham gia chiếm đóng Đức đã đồng ý đặt ra các hạn mức nghiêm ngặt về việc bao giờ có thể cho phép nước Đức tái công nghiệp hóa. Định mức cũng được đặt ra về việc bao nhiêu sắt thép và than đá Đức được phép sản xuất. Kế hoạch công nghiệp đầu tiên của Đức, được gọi là "thỏa thuận mức công nghiệp", được ký kết đầu năm 1946, theo đó ngành công nghiệp nặng của Đức phải giảm xuống mức 50% của năm 1938 bằng cách phá hủy 1.500 [[nhà máy]].<ref>[[Henry C. Wallich]], ''Mainsprings of the German Revival'' (1955), trang 348.</ref> Những vấn đề hiển hiện trong kế hoạch này trở nên rõ ràng vào cuối năm 1946 và thỏa thuận này phải được sửa lại mấy lần, lần cuối cùng là vào năm 1949. Việc phá bỏ các nhà máy của Đức tuy vậy tiếp tục diễn ra cho tới tận năm 1950. Nước Đức từ lâu đã là nhà công nghiệp khổng lồ của châu Âu nên sự khốn khó của họ kéo lùi lại sự phục hồi của châu Âu nói chung. Sự thiếu thốn trầm trọng ở Đức cũng làm cho việc chiếm đóng Đức trở nên hết sức tốn kém, vì quân đội Đồng Minh chiếm đóng Đức phải tự xoay xở lấy phần lớn những vật tư cần thiết. Các yếu tố đó, cộng với sự lên án rộng khắp của công luận sau khi các kế hoạch này bị để lộ cho báo chí, khiến người ta trên thực tế phải bác bỏ Kế hoạch Monnet và Kế hoạch Morgenthau. Tuy nhiên một số ý tưởng của họ phần nào vẫn có đất sống trong chỉ thị JSC 1067 (''Joint Chiefs of Staff Directive 1067''), kế hoạch này trên thực tế là phần cơ bản chính sách chiếm đóng của Mỹ cho tới tháng 7 năm 1947. Các trung tâm công nghiệp mỏ như Saar và [[Silesia]] bị tách khỏi nước Đức, một số ngành công nghiệp dân sự bị phá bỏ để kìm hãm sản lượng, khu công nghiệp Ruhr cũng đứng trước nguy cơ bị tách rời vào cuối năm 1947. Tuy nhiên tới tháng 4 năm 1947, Truman, Marshall và thứ trưởng ngoại giao Mỹ Dean Acheson cuối cùng cũng bị thuyết phục rằng cần phải sử dụng một nguồn viện trợ lớn từ chính nước Mỹ.
 
Ý tưởng về một kế hoạch tái thiết là một sản phẩm của sự dịch chuyển tư tưởng đã bắt đầu xảy ra ở nước Mỹ từ cuộc [[Đại khủng hoảng|Đại suy thoái]]. Cuộc khủng hoảng kinh tế trong [[thập niên 1930]] khiến cho rất nhiều người tin rằng nền [[kinh tế thị trường]] tự do mà không được kìm hãm sẽ không thể nào đảm bảo cho sự phồn thịnh kinh tế. Nhiều người đã góp công sức cho việc thiết lập ra [[Chính sách kinh tế mới (Hoa Kỳ)|Chính sách kinh tế mới]] (''New Deal'') để phục hồi nền kinh tế Hoa Kỳ, giờ đây muốn áp dụng bài học này cho châu Âu. Cùng thời gian đó, cuộc Đại suy thoái cũng cho thấy nguy cơ đến từ hàng rào [[thuế quan]] và chính sách [[bảo hộ mậu dịch|bảo hộ]], tạo nên một niềm tin mạnh mẽ vào sự cần thiết phải có tự do mậu dịch và thống nhất nền kinh tế châu Âu.<ref>Xem ''The Marshall Plan'' của Hogan, trong đó có một thảo luận chi tiết về việc Kế hoạch Marshall là một sản phẩm của Chính sách kinh tế mới</ref> Không hài lòng với những hậu quả từ Kế hoạch Morgenthau, ngày 18 tháng 3 năm 1947, cựu Tổng thống Mỹ Hoover tuyên bố: "Người ta có ảo tưởng là một nước Đức mới sau sự sáp nhập có thể bị biến thành một 'quốc gia an bình'. Việc này là bất khả thi trừ trường hợp người ta hủy diệt hay cưỡng bức 25 triệu người rời nước Đức".<ref>{{Chú thích web |url=http://www.un.org/Pubs/chronicle/2008/webarticles/080103_marshallplan.html |titletiêu đề=The Marshall Plan at 60: The General’s Successful War On Poverty |accessdatengày truy cập = ngày 19 tháng 12 năm 2008 |authortác giả=Erik Reinert |coauthorscác tác giả=Jomo K. S. |publishernhà xuất bản=Liên Hiệp Quốc}}</ref> Chính sách áp dụng cho nước Đức thay đổi nhanh chóng chỉ vài tháng sau đó và Kế hoạch Morgenthau hoàn toàn bị đảo ngược.
 
== Bài diễn văn ==
Các cuộc thảo luận công cộng trước đó về sự cần thiết của việc tái thiết hầu như bị lờ đi vì người ta vẫn không rõ là nó có phải là một định hướng chính sách chính thức của Chính phủ Mỹ hay không. Do đó, Chính phủ Mỹ quyết định là mọi nghi hoặc phải được loại bỏ bởi một bài diễn văn quan trọng của [[Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ|Ngoại trưởng Mỹ]] [[George Marshall]]. Marshall đã diễn thuyết trước khóa sinh viên tốt nghiệp [[Đại học Harvard]] vào ngày [[5 tháng 6]] năm [[1947]]. Đứng trước những bực thang của Nhà thờ Memorial tại Vườn Harvard, ông hứa Hoa Kỳ sẽ viện trợ để thúc đẩy sự khôi phục và tái thiết châu Âu. Ông vạch rõ Chính phủ Hoa Kỳ đã sẵn sàng để đóng góp cho sự hồi phục tại châu Âu. Ông nói: "Điều rất hợp lý là Hoa Kỳ cần phải làm tất cả những gì có thể để giúp mang lại trạng thái lành mạnh cho nền kinh tế thế giới, mà không có nó sẽ không có sự ổn định chính trị và không có nền hòa bình vững chắc. Chính sách của chúng ta là không chống lại bất kỳ quốc gia nào, mà chống lại đói kém, nghèo nàn, tuyệt vọng và hỗn loạn. Bất kỳ chính phủ nào sẵn lòng giúp một tay để tái thiết sẽ nhận được sự trợ giúp toàn tâm toàn ý của nước Mỹ". Marshall tin tưởng chắc chắn rằng ổn định kinh tế sẽ mang lại ổn định chính trị tại châu Âu. Ông đề xuất viện trợ, nhưng các quốc gia châu Âu sẽ phải tự tạo ra các chương trình hành động của chính họ.
 
Bài diễn văn, soạn bởi [[Charles Bohlen]], không có một chi tiết hay con số cụ thể nào. Yếu tố quan trọng nhất của bài diễn văn này là việc kêu gọi các quốc gia châu Âu gặp nhau và tạo ra kế hoạch tái thiết châu Âu, rồi nước Mỹ sẽ cung cấp tài chính cho kế hoạch đó. Chính phủ Mỹ tin rằng kế hoạch này sẽ không nhận được sự đồng thuận từ nhiều người Mỹ và bài diễn văn nhắm chủ yếu vào các thính giả châu Âu. Để bài diễn văn này không rơi vào tay các báo tại Hoa Kỳ, các ký giả đã không được thông báo, và cùng ngày hôm đó Tổng thống Truman đã tổ chức một buổi họp báo để thu hút sự quan tâm từ báo giới Mỹ. Ngược lại, Acheson được phái đi để liên hệ với giới truyền thông châu Âu, đặc biệt là truyền thông Anh, và bài diễn văn được đọc toàn văn trên đài [[BBC]].<ref>{{chú thích sách |author=Charles L. Mee |title=The Marshall Plan |pages=trang 99 |year=1984 |isbn=0671421492 |publisher=Simon & Schuster |location=New York}}</ref><ref>{{chúChú thích web |url = http://www.marshallfoundation.org/library/oral_histories_miall_interview.html |titletiêu đề=BBC Correspondent Leonard Miall and the Marshall Plan Speech: An Interview |datengày tháng=19 tháng 9 năm 1977 |work=The Marshall Foundation |accessdatengày truy cập = ngày 15 tháng 8 năm 2007}}</ref>
 
== Liên Xô khước từ tham gia ==
* Gaddis, John Lewis. We Now Know: Rethinking Cold War History. New York: Oxford University Press, 1997.
* Grogin, Robert C. Natural Enemies: The United States and the Soviet Union in the Cold War, 1917–1991. Lanham, Md.: Lexington Books, 2001.
* {{chúChú thích web | url = http://www.econlib.org/library/Enc/GermanEconomicMiracle.html | titletiêu đề = German Economic Miracle | accessdatengày truy cập = ngày 9 tháng 1 năm 2009 | lasthọ = Henderson| firsttên = David R. | publishernhà xuất bản = Library of Economics and Liberty}}
* Hogan, Michael J. The Marshall Plan: America, Britain, and the Reconstruction of Western Europe, 1947–1952. Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
* {{chú thích sách |title=Argentina And The United States, 1810-1960|last=Peterson |first=Harold F |authorlink= |coauthors= |year=1964 |publisher=SUNY Press |location= |isbn=0873950100 |pages= }}
* Schain, Martin, ed. The Marshall Plan: Fifty Years After. New York: Palgrave, 2001.
* {{Chú thích web | url = http://www.germany.info/relaunch/culture//history/marshall.html | titletiêu đề = Marshall Plan 1947-1997 | accessdatengày truy cập = ngày 9 tháng 1 năm 2009 | lasthọ = Stern | firsttên = Susan | publishernhà xuất bản = Germany.info}}
* Stueck, William Whitney, ed. The Korean War in World History. Lexington, Ky.: University Press of Kentucky, 2004.
* Tucker, Jeffrey, "The Marshall Plan Myth" The Free Market 15:9 (Sept 1997)