Khác biệt giữa các bản “Giấc mơ”

sửa chữa
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động
(sửa chữa)
[[Tập tin:Antonio de Pereda - The Knight's Dream.JPG|300px|phải|nhỏ|Bức tranh "The Knight's Dream" (Giấc mơ của Hiệp ) của [[Antonio de Pereda]].]]
'''Mơ''', hay '''giấc mơ''', là những trải nghiệm, những ảo tưởng trong [[Não|trí óc]] khi [[ngủ]]. Hiện tượng mơ không chỉ xảy ra với con người mà cũng có thể xảy ra ở các [[động vật]] có vú và một số loài [[chim]].<ref>[http://web.mit.edu/newsoffice/2001/dreaming.html Animals have complex dreams, MIT researcher proves]</ref>. Tuy nhiên khi nói đến giấc mơ chúng ta thường chỉ đề cập đến hiện tượng này ở con người. Các sự việc trong giấc mơ thường không thể xảy ra được hoặc không giống với [[thực tế]], chúng thường nằm ngoài sự điều khiển của người mơ. Ngoại trừ trường hợp giấc mơ sáng suốt (giấc mơ tỉnh táo), trong đó người nằm mơ nhận ra rằng họ đang nằm mơ, đôi khi có thể làm thay đổi thực tại giấc mơ của họ.<ref>[http://www.psywww.com/asc/obe/faq/obe15.html What are lucid dreams?] Explanation for lucid dreaming</ref>. Những người nằm mơ có thể trải qua những [[cảm xúc]] mãnh liệt khi đang mơ, và điều này có thể tạo cảm hứng cho [[âm nhạc]].<ref>Nathan Ausubel, ''Superman: the life of Frederick the Great'', trang 180</ref>
 
Con người thường mơ một đến hai giờ và có thể có bốn đến bảy giấc mơ mỗi đêm. Mọi người đều mơ nhưng chỉ một số người nhớ được giấc mơ của họ, tỷví dụ như [[Vua|Quốc vương]] [[Friedrich II của Phổ|Friedrich II Đại Đế]] nước [[Phổ (quốc gia)|Phổ]] (ở thế kỷ 18) có kể lại rõ ràng về các chiêm bao của mình.<ref name="RGaines242244"/><ref name="Mitford146"/><ref name="DavidFraser407"/><ref name="Eidthsimon102"/>. Giấc mơ của chúng ta thường bao gồm tất cả các [[tri giác]]. Chúng ta mơ về các [[hình ảnh]], các [[âm thanh]], các [[màu sắc]], mùi vị, các đồ vật, mọi thứ mà chúng ta có thể cảm nhận. Thỉnh thoảng chúng ta lặp đi lặp lại cùng một giấc mơ. Các giấc mơ này thường khó chịu, đôi khi khủng khiếp. Các giấc mơ khủng khiếp hoặc rất khó chịu thường được đề cập đến như là các [[ác mộng]]. Ở thế kỷ 20, nhà tâm thần học người Áo là [[Sigmund Freud]] có nghiên cứu về các chiêm bao.<ref>James R. Gaines, ''Evening in the Palace of Reason: Bach meets Frederick the Great in the Age of Enlightenment'', trang 316</ref>
 
Trong [[lịch sử thế giới]] cổ đại, chính giấc mơ đã giúp [[Phật giáo]] được truyền vào [[Trung Quốc]] dưới triều [[Hoàng đế]] [[Hán Minh Đế]],<ref name="MinhDe"/>, cũng như [[Kitô giáo|Ki-tô giáo]] được phát triển ở [[Đế quốc La Mã|La Mã]] dưới triều Hoàng đế [[Constantinus Đại đế|Constantinus I Đại Đế]].<ref>Paul Veyne, ''When our world became Christian, 312-394'', trang 54</ref>. Các [[nghệ sĩ]], các [[nhà văn]] và các [[nhà khoa học]] đôi khi cũng nói rằng họ nhận được các ý tưởng từ trong giấc mơ. Ví dụ, ca sĩ [[Paul McCartney]] của [[The Beatles]] nói rằng ông đã tỉnh giấc với nhạc phẩm "[[Yesterday]]" trong đầu.<ref>[http://tuanvietnam.net/vn/nghexemdoc/bannhachomnay/1480/index.aspx Ngày hôm qua bất chợt trở về, tuanvietnam.net]</ref>. Nữ văn sĩ [[Mary Shelley]] nói bà đã có một giấc mơ mạnh mẽ, sinh động về một nhà khoa học sử dụng một máy móc để tạo ra một loài sinh vật sống. Khi tỉnh dậy, bà bắt đầu viết cuốn sách của bà về một nhà khoa học tên là [[Frankenstein]] đã tạo ra loài [[quái vật]] khủng khiếp.{{fact|date = ngày 7 tháng 1 năm 2013}}
 
Giấc mơ cũng còn là một đề tài trung tâm trong các tác phẩm văn học, nghệ thuật và điện ảnh.
 
== Các nghiên cứu về giấc mơ ==
 
=== Thời cổ đại ===
Từ hàng nghìn năm trước con người đã cố gắng lý giải về giấc mơ và tìm ra ý nghĩa của giấc mơ. Người [[Hy Lạp]] và [[La Mã cổ đại]] tin rằng các giấc mơ là các thông điệp từ chư thần. Người [[Babylon]] xưa cũng có niềm tin như vậy do đó họ coi các giấc mộng là vô cùng quan trọng đối với tương lai của họ.<ref name="ReferenceA">Stephen R. Miller, ''Daniel'', trang 78</ref> Theo sách của [[Daniel]], trong năm trị vì thứ hai của Quốc vương [[Nebuchadnezzar II]] theo lịch Babylon cổ, ông nằm mộng thấy bốn đế quốc hùng cường liên tiếp thay nhau xưng hùng xưng bá trên thế giới cổ đại bị hủy diệt hoàn toàn và thay thế bằng một Vương quốc của Chúa Trời, thay đổi hệ thống thế giới cổ đại.<ref>Stephen R. Miller, ''Daniel'', trang 76</ref><ref>Edith Simon, ''The making of Frederick the Great'', trang 296</ref><ref>Nathan Ausubel, ''Superman: the life of Frederick the Great'', trang 442</ref> Nhà vua coi chiêm bao này là hệ trọng và người ta kể rằng ông rất bối rối khi tỉnh giấc, đến mức ông không thể ngủ thêm được.<ref name="ReferenceA"/>
 
=== Thời kỳ cận - hiện đại ===
[[Tập tin:John Henry Fuseli - The Nightmare.JPG|nhỏ|256px|Bức tranh ''[[Cơn ác mộng (Johann Heinrich Füssli)|Cơn ác mộng]]'' (''The Nightmare''), họa phẩm của [[Johann Heinrich Füssli]].]]
Ở [[Châu Âu]], mọi người tin rằng các giấc mơ có hại, có thể dẫn [[loài người|con người]] đến những điều xấu. Hai trăm năm trước, mọi người tỉnh giấc sau bốn hay năm giờ ngủ để ngẫm nghĩ về các giấc mơ của họ hay nói về chúng cho người khác biết sau đó họ mới trở lại để ngủ tiếp.
 
Ngày nay, các [[Nhà khoa học|nhà nghiên cứu]] có thể chụp được [[Não|bộ não người]] khi họ đang [[ngủ]], do đó chúng ta biết nhiều hơn về khoa học của các giấc mơ.
 
Trong [[thập niên 1950]], các nhà khoa học đã khám phá ra một loại đặc biệt của giấc ngủ, được gọi là REM hay sự di chuyển nhanh của mắt. Hiện nay giấc mơ về tương lai xuất hiện ngày càng nhiều. Xảy ra thường xuyên ở các bạn trẻ tầm 14-20 tuổi. Họ mơ thấy tương lai của mình, hay quá khứ trước đây mà họ đã quên. Để giải thích cho trường hợp trên đã có khá nhiều giả thuyết tuy nhiên chưa có giả thuyết nào thuyết phục.
Hiện nay giấc mơ về tương lai xuất hiện ngày càng nhiều. Xảy ra thường xuyên ở các bạn trẻ tầm 14-20 tuổi.Họ mơ thấy tương lai của mình, hay quá khứ trước đây mà họ đã quên.
Để giải thích cho trường hợp trên đã có khá nhiều giả thuyết tuy nhiên chưa có giả thuyết nào thuyết phục
 
== Những giấc mơ kì lạ ==
 
== Những giấc mơ kỳ lạ ==
=== Nói mơ ===
 
 
== Trong văn hóa đại chúng ==
Những câu chuyện trong giấc mơ được khai thác rất nhiều trong các tác phâmphẩm nghệ thuật. Nhiều phim, kịch, tiểu thuyết, bài hát mô tả câu chuyện của nhân vật trong giấc mơ và nhân vật đó tỉnh giấc với những cảm xúc khác nhau sau đó, có thể là vui sướng, hoặc lo lắng, sợ hãi. Một số phim ảnh của [[Điện ảnh Hoa Kỳ|Hollywood]] đã lấy giấc mơ làm đề tài trung tâm để xây dựng câu chuyện:
* '''Loạt phim [[Ma trận (phim)|Matrix]] (1999 - 2003)''': Thomas Anderson là một lập trình viên và cũng là một hacker. Một ngày kia, anh gặp Morpheus. Morpheus sau đó tiết lộ sự thật về thế giới anh đang sống thưcthực chất chỉ là giấc mơ của chính anh, thế giới mà Thomas đang sống chỉ là một "thực tế mô phỏng". Phim Matrix (1999) lọt vào top 250 phim hay nhất mọi thời đại và giành được 4 giải Oscar.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=http://www.imdb.com/chart/top|tiêu đề=Top 250 IMDB}}</ref>
* '''Loạt phim ''A Nightmare on Elm Street'' (1984-2010):''''': [[Freddy KrugerKrueger]] là một kẻ sát nhân ác độc, có khả năng xâm nhập vào giấc mơ của một người và giết chết họ trong mơ.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.imdb.com/title/tt0087800/|tiêu đề=A Nightmare on Elm Street (1984)}}</ref>. Tính đến năm 2010, loạt phim có tổng cộng 9 phần với 7 phần chính thức theo cốt truyện của loạt phim, một phần cross-over [[Freddy vs. Jason]] (2003) có sự xuất hiện của [[Jason Voorhees]] (quáikẻ vậtsát chínhnhân trong loạt phim Friday the 13th) và một phần reboot ''[[A Nightmare on Elm Street (phim 2010)|A Nightmare on Elm Street]]'' (2010). Phim được đánh giá là một trong những phim kinh dị tiêu biểu của những năm 80, dù chỉ có phần đầu của phim nhận được sự phê bình tích cực của khán giả. Nhân vật Freddy KrugerKrueger do diễn viên [[Robert Englund]] đóng trong phần đầu của loạt phim đã được bình chọn là một trong 50 vai ácphản diện tiêu biểu trong danh sách "AFI's 100 Years...100 Heroes & Villains" vào năm 2003.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.afi.com/100Years/handv.aspx|tiêu đề=AFI's 100 Years...100 Heroes & Villains}}</ref>
* '''[[Inception]] (2010)''': Dom Cobb là một kẻ trộm đặc biệt có biệt tài là xâm nhập vào giấc mơ của người khác để đánh cắp thông tin. Cobb được giao nhiệm vụ phải xâm nhập vào giấc mơ của một CEO và cài vào tiềm thức anh ta một ý tưởng để làm phá sản công ty đó.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=http://www.imdb.com/title/tt1375666/|tiêu đề=Inception (2010)}}</ref>. Trong phim có rất nhiều kiến thức được trình bày về giấc mơ của con người như thời gian trong giấc mơ dài hơn thưcthực tế, việc con người khống chế các định luật tự nhiên trong mơ, những gì tái hiện lại trong mơ, hiênhiện tượng mơ trong mơ, chuỗi tiềm thức vô định,.... Phim đoạt 4 giải Oscar với 204 đểđề cử và đoạt 152 giải thưởng ở các LIênLiên Hoanhoan phim khác<ref name=":1" />, phim cũng lọt vào top 250 phim hay nhất mọi thời đại.<ref name=":0" />
* '''Playest (tập 2 trong mùa 3 của series phim truyền hình Black Mirror năm 2016)''': Cooper Redfield, một du kháckhách người Mỹ làm tình nguyện viên để chơi thử một trò chơi thưcthực tế ảo, nhưng sớm nhận ra rằng mình không thể phân biệt được giữa thực và ảo. Tập phim không có đểđề cập cụ thể về giấc mơ nhưng cốt truyện có yếu tố "thưcthực tế ảo" giống như một giấc mơ cùng với chi tiết về thời gian trong "thưcthực tế ảo" kéo dài hơn thưcthực tế rất nhiều (giống như phim Inception đã trình bày). Thời gian nhân vật Cooper Redfield thực sự chơi trò chơi chỉ kéo dài 0.4 giây, những biến cố xảy ra với Redfield trong suốt thời gian chơi trò chơi đều diễn ra trong 0.4 giây đó với hai lần "thực tế ảo" lồng vào nhau.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.imdb.com/title/tt5709242/?ref_=tt_ep_nx|tiêu đề=Playtest: IMDB}}</ref>
 
== Chú thích ==
*[http://plato.stanford.edu/entries/descartes-epistemology/#1/ The Epistemology of Descartes (fulltext)] Classic philosophy on the difference between the real and the dream world.
*[http://psych.ucsc.edu/dreams/Library/domhoff_2004b.html Dreams: The Case Against Problem Solving].
 
{{Sơ khai}}
 
[[Thể loại:Tâm lý học]]
Người dùng vô danh