Khác biệt giữa các bản “Điện lực”

Thay cả nội dung bằng “en:Electric power
(electricity = điện lực; điện năng = eletric energy)
 
(Thay cả nội dung bằng “en:Electric power”)
[[en:Electric power]]
'''Điện lực''' là một khái niệm tổng quát dùng để chỉ các hiện tượng mà nguyên nhân là do các [[điện tích]] đứng yên hay chuyển động cũng như [[điện trường]] và [[từ trường]] do chúng tạo nên. Các điện có điện tích âm là electron ([[điện tử]]), dương là [[proton]] và các [[ion]]. Các hạt cùng dấu thì đẩy nhau, khác dấu hút nhau, các lực tương ứng là lực đẩy và lực hút.
 
== Trong thiên nhiên ==
[[Hình:Lightning_NOAA.jpg|trái|180px|Sét]] [[Hình:Lightning_cloud_to_cloud_(aka).jpg|nhỏ|180px|Sét]]
Hiện tượng thiên nhiên liên quan đến điện năng được biết đến nhiều nhất là [[sét]]. Trong hiện tượng này có sự tham gia của cả điện tích âm và điện tích dương.
 
Một số loài [[cá]] có khả năng tạo ra một [[hiệu điện thế]] cao với chức năng tự vệ, hoặc chúng có khả năng thu được các tín hiệu điện từ các con mồi.
== Trong cuộc sống ==
Điện năng hay năng lượng điện thường được hiểu là hiệu điện thế ''hay'' dòng điện, nhưng nhiều khi không chính xác, vì các tác dụng của điện năng cần được giải thích qua ảnh hưởng của dòng điện và hiệu điện thế. Trong đời sống ngày này, điện năng có vai trò hết sức quan trọng, có mặt hầu như khắp mọi nơi, trong tất cả mọi lĩnh vực, ứng dụng rộng rãi nhất là dùng điện để thắp sáng.<br>
Điện năng có các mức độ ảnh hưởng khác nhau đến cơ thể con người tùy theo cường độ. Dòng điện có cường độ nhỏ thường được dùng trong việc chữa bệnh, chúng có giá trị khoảng vài [[mili|m]][[ampe|A]]. Dòng điện có cường độ lớn hơn (trên 10 mA) là rất nguy hiểm đối với cơ thể con người, trên 50 mA có thể dẫn đến [[tử vong]]. Các [[súng shock điện]] có cường độ dòng điện lớn dạng xung lượng, nên thường làm cho nạn nhân đau đớn, không kiểm soát được các cơ, đối với người có thể trạng kém, có thể dẫn đến bất tỉnh, hay sự ngừng đập của tim. Dòng điện loại này cũng được dùng trong các [[ghế điện]].
 
== Nguồn năng lượng ==
=== Tạo ra điện năng ===
: ''xem thêm bài [[Sản xuất điện năng]]''<br>
Phần lớn lượng điện hiện tại được sản xuất bởi [[máy phát điện]] tại các [[nhà máy điện]]. Điện năng có thể được tạo ra từ các [[nguồn năng lượng sơ cấp]] khác nhau, nhung chúng có chung cách hoạt động là dùng hiện tượng cảm ứng điện từ.<br>
Trong [[pin]] và [[ắc quy]] điện năng tạo ra bởi các phản ứng hóa học.<br>
Trong các [[tế bào nhiên liệu]], điện năng có được qua các quá trình chuyển đổi từ năng lượng hóa.<br>
=== Truyền tải điện năng ===
: ''xem thêm bài [[Truyền tải điện năng]]''<br>
Điện năng thường được truyền tải thông qua sự chuyển động của dòng electron trong các vật cứng. Dây dẫn từ chất có [[điện trở]] nhỏ ([[độ dẫn điện]] cao) thường được sử dụng, điển hình là [[bạc]], [[đồng]] hay [[nhôm]]. Hao hụt trong quá trình truyền tải là không thể tránh khỏi, điển hình là hiện tượng nóng lên của dây dẫn. Sự hao hụt này trong truyền tải điện năng khoảng cách xa có thể giảm khi tăng hiệu điện thế của dòng điện. Ví dụ [[đường dây điện cao thế Bắc-Nam]] có hiệu điện thế 500 [[kilo|k]][[vôn|V]], tại một số quốc gia như [[Canada]], [[Nga]] hay [[Nhật]],... hiệu điện thế các đường dây truyền tải có giá trị đến 1500 kV.<br>
 
== Các mốc lịch sử quan trọng ==
* 1770: [[Lụigi Galvani]] quan sát các hiện tượng ở đùi ếch
* 1775: [[Alexandro Volta]] chế tạo ra [[điện phần]]
* [[André Marie Ampe]] (1775-1836) sáng chế ra [[điện kế]] và [[nam châm điện]]
* Cuối thế kỷ 18 [[Charles Augustin de Coulomb]] phát hiện ra lực tác dụng giữa 2 điện tích ([[định luật Coulomb]])
* [[Georg Simon Ohm]] (1789–1854) phát biểu định luật Ohm nêu mối liên hệ giữa dòng điện và hiệu điện thế
* [[Michael Faraday]] (1791–1867) phát hiện ra hiện tượng cảm ứng điện và các định luật điện hóa
* [[James Prescott Joule]] (1818–1889) phát hiện mối liên hệ giữa nhiệt và dòng điện chạy qua
* [[James Clerk Maxwell]] (1831–1879) phát biểu các định luật cơ bản của điện năng
* 1866 [[Werner von Siemens]] phát minh ra máy phát điện
* 1877 [[Thomas Alva Edison]] sáng chế ra bóng điện
 
== Các đại lượng vật lý ==
* [[Điện tích]] Q ([[Coulomb (đơn vị)|C]])
* [[Cường độ dòng điện]] I ([[ampe|A]])
* [[Hiệu điện thế]] U ([[vôn|V]])
* [[Điện trở]] R ([[ohm|Ω]])
* [[Công suất]]: [[công suất hiệu dụng|P]] ([[watt|W]]), [[công suất phản kháng|Q]] ([[var|var]]), [[công suất biểu kiến|S]] ([[Volt-Ampere|VA]])
* [[Công]] W: W<sub>P</sub>, W<sub>Q</sub>, W<sub>S</sub>
 
[[Thể loại:Điện lực]]
 
[[af:Elektrisiteit]]
[[ar:كهرباء]]
[[ast:Lletricidá]]
[[bm:Kùran]]
[[bn:বিদ্যুৎ]]
[[be:Электрычнасць]]
[[bs:Elektricitet]]
[[br:Tredan]]
[[bg:Електричество]]
[[ca:Electricitat]]
[[cs:Elektřina]]
[[cy:Trydan]]
[[da:Elektricitet]]
[[de:Elektrizität]]
[[en:Electricity]]
[[et:Elekter]]
[[es:Electricidad]]
[[eo:Elektro]]
[[fa:الکتریسیته]]
[[fr:Électricité]]
[[fur:Eletricitât]]
[[gl:Electricidade]]
[[gu:વિધ્યુત]]
[[ko:전기]]
[[io:Elektro]]
[[id:Listrik]]
[[is:Rafmagn]]
[[it:Elettricità]]
[[he:חשמל]]
[[kw:Tredan]]
[[ku:Elektrîk]]
[[lt:Elektra]]
[[li:Elektrische laojing]]
[[mg:Aratra]]
[[ml:വൈദ്യുതി]]
[[nl:Elektriciteit]]
[[ja:電気]]
[[no:Elektrisitet]]
[[nn:Elektrisitet]]
[[nrm:Êtricitaé]]
[[ug:ھاياجان]]
[[pl:Elektryczność]]
[[pt:Electricidade]]
[[qu:Pinchikilla]]
[[ru:Электричество]]
[[simple:Electricity]]
[[sk:Elektrina]]
[[sl:Elektrika]]
[[fi:Sähkö]]
[[sv:Elektricitet]]
[[th:ไฟฟ้า]]
[[vi:Thể loại:Điện học]]
[[tr:Elektrik]]
[[ur:برق]]
[[yi:עלעקטריציטעט]]
[[zh-yue:電]]
[[zh:電]]
Người dùng vô danh