Mở trình đơn chính

Các thay đổi

Dọn dẹp chung, các sửa lỗi tham số ngày tháng dùng AWB
|name=Maria
|image=VN Phat Diem tango7174.jpg
|caption=Tượng Maria trong trang phục truyền thống [[áo dài]] của [[Việt Nam]] được đặt tại [[nhà thờ chính tòa Phát Diệm]], [[Ninh Bình]] |birth_date= Không rõ,<br />mừng lễ ngày [[8 tháng 9]]<ref>{{chú thích web|url=http://www.newadvent.org/cathen/10712b.htm |title=Feast of the Nativity of the Blessed Virgin Mary |publisher=Newadvent.org |date=ngày 1 tháng 10 năm 1911 |accessdate=ngày 2 tháng 3 năm 2010}}</ref>
|birth_place=
|death_place=
Những lời đầu tiên mà kinh [[Tân Ước]] tường thuật về cuộc đời của bà Maria là [[thiên sứ truyền tin cho Maria|biến cố truyền tin]], theo đó, sứ thần [[tổng lãnh thiên thần Gabriel|Gabriel]] đã hiện ra với bà để báo tin rằng bà được Thiên Chúa chọn để làm mẹ của [[Giê-su|Giêsu]]. Sau này, Tân Ước có một đôi lần nhắc đến người mẹ Giêsu trong một vài sự kiện khác. Một số truyền thuyết trong các giáo hội [[Kitô giáo]] còn cho rằng [[cha]] [[mẹ]] của Maria là [[Gioakim]] và [[Thánh Anna|Anna]]. Một số nguồn thông tin khác không thuộc quy điển Kinh Thánh có viết về sự qua đời và hồn xác lên trời của bà Maria.
 
Bà Maria đã sớm được tôn kính trong đức tin của [[Kitô giáo]], đặc biệt là trong [[Giáo hội Công giáo Rôma]] và [[Chính Thống giáo Đông phương|Chính Thống giáo Đông Phương]]. Họ gọi bà là ''Đức Mẹ''. Trong [[Tin Lành]] và [[Hồi giáo|Hồi Giáo]], Maria cũng được nhìn nhận với một vị trí đặc biệt. Trong một thời gian dài, bà Maria là chủ đề được ưa thích trong các tác phẩm [[hội họa]], [[âm nhạc]] và [[văn học]] [[Kitô giáo]]. Ngày lễ mừng kính bà được [[Giáo hội Công giáo Rôma|Công giáo Rôma]], Chính thống giáo Đông phương và [[Anh giáo]] đồng cử hành là ngày [[8 tháng 9]]. Ngoài ra, còn có thêm rất nhiều ngày lễ suy tôn bà Maria, tính theo những tước hiệu và sự kiện, được [[Giáo hội Công giáo Rôma|Giáo hội Công giáo]] mừng kính vào các ngày khác trong năm.<ref name="Giáo phận Đà Lạt">{{chú thích web|url=http://www.simonhoadalat.com/suyniem/suyniem/DucMe/30DucMeHCG.htm|title=LỄ ĐỨC MẸ HẰNG CỨU GIÚP, ngày 27/6|work=Giáo phận Đà Lạt |date=ngày 23 tháng 6 năm 2007|accessdate=ngày 3 tháng 4 năm 2013}}</ref>
 
== Các nguồn đề cập tới Maria ==
=== Từ thế kỷ II tới thời Trung Cổ ===
[[Hình:PerpetualExact.jpg|nhỏ|phải|[[Dòng Chúa Cứu Thế]] là cộng đoàn nhận ủy thác của [[Tòa Thánh]] để cổ võ, phát huy một lòng sùng kính và biểu tượng ''[[Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp]]'', tranh khoảng năm 1499, [[Roma|Rome]] ]]
Lòng sùng kính bà Maria trong [[Kitô giáo]] được bắt đầu từ [[thế kỷ II|thế kỷ thứ II]]. Đến [[thế kỷ V|thế kỷ thứ V]], sau [[Công đồng Êphêsô I]] năm [[431]], việc sùng kính bà Maria được quy định cụ thể trong phụng vụ. Công đồng được tổ chức tại giáo hội ở [[Ephesus]], là nơi được để hiến dâng cho Maria cả trăm năm về trước.<ref>Baldovin, John and Johnson, Maxwell, ''Between memory and hope: readings on the liturgical year'' 2001 ISBN 0-8146-6025-8 page 386</ref><ref>Dalmais, Irénée et al. ''The Church at Prayer: The liturgy and time'' 1985 ISBN 0-8146-1366-7 page 130</ref><ref>McNally, Terrence, ''What Every Catholic Should Know about Mary'' ISBN 1-4415-1051-6 page 186</ref> Tại [[Ai Cập]], việc sùng kính bà Maria bắt đầu vào [[thế kỷ III|thế kỷ thứ III]], thuật ngữ ''Theotokos'' (''Thánh Mẫu'') được các giáo hội đã được sử dụng bởi Origen thành Alexandrian.<ref name="Benz, Ernst page 62">Benz, Ernst ''The Eastern Orthodox Church: Its Thought and Life'' 2009 ISBN 0-202-36298-1 page 62</ref>
 
Kinh nguyện về Đức Mẹ được biết đến sớm nhất là [[Kinh Trông Cậy]], xuất hiện từ [[thế kỷ III|thế kỷ thứ III]] (có lẽ là năm [[270]]). Sau này bản văn của lời kinh này trên giấy cói được phát hiện lại vào năm [[1917]] ở [[Ai Cập]].<ref>Burke, Raymond et al. ''Mariology: A Guide for Priests, Deacons, Seminarians, and Consecrated Persons'' 2008 ISBN 978-1-57918-355-4 page 178</ref><<ref>''The encyclopedia of Christianity, Volume 3'' by Erwin Fahlbusch, Geoffrey William Bromiley 2003 ISBN 90-04-12654-6 page 406</ref> Kể từ sau [[Sắc lệnh Milano]] năm 313, và đặc biệt là từ [[trung Cổ|thời Trung Cổ]], những hình ảnh nghệ thuật về Maria bắt đầu xuất hiện trong các nhà thờ, một số nhà thờ được xây dựng dành riêng cho Maria, điển hình là [[Vương cung thánh đường Đức Bà Cả]] ở [[Roma]].<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/04295c.htm Catholic encyclopedia]</ref><ref>Osborne, John L. "Early Medieval Painting in San Clemente, Rome: The Madonna and Child in the Niche" ''Gesta'' 20.2 (1981:299–310) and (note 9) referencing T. Klauser, Rom under der Kult des Gottesmutter Maria, ''Jahrbuch für der Antike und Christentum'' 15 (1972:120–135).</ref><ref>[http://www.vatican.va/various/basiliche/sm_maggiore/index_en.html Vatican website]</ref>
 
Vào thời [[Trung Cổ]] thì xuất hiện nhiều truyền thuyết về Maria bao gồm những truyền thuyết về bố và ông của bà.<ref>Toronto Star article - In December 2010, Catherine Lawless of the [[University of Limerick]] stated that by analyzing 15th-century Florentine manuscripts, she had concluded that ''Ismeria'' was the maternal grandmother of Mary. [http://www.thestar.com/news/world/article/905109--is-this-the-real-identity-of-jesus-s-great-grandmother?bn=1 ''Toronto Star'' Dec 2010] [http://news.discovery.com/history/jesus-great-grandmother.html Discovery News]</ref>
* Tước hiệu Mẹ Giáo hội: [[Công đồng Vaticanô II|Công đồng Vatican II]] dành chương cuối cùng (Chương 8) trong hiến chế Lumen Gentium (Ánh Sáng Muôn Dân) để nói về Ðức Maria, đây là hiến chế nói về Giáo hội <ref>{{chú thích web|url=http://gpbanmethuot.vn/content/vatican-ii-v%C3%A0-t%C6%B0%E1%BB%9Bc-hi%E1%BB%87u-m%E1%BA%B9-gi%C3%A1o-h%E1%BB%99i-c%E1%BB%A7-%C4%91%E1%BB%A9c-maria|author=Vũ Văn An, vietcatholic.org|title=Vatican II và tước hiệu Mẹ Giáo hội của Đức Maria|work=Giáo phận Ban Mê Thuột|date=ngày 12 tháng 6 năm 2012 |accessdate=ngày 28 tháng 2 năm 2013}}</ref>.
* Tước hiệu Maria, Mẹ Thiên Chúa (trích từ lời của bà [[Élisabét]] nói với Maria<ref>{{chú thích web|title=Sách phúc âm online|url=http://www.biblegateway.com/passage/?search=luca%202;%2016-21&version=BD2011|title=Luca 2; 16-21 |author=Luca|work=BibleGateway.com|accessdate=ngày 28 tháng 2 năm 2013}}</ref> Tước hiệu Mẹ Thiên Chúa vào thế kỷ thứ V đã gặp khó khăn khi giáo chủ Nestôriô chống đối. [[Công đồng Êphêsô]] với quyền chủ toạ của [[Giáo hoàng Ađrianô II]], tuyên bố cắt chức giáo chủ Nestôriô và đánh đổ lạc thuyết của Ông. Công đồng Êphêsô đã tuyên xưng: " ''Maria là Mẹ Thiên Chúa, bởi vì Người cũng đã thực sự sinh ra Đấng-Thiên-Chúa-làm người''" <ref>{{chú thích web|url=http://www.giaophanbaria.org/chia-se-loi-chua/le-trong/12/30/maria-me-thien-chua-tuoc-hieu-tuyet-voi.html|author=Lm Giuse Nguyễn hưng Lợi DCCT|title=Maria, Mẹ Thiên Chúa – Tước hiệu Tuyệt vời|work=Giáo phận Bà Rịa|date=ngày 30 tháng 12 năm 2012 |accessdate=ngày 28 tháng 2 năm 2013}}</ref>.
* Tước hiệu Ðức Mẹ Maria "được gìn giữ khỏi nguyên tội" (Immaculata)hay còn gọi là "Đức Maria vô nhiễm nguyên tội": Tước hiệu này đã gây ra những cuộc tranh cãi kịch liệt vào thời trung cổ giữa các nhà thần học, cuối cùng [[Giáo hoàng Piô IX]] đã công bố thành [[tín điều]] vào năm [[1854]]<ref>{{chú thích web|url=http://www.catholic.org.tw/vntaiwan/maria2/methien10.htm|author=LM. Hà Văn Minh|title=Tước hiệu Ðức Mẹ Maria "được gìn giữ khỏi nguyên tội"|work=Vietnamese Missionaries in Asia |accessdate=ngày 28 tháng 2 năm 2013}}</ref>.
* Tước hiệu [[Đức Mẹ Laus]] ([[tiếng Việt]] (tạm dịch): Đức Mẹ Hồ Lụa). Đây là một trong số nhiều tước hiệu mà người Công giáo dành cho Maria. Tước hiệu này xuất phát từ việc Đức Mẹ được cho là đã hiện ra từ năm [[1664]] đến [[1718]] ở Saint-Étienne-le-Laus, [[Pháp]] với sự chứng kiến của Benoite Rencurel - một mục đồng nhỏ tuổi. Cuộc hiện ra đã được công nhận ở cấp giáo phận vào ngày 18 tháng 9 năm 1665 và được Tòa Thánh chính thức công nhận vào ngày 5 tháng 5 năm 2008<ref>{{chú thích web|title=Đức Mẹ Laus (Hồ Lụa) được Giáo hội công nhận|url=http://kinhmungmaria.com/yahoo_site_admin/assets/docs/1-_DucMeLuasDuocCongNhan.149151832.htm}}</ref><ref>{{chú thích web|title=Vatican công nhận các cuộc hiện ra của Đức Mẹ tại Pháp|url=http://www.catholicnewsagency.com/news/vatican_recognizes_marian_apparitions_in_france/}}</ref>.
* Tước hiệu [[Đức Mẹ La Salette]] ([[tiếng Pháp]]: Notre-Dame de La Salette), đây cũng là một trong những tước hiệu mà người [[Công giáo]] dùng để gọi Đức Mẹ Maria. Tước hiệu này bắt nguồn từ các cuộc hiện ra của Đức Mẹ được cho là đã xảy ra tại La Salette, Pháp với hai trẻ em là Maximin Giraud và Melanie Calvat.<ref name=dayton>[http://campus.udayton.edu/mary/buby/mfl1.htm ''Apparitions of the Modern Era'', Univ.of Dayton]</ref>
* Tước hiệu [[Đức Mẹ Guadalupe]] ([[Tiếng Tây Ban Nha]]: Nuestra Señora de Guadalupe) còn được biết với tên gọi Đức Trinh Nữ Guadalupe (Tiếng Tây Ban Nha: Virgen de Guadalupe) là một tước hiệu mà [[Giáo hội Công giáo Rôma]] dành cho Maria. Hai tài liệu, được xuất bản trong thập niên 1640, một bằng tiếng Tây Ban Nha, một bằng tiếng Nahuatl (ngôn ngữ của người dân Aztec), cùng thuật lại một câu chuyện xảy ra trong khi đi bộ từ ngôi làng của mình đến thành phố Mexico vào sáng sớm ngày 9 tháng 12 năm 1531 (Ngày hôm sau là Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội trong Đế quốc Tây Ban Nha)<ref name=CathE >{{CathEncy|wstitle=Shrine of Guadalupe|author=G. Lee}}</ref>, nông dân Juan Diego thấy trên sườn đồi Tepeyac một cô gái chừng mười lăm mười sáu tuổi, được bao quanh bởi hào quang ánh sáng. Nói chuyện với anh ta bằng ngôn ngữ địa phương Nahuatl, Bà đã yêu cầu Juan Diego đi nói với giám mục xây dựng một nhà thờ ngay tại nơi đó. Từ những lời nói của bà, Juan Diego nhận ra đó chính là Maria. Diego đã kể lại câu chuyện của mình với Tổng Giám mục người Tây Ban Nha, Fray Juan de Zumárraga, người đã yêu cầu ông quay trở lại đồi Tepeyac để nói với người phụ nữ lạ là hãy cho một dấu hiệu để chứng minh. Dấu hiệu đầu tiên mà bà tỏ ra là việc chữa lành bệnh tật cho người chú của Juan. Đức Trinh Nữ nói với Juan Diego hãy leo lên đồi Tepeyac và hái những bông hồng. Mặc dù lúc đó đang là tháng 12 đã rất muộn so với mùa hoa nở nhưng Juan Diego đã tìm thấy những bông hoa hồng Castilian trên đỉnh đồi cằn cỗi, không có nguồn gốc từ Mexico. Đức Trinh Nữ yêu cầu ông sắp xếp những bông hồng vào trong chiếc áo choàng tilma dệt bằng sợi xương rồng của mình. Điều kỳ lạ xảy ra khi Juan Diego mở áo choàng trước khi sự chứng kiến của giám mục Zumárraga vào ngày 12 tháng 12, những bông hoa rơi xuống sàn nhà nhưng ở vị trí đó lại xuất hiện hình ảnh của Đức Trinh Nữ Guadalupe một cách kỳ diệu được in trên vải<ref>[http://web.archive.org/web/20071022042328/www.interlupe.com.mx/nican-e.html English translation of the account in Nahuatl]</ref>.
===Các ngày lễ kính===
{{xem thêm|Kinh Cầu Đức Bà}}
Các ngày lễ lớn đầu tiên liên quan đến bà Maria là ngày [[Lễ Đức Mẹ dâng Chúa Giêsu trong đền thánh]] (Lễ Nến) có từ [[thế kỷ V|thế kỷ thứ V]], được tính theo ngày [[Lễ Giáng Sinh]]. Quan điểm này xuất phát từ việc Phúc Âm Luca (2:22-40) kể rằng, 40 ngày sau khi Chúa Giêsu giáng sinh, bà Maria đã đem con trẻ vào [[đền thờ Jerusalem]] để tận hiến theo phong tục của người Do Thái. Ngày nay, lễ này rơi vào ngày [[15 tháng 2]] ([[lịch Gregory]]) hoặc [[2 tháng 2]] ([[lịch Julius|lịch Julian]]).
 
Theo thời gian, Kitô giáo xuất hiện nhiều ngày lễ gắn liền với sự kiện hoặc danh hiệu bà Maria cùng những việc thực hành tôn giáo kèm theo. Nhìnn chung, Giáo hội Công giáo Rôma có nhiều ngày lễ và nghi thức liên quan đến bà Maria hơn các nhánh Kitô giáo khác. Đặc biệt, một số ngày lễ có liên quan đến các sự kiện lịch sử cụ thể, ví dụ như [[Lễ Đức Mẹ Chiến Thắng]] được dựa trên sự thắng lợi của Nhà nước Giáo hoàng trong [[trận Lepanto]] năm [[1571]].
 
Sự khác biệt trong những ngày lễ về bà Maria cũng có thể bắt nguồn từ các vấn đề tín lý. Chẳng hạn, [[Lễ Đức Mẹ Lên Trời|Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời]] là một ví dụ như vậy. Trong khi Công giáo cử hành lễ này trong ngày giả định là [[15 tháng 8]] thì một số nhánh Kitô giáo Đông phương cử hành ngày [[28 tháng 8]] (vì theo lịch Julian). Các giáo hội Tin Lành thì hầu như không hề có một ngày lễ nào về bà Maria.
 
=== Giáo lý Kitô giáo liên quan ===
{{Đức Mẹ Maria|state=collapsed}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}
{{Sao bài viết tốt|phiên bản được chọn= 11354901|thời gian=[[21 tháng 4]] năm [[2013]] }}
 
[[Thể loại:Mẹ Maria| ]]