Khác biệt giữa các bản “Thích phu nhân”

không có tóm lược sửa đổi
}}
 
'''Thích phu nhân''' ([[chữ Hán]]: 戚夫人, ? - [[194 TCN]]), hay còn gọi là '''Thích Cơ''' (戚姬), là một [[phi tần]] rất được sủng ái của [[Hán Cao Tổ]] Lưu Bang, người sáng lập ra [[nhà Hán]] trong [[lịch sử Trung Quốc]]. Bà là mẹ của Triệu vương [[Lưu Như Ý]], do mẹ được yêu nên Như Ý cũng được Cao Tổ sủng ái, từng có ý định lập Như Ý làm Thái tử.
 
Bà là mẹ của Triệu vương [[Lưu Như Ý]], do mẹ được yêu nên Như Ý cũng được Cao Tổ sủng ái, từng có ý định lập Như Ý thay [[Hán Huệ Đế]] Lưu Doanh làm Thái tử. Sau khi Cao Tổ băng hà, Thích Cơ cùng con trai bị mẹ của Hán Huệ Đế là [[Lữ hậu]] ra tay tàn sát rất độc ác, nổi danh trong lịch sử.
 
== HánCuộc Cao Tổ sủng phiđời ==
=== Mẫu tử thụ sủng ===
Thích Cơ xuất thân từ [[Tần Mạt]], [[Định Đào]] (huyện [[Định Đào]], tỉnh [[Sơn Đông]]). Bà được tương truyền mỹ mạo vô song, giỏi ca vũ, nhảy điệu ''Kiều tụ chiết miêu'' (翘袖折腰) đầy sắc sảo, diễm lệ nhất thiên hạ, trong số các phi tần của Hán Cao Tổ bà được ân sủng lớn nhất.
 
Những người thiếp của Cao Tổ như [[Bạc phu nhân|Bạc cơ]], [[Triệu cơ]] đã sinh cho Cao Tổ nhiều con trai, nhưng trong đó con trai của Thích Cơ là '''Lưu Như Ý''' (劉如意) từ nhỏ đã thông minh đĩnh ngộ, được Cao Tổ yêu hơn cả. Cao Tổ thường nói rằng Như Ý giống mình. Việc bà cùng con trai được Hán Cao Tổ yêu khiến nảy sinh lòng ghen ghét của [[Lữ hậu]], mẹ của Thái tử [[Lưu Doanh]].
 
Thái tử Lưu Doanh nhân đức nhưng thiếu hẳn sự cứng rắn và quyết đoán nên Hán Cao Tổ có ý cho Lưu Như Ý thay. Thêm sự lôi kéo của Thích phu nhân nên Cao Tổ càng có ý quyết định, dự định sẽ cùng hiệu triệu quần thần nghị luận. Lữ hậu lo lắng, bèn sai em là Lữ Trạch đến nài nỉ nhờ [[Trương Lương]] đang làm thiếu phó giúp Lưu Doanh. Nhờ Trương Lương giúp, Lưu Doanh mời được 4 hiền sĩ trong thiên hạ là [[Đông Viên công]] (東園公), [[Lộc Lý]] (甪里), [[Ỷ Lý Quý]] (綺里季) và [[Hạ Hoàng công]] (夏黃公) mà trước đó chính Cao Tổ hoàng đế không sao mời nổi. Sau khi đánh phá quân [[Anh Bố]] về, Cao Tổ hoàng đế ốm càng nặng, muốn thay Thái tử. Đến khi ăn tiệc, Thái tử Lưu Doanh rót rượu đứng chầu. Bốn người theo thái tử tuổi đều ngoài tám mươi, mày râu bạc phơ, áo mũ rất đẹp. Cao Tổ lấy làm lạ hỏi. Bốn người tiến đến thưa, kể họ tên. Cao Tổ hoàng đế kinh ngạc, hỏi ra mới biết là các hiền sĩ mà bấy lâu mình mời không được.
 
Bốn người nói với Cao Tổ:''"Bệ hạ khinh kẻ sĩ, hay mắng người, bọn thần nghĩa khí không chịu nhục, cho nên sợ mà trốn tránh. Nay trộm nghe thái tử là người nhân đức hiếu thảo, cung kính, thương yêu kẻ sĩ, trong thiên hạ không ai không vươn cổ muốn vì thái tử mà chết, vì vậy chúng tôi đến đây"''. Hán Cao Tổ nói:''"Phiền các ông nhờ giúp đỡ thái tử cho trót"''. Bốn người chúc thọ xong, đứng dậy đi ra. Cao Tổ cho gọi Thích phu nhân vào, chỉ bốn người kia bảo rằng:''"Ta muốn đổi nó, nhưng bốn người kia đã giúp nó. Lông cánh nó đã thành, khó mà lay chuyển được. Lữ hậu là chủ của nàng rồi đấy!"''<ref>《史記·留侯世家》:上欲廢太子,立戚夫人子趙王如意。大臣多諫爭,未能得堅決者也。呂后恐,不知所為。人或謂呂后曰:“留侯善畫計筴,上信用之。”呂后乃使建成侯呂澤劫留侯,曰:“君常為上謀臣,今上欲易太子,君安得高枕而臥乎?”留侯曰:“始上數在困急之中,幸用臣筴。今天下安定,以愛欲易太子,骨肉之間,雖臣等百馀人何益。”呂澤彊要曰:“為我畫計。”留侯曰:“此難以口舌爭也。顧上有不能致者,天下有四人。四人者年老矣,皆以為上慢侮人,故逃匿山中,義不為漢臣。然上高此四人。今公誠能無愛金玉璧帛,令太子為書,卑辭安車,因使辯士固請,宜來。來,以為客,時時從入朝,令上見之,則必異而問之。問之,上知此四人賢,則一助也。”於是呂后令呂澤使人奉太子書,卑辭厚禮,迎此四人。四人至,客建成侯所。</ref><ref>《史記·留侯世家第二十五》載:漢十二年,上從擊破布軍歸,疾益甚,愈欲易太子。留侯諫,不聽,因疾不視事。叔孫太傅稱說引古今,以死爭太子。上詳許之,猶欲易之。」</ref><ref>《史記·留侯世家第二十五》載:「上目送之,召戚夫人指示四人者曰:『我欲易之,彼四人輔之,羽翼已成,難動矣。呂后真而主矣!』」</ref>.
Năm [[195 TCN]], sau khi đánh phá quân [[Anh Bố]] về, Cao Tổ hoàng đế ốm càng nặng, muốn thay Thái tử. Đến khi ăn tiệc, Thái tử Lưu Doanh rót rượu đứng chầu. Bốn người theo thái tử tuổi đều ngoài tám mươi, mày râu bạc phơ, áo mũ rất đẹp. Cao Tổ lấy làm lạ hỏi. Bốn người tiến đến thưa, kể họ tên. Cao Tổ hoàng đế kinh ngạc, hỏi ra mới biết là các hiền sĩ mà bấy lâu mình mời không được.
 
Bốn người nói với Cao Tổ:''"Bệ hạ khinh kẻ sĩ, hay mắng người, bọn thần nghĩa khí không chịu nhục, cho nên sợ mà trốn tránh. Nay trộm nghe thái tử là người nhân đức hiếu thảo, cung kính, thương yêu kẻ sĩ, trong thiên hạ không ai không vươn cổ muốn vì thái tử mà chết, vì vậy chúng tôi đến đây"''
 
Cao Tổ nói:''"Phiền các ông nhờ giúp đỡ thái tử cho trót"''. Bốn người chúc thọ xong, đứng dậy đi ra. Cao Tổ cho gọi Thích phu nhân vào, chỉ bốn người kia bảo rằng:''"Ta muốn đổi nó, nhưng bốn người kia đã giúp nó. Lông cánh nó đã thành, khó mà lay chuyển được. Lữ hậu là chủ của ngươi rồi đấy!"''
 
Thích phu nhân buồn khóc, không biết làm sao. Cao Tổ nói:''"Nàng hãy múa lối Sở, cho ta xem! Ta sẽ hát lối Sở cho nàng nghe"''. Thích phu nhân tuân lệnh, liền đứng múa theo điệu nước Sở. Cao Tổ liền hát hoạ. Hát rằng:
Cao Tổ hát mấy lần, Thích phu nhân biết ý không đưa Như Ý lên thay Doanh nữa, vừa múa vừa nức nở chảy nước mắt. Cao Tổ đứng dậy, quay đi, bãi tiệc rượu. Lưu Doanh giữ được ngôi Thái tử không bị truất. Cao Tổ phong cho Như Ý làm '''Triệu vương''' (趙王), cử tướng [[Chu Xương]] làm tướng quốc giúp đỡ.
 
=== Kết cục ===
=== Mẹ bị giam, con bị hại ===
Năm [[195 TCN]], Hán Cao Tổ băng hà, Thái tử Lưu Doanh lên nối ngôi, tức là [[Hán Huệ Đế]]. Tuy Huệ Đế kế vị nhưng việc điều hành triều đình do Lữ thái hậu quyết định, Huệ đế thực chất không có quyền hành.
 
Tháng 12, năm [[194 TCN]], Hán Huệ đế buổi sớm ra đi săn bắn. Như Ý còn nhỏ, không thể dậy sớm. Thái hậu nghe tin Như Ý ở một mình, bèn sai người mang thuốc độc đến cho Như Ý uống. Lúc mờ sáng, Huệ Đế trở về thì Như Ý đã chết.
 
=== Nhân trư ===
Lữ thái hậu giết Như Ý và giam bà vẫn chưa thoả lòng. Sau khi Như Ý chết, Lữ thái hậu mới ra tay trả thù bà. Bà sai người chặt chân tay Thích phu nhân, rồi móc [[mắt]], đốt [[tai]], cho bà uống thuốc thành [[câm]]. Sau đó Lữ hậu sai để bà ở trong nhà tiêu, gọi đó là '''Nhân trư''' (人彘).
 
Sau mấy hôm, Thái hậu cho gọi Huệ Đế vào để xem "Nhân trư". Huệ Đế thấy, ngạc nhiên bèn hỏi là ai. Khi biết đó là Thích phu nhân, Huệ Đế liền khóc rống lên. Huệ Đế đau lòng quá, mắc bệnh, trong hơn một năm không dậy được. Hành động giết hại bà của Lữ hậu bị chính Huệ Đế coi là vô nhân tính. Vua còn sai người nói với Thái hậu:''"Việc đó không phải là việc con người làm! Tôi là con của thái hậu, không thể nào trị thiên hạ được!"''.
 
:''Việc đó không phải là việc con người làm! Tôi là con của thái hậu, không thể nào trị thiên hạ được!''
 
Thích phu nhân qua đời. Huệ Đế bất lực trước sự độc ác của mẹ, không có cách nào ngăn cản được, vì thế ngày đêm uống rượu chơi bời dâm dật, không nghe chính sự, cho nên mắc bệnh và không lâu sau thì chết yểu khi mới 22 tuổi.